Question 1

1919 च्या कायद्यातील त्रुटींची चौकशी करण्यासाठी कोणती कमिटी नियुक्त केली होती ?

Accepted Answer

१९१९ च्या कायद्याच्या कामकाजाची चौकशी करण्यासाठी १९२४ मध्ये अलेक्झांडर मुडीमन यांच्या अध्यक्षतेखाली मुडीमन कमिटी (Reforms Enquiry Committee) नेमण्यात आली होती.

Question 2

लॉर्ड हार्डिंग (1844-48) यांच्या काळात कोणते पहिले युद्ध झाले ?

Accepted Answer

लॉर्ड हार्डिंग (पहिले) यांच्या कारकिर्दीत पहिले इंग्रज-शिख युद्ध (१८४५-१८४६) लढले गेले, ज्याची सांगता लाहोरच्या तहाने झाली.

Question 3

कायमधारा महसूल पद्धतीत कोणत्या वर्गाला अधिक फायदा झाला ?

Accepted Answer

लॉर्ड कॉर्नवॉलिसने १७९३ मध्ये सुरू केलेल्या कायमधारा पद्धतीत (Permanent Settlement) जमीनदारांना जमिनीचे मालक बनवण्यात आले, त्यामुळे त्यांना सर्वाधिक फायदा झाला. (टीप: आयोगाच्या 'D' संच उत्तरतालिकेनुसार उत्तर ४/d दिले आहे).

Question 4

खालीलपैकी कोणत्या वृत्तपत्र आणि साहित्याशी लाला लजपतराय यांचा संबंध नाही ?

Accepted Answer

'पॅसिव्ह रेझिस्टन्स' (Passive Resistance) हा सिद्धांत अरविंद घोष यांनी 'वंदे मातरम' वृत्तपत्रात मांडला होता. त्यामुळे विधान 'क' लाला लजपतराय यांच्याशी संबंधित नाही. (आयोगाचे उत्तर २/b म्हणजेच केवळ 'क').

Question 5

खालील वर्णनावरून समाज सुधारकाला ओळखा. अ. त्यांनी 'ज्ञान प्रकाश' हे मराठी वृत्तपत्र काढले. ब. सरकारने त्यांचा 'जस्टिस ऑफ पीस व राव बहादूर' या पदव्या देऊन गौरव केला. क. त्यांना संगीत विषयाची आवड होती.

Accepted Answer

'ज्ञानप्रकाश' हे वृत्तपत्र कृष्णाजी त्र्यंबक रानडे यांनी सुरू केले. दिलेली वर्णने थेट एकाच व्यक्तीशी अचूक जुळत नसल्यामुळे 'वरीलपैकी कोणतेही नाही' हे उत्तर बरोबर आहे.

Question 6

खालील विधाने वाचून ही विधाने कोणत्या स्त्री सुधारकाच्या कार्याशी संबंधित आहेत ते ओळखा: अ. 'शारदासदन' आणि 'आर्य महिला समाज' या संस्थांच्या स्त्री-उद्धाराच्या कार्यात त्या सक्रिय होत्या. ब. इ.स. १९१३ मध्ये समाजसेवेच्या कार्यासाठी सरकारने त्यांना 'कैसर-ए-हिंद' या पदवीने सन्मानित केले. क. इ.स. १८९४ साली त्यांनी मुंबई येथे 'हिंदू लेडिज सोशल क्लब'ची स्थापना केली. ड. ठाकरसी आणि टाटा या कुटुंबांनी त्यांच्या स्त्री-उद्धाराच्या कार्याला आर्थिक पाठबळ दिले.

Accepted Answer

दिलेली सर्व विधाने प्रसिद्ध समाजसुधारिका **रमाबाई रानडे** यांच्या जीवन व सामाजिक कार्याशी संबंधित आहेत: 1. **शारदासदन व आर्य महिला समाज:** रमाबाई रानडे यांनी पंडिता रमाबाई यांच्या 'आर्य महिला समाज' आणि 'शारदासदन' या संस्थांच्या स्त्री-उद्धाराच्या कार्यात अत्यंत सक्रिय सहभाग घेतला होता. 2. **कैसर-ए-हिंद पदवी:** महिलांच्या शिक्षण व नर्सिंग (परिचारिका) प्रशिक्षणातील योगदानाबद्दल आणि समाजसेवेबद्दल ब्रिटिश सरकारने इ.स. १९१३ मध्ये त्यांना **'कैसर-ए-हिंद'** (Kaisar-i-Hind) या पदवीने सन्मानित केले. 3. **हिंदू लेडिज सोशल क्लब:** इ.स. १८९४ मध्ये मुंबई येथे त्यांनी महिलांच्या प्रबोधनासाठी आणि एकत्र येण्यासाठी **'हिंदू लेडिज सोशल क्लब'** ची स्थापना केली. 4. **आर्थिक पाठबळ:** रमाबाई रानडे यांनी स्थापन केलेल्या 'सेवा सदन' आणि इतर स्त्री-कल्याणकारी कार्यांना सर विठ्ठलदास ठाकरसी आणि टाटा घराण्यासारख्या श्रीमंत दानशूर व्यक्ती व कुटुंबांनी आर्थिक मदत पुरवली होती. त्यामुळे योग्य उत्तर **पर्याय (c) रमाबाई रानडे** हे आहे.

Question 7

सन १९१५ मध्ये महात्मा गांधी भारतात आल्यानंतर त्यांनी खालीलपैकी कोणते प्रश्न यशस्वीपणे हाताळले? अ. बिहारमधील चंपारण्य येथील नीळ उत्पादक शेतकऱ्यांचा प्रश्न. ब. खेडा (गुजरात) येथील शेतकऱ्यांच्या शेतकऱ्यांच्या शेतकऱ्यांचा शेतसाराप्रश्नाचा प्रश्न. [बदल: खेडा (गुजरात) येथील शेतकऱ्यांचा शेतसाराप्रछाचा प्रश्न - खेडा (गुजरात) येथील शेतकऱ्यांचा शेतसाराप्रश्न] क. अहमदाबाद शहरातील गिरणी कामगार आणि मालक यांच्यामधील संघर्ष. ड. मुसलमानांसाठी स्वतंत्र मतदारसंघाची निर्मिती करणे.

Accepted Answer

स्पष्टीकरण:अ. चंपारण्य सत्याग्रह (१९१७): बिहारमधील चंपारण्य येथे ब्रिटिश मळेवाल्यांकडून नीळ उत्पादक शेतकऱ्यांवर होणाऱ्या अन्यायाविरुद्ध गांधीजींनी यशस्वी लढा दिला. हा त्यांचा भारतातील पहिला यशस्वी सत्याग्रह होता.ब. खेडा सत्याग्रह (१९१८): गुजरातच्या खेडा जिल्ह्यात दुष्काळामुळे पिके नष्ट झाली तरी ब्रिटिश सरकार शेतसारा वसूल करत होते. गांधीजींच्या नेतृत्वाखाली शेतकऱ्यांनी कर न भरण्याची चळवळ चालवली, जी यशस्वी झाली.क. अहमदाबाद गिरणी संप (१९१८): अहमदाबादमधील गिरणी कामगार आणि मालक यांच्यातील प्लेग बोनसच्या वादात गांधीजींनी मध्यस्थी केली. त्यांनी पुकारलेल्या उपोषणामुळे कामगारांच्या वेतनात ३५% वाढ करण्यात आली.ड. मुस्लमानांसाठी स्वतंत्र मतदारसंघ: ही तरतूद १९०९ च्या मॉर्ले-मिंटो सुधारणा कायद्यान्वये ब्रिटिश सरकारने केली होती. यामध्ये गांधीजींचा सहभाग नव्हता.

Question 8

३ सप्टेंबर १९४२ रोजी तासगाव मामलेदार कचेरीवर निघालेल्या मोर्चाचे खालीलपैकी कोणत्या कार्यकर्त्यांनी नेतृत्व केले होते? अ. कृष्णा रामा कुऱ्हाडे ब. वि. स. पागे क. गोविंद खोत ड. डॉ. य. कृ. सोवनी

Accepted Answer

१९४२ च्या 'चले जाव' (भारत छोडो) आंदोलनादरम्यान महाराष्ट्रात क्रांतिकारकांनी ब्रिटिशांविरुद्ध तीव्र लढा उभारला होता. १. **घटना:** ३ सप्टेंबर १९४२ रोजी सांगली/सातारा परिसरातील तासगाव येथील मामलेदार कचेरीवर एक भव्य मोर्चा काढण्यात आला होता. २. **नेतृत्व:** या ऐतिहासिक मोर्चाचे नेतृत्व **कृष्णा रामा कुऱ्हाडे**, **वि. स. पागे**, **गोविंद खोत** आणि **डॉ. य. कृ. सोवनी** या सर्व प्रमुख कार्यकर्त्यांनी केले होते. ३. या मोर्चात हजारो आंदोलक सहभागी झाले होते आणि त्यांनी ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध निदर्शने केली होती. त्यामुळे, अ, ब, क आणि ड हे सर्व कार्यकर्ते या मोर्चाच्या नेतृत्वात सहभागी असल्यामुळे **'वरील सर्व (अ, ब, क आणि ड)'** हा पर्याय बरोबर आहे.

Question 9

महाराष्ट्रातील १८५७ च्या उठावाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? अ. सातारचे छत्रपती प्रतापसिंह यांचे गेलेले राज्य परत मिळवण्यासाठी रंगराव पागे यांनी अविरत प्रयत्न केले. ब. कोल्हापुरात ३१ जुलै १८५७ रोजी २१ व्या व २८ व्या तुकडीतील शिपायांनी बंड केले. क. नरगुंदच्या भावे या संस्थानिकांचा दत्तकपुत्र अमान्य झाल्याने मे १८५८ मध्ये त्यांनी बंड केले. ड. ११ एप्रिल १८५८ रोजी आंबापाणीच्या लढाईत भिल्लांचा पराभव झाला.

Accepted Answer

१८५७ च्या उठावातील महाराष्ट्रातील घटनांचे विधाननिहाय विश्लेषण खालीलप्रमाणे आहे: १. **विधान (अ) अयोग्य आहे:** सातारचे छत्रपती प्रतापसिंह यांचे घालवलेले राज्य परत मिळवण्यासाठी लंडनपर्यंत जाऊन कायदेशीर लढा देणारे आणि १८५७ मध्ये सातार क्षेत्रात उठावाची योजना आखणारे मुख्य सूत्रधार **रंगो बापूजी गुप्ते** हे होते. २. **विधान (ब) अयोग्य आहे:** कोल्हापूर येथे ३१ जुलै १८५७ रोजी **२७ व्या नेटिव्ह इन्फंट्रीच्या (२७ वी तुकडी)** शिपायांनी बंड केले होते (२१ व्या किंवा २८ व्या तुकडीने नाही). ३. **विधान (क) योग्य आहे:** नरगुंदचे संस्थानिक **भास्करराव भावे (बाबासाहेब भावे)** यांचा दत्तकपुत्र इंग्रजांनी डलहौसीच्या दत्तक विधान नाकारण्याच्या धोरणानुसार अमान्य केला. त्यामुळे मे १८५८ मध्ये त्यांनी ब्रिटिशांविरुद्ध बंड पुकारले. ४. **विधान (ड) योग्य आहे:** **११ एप्रिल १८५८** रोजी सातपुडा-खान्देश भागातील **आंबापाणी** येथे कॅप्टन आऊट्रम व मेजर इव्हान्स यांच्या ब्रिटिश सैन्याविरुद्ध ख्वाजा नाईक आणि भीमा नाईक यांच्या नेतृत्वाखालील भिल्लांची घनघोर लढाई झाली. या लढाईत भिल्लांचा पराभव झाला. त्यामुळे, **विधान 'क' आणि 'ड' ही विधाने बरोबर आहेत.**

Question 10

जोड्या लावा : राष्ट्रीय काँग्रेसची अधिवेशने व ठिकाण आणि अध्यक्ष अ. काँग्रेसचे दुसरे अधिवेशन 1886 - कलकत्ता I. बदुद्दिन तय्यबजी ब. काँग्रेसचे तिसरे अधिवेशन 1887 - मद्रास ॥. विल्यम वेडरबर्न क. काँग्रेसचे चौथे अधिवेशन 1888 - अलाहाबाद ॥. दादाभाई नौरोजी ड. काँग्रेसचे पाचवे अधिवेशन 1889 - मुंबई IV जॉर्ज युल

Accepted Answer

२रे अधिवेशन (१८८६) - दादाभाई नौरोजी (III), ३रे अधिवेशन (१८८७) - बद्रुद्दीन तय्यबजी (I), ४थे अधिवेशन (१८८८) - जॉर्ज युल (IV), ५वे अधिवेशन (१८८९) - विल्यम वेडरबर्न (II).

Question 11

थंड हवेचे ठिकाण आणि जिल्हा या संदर्भात खालीलपैकी चुकीची जोडी कोणती?

Accepted Answer

स्पष्टीकरण: दिलेल्या पर्यायांपैकी **'तोरणमाळ - धुळे'** ही जोडी चुकीची आहे. * **तोरणमाळ:** हे प्रसिद्ध थंड हवेचे ठिकाण **नंदुरबार** जिल्ह्यात (सातपुडा पर्वतरांगेत) स्थित आहे, धुळे जिल्ह्यात नाही. **इतर पर्यायांची माहिती:** * **पाल - जळगाव:** पाल हे थंड हवेचे ठिकाण जळगाव जिल्ह्यात (सातपुडा पर्वतरांगेत) आहे. * **महाबळेश्वर - सातारा:** महाबळेश्वर हे महाराष्ट्रातील प्रमुख व प्रसिद्ध थंड हवेचे ठिकाण सातारा जिल्ह्यात आहे. * **लोणावळा - पुणे:** लोणावळा हे प्रसिद्ध पर्यटन व थंड हवेचे ठिकाण पुणे जिल्ह्यात आहे. म्हणून, योग्य उत्तर **पर्याय (b)** आहे.

Question 12

कोपेन यांनी केलेल्या हवामान वर्गीकरण विभागानुसार भारताच्या पश्चिम किनारी प्रदेशात कोणत्या प्रकारचे हवामान आढळते ? (मुंबईच्या दक्षिणेकडे)

Accepted Answer

मुंबईच्या दक्षिणेकडील पश्चिम किनारपट्टीवर कोपेनच्या वर्गीकरणानुसार 'Amw' (मान्सून प्रकार, कमी कोरड्या हिवाळ्यासह) हवामान आढळते.

Question 13

खालील विधानापैकी चुकीचे/ची विधान/ने कोणती / ते आहे/त ? अ. उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, बिहार, पश्चिम बंगाल आणि मणिपुर ही भारतातील राज्ये नेपाळी सीमेला लागून आहेत. ब. नेपाळ हा एक भूपरिवेष्टित देश आहे... क. भूतान हा देश नेपाळ या देशाचा शेजारी आहे.

Accepted Answer

मणिपूरची सीमा नेपाळला लागत नाही (विधान अ चूक). तसेच नेपाळ व भूतान यांच्यामध्ये भारताचे सिक्कीम राज्य असल्याने ते थेट शेजारी नाहीत (विधान क चूक). आयोगाने उत्तर 'क आणि अ' दिले आहे.

Question 14

योग्य जोड्या जुळवा (खनिजे आणि उत्खनन क्षेत्र). खनिजे उत्खनन क्षेत्र. अ. मँगनिज I. सुरजागड ब. लोहखनिज ॥. जानोली क. बॉक्साईट ॥. चिखला ड. क्रोमाईट ४. उदगिरी

Accepted Answer

मँगनीज-चिखला (iii), लोहखनिज-सुरजागड (i), बॉक्साईट-उदगिरी (iv), क्रोमाईट-जानोली (ii).

Question 15

यमुना नदीच्या उपनद्यांना पूर्व ते पश्चिम अशा क्रमात मांडा. (सिंध, चंबळ, बेटवा, केन)

Accepted Answer

यमुना नदीच्या उपनद्यांचा पूर्वेकडून पश्चिमेकडे योग्य क्रम: केन, बेटवा, सिंध आणि चंबळ असा आहे.

Question 16

खालीलपैकी कोणते प्रधानमंत्री मत्स्य संपदा योजना, 2025 चे उद्दिष्ट नाही ? अ. मासेमाराची सामाजिक, भौतिक व आर्थिक सुरक्षा, आ ब. मासेमाराचे उत्पन्न चारपटीने वाढवणे क. शाश्‍वत पद्धतीने मत्स्य व्यवसायाच्या क्षमतेचा वापर. ड. मासे उत्पादन आणि उत्पादकता वाढवणे.

Accepted Answer

मत्स्य संपदा योजनेत मच्छिमारांचे उत्पन्न दुप्पट करण्याचे उद्दिष्ट आहे, चारपटीने नाही.

Question 17

संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या जागतिक कार्यसूची आराखडा 2015 नुसार शाश्वत विकासाची किती उद्दिष्टे निश्चित केली आहेत ?

Accepted Answer

UN Agenda 2030 अंतर्गत २०१५ मध्ये शाश्वत विकासाची एकूण १७ उद्दिष्टे (SDGs) निश्चित करण्यात आली आहेत.

Question 18

महाराष्ट्र इलेक्ट्रीक वाहन धोरण-2025 नुसार महाराष्ट्रातील महामार्गांवर किती अंतरावर इलेक्ट्रीक वाहनांसाठी चार्जिंग स्टेशन्स बसवले जातील ?

Accepted Answer

महाराष्ट्र ई-वाहन धोरणानुसार प्रमुख महामार्गांवर दर २५ किमी अंतरावर चार्जिंग स्टेशन उभारण्याचे नियोजन आहे.

Question 19

पीएम धन-धान्य कृषी योजना (PMDDKY) बाबत खालीलपैकी योग्य कथन/ने ओळखा. अ. कंद्रीय मंत्रिमंडळाने 16 जुलै 2025 रोजी (PMDDKY) योजनेला मंजुरी दिली. ब. ही योजना (200) कृषी जिल्ह्यांमध्ये विकासाला चालना देण्यासाठी डिझाईन केलेली आहे.

Accepted Answer

केवळ 'अ' विधान योग्य आहे. (आयोगाच्या उत्तरतालिकेनुसार उत्तर ३).

Question 20

सामाजिक विकासासाठी दुसरी जागतिक शिखर परिषद 2025 ही 4 ते 6 नोव्हेंबर 2025 दरम्यान _____ येथे झाली.

Accepted Answer

दुसरी जागतिक सामाजिक विकास परिषद २०२५ मध्ये दोहा, कतार येथे आयोजित करण्यात आली.

MPSC Group C Prelims 2025 Paper

तलाठी भरती व MPSC गट क सर्व पदे पूर्व सराव परीक्षा 2026

हा सराव मोबाईल ॲपमध्ये सोडवा!

प्रश्न व अधिकृत उत्तरे (Questions & Answers)

📑इतर वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (Related Previous Papers)

MPSC Group C Prelims 2024 Paper

MPSC Group C Prelims 2023 Paper

MPSC Group C Pre 2022 Paper

MPSC Group C Pre 2021 Paper

मोफत सराव पेपर्स

महासराव Mobile App

📲स्पर्धा परीक्षा कम्युनिटी

तलाठी भरती व MPSC गट क सर्व पदे पूर्व सराव परीक्षा 2026