खालीलपैकी कोणता पर्याय जलविद्युत केंद्राचा संभावित दुष्परिणाम नाही ?
योग्य उत्तर पर्याय A (वायू प्रदूषण / Air pollution) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. जलविद्युत निर्मिती (Hydroelectric Power): पाण्याच्या गतिज ऊर्जेचे (Kinetic energy) टर्बाइन फिरवून विद्युत ऊर्जेत रूपांतर केले जाते. या प्रक्रियेत कोळसा किंवा डिझेलसारखे कोणतेही जीवाश्म इंधन जाळले जात नाही, त्यामुळे जलविद्युत केंद्रातून सल्फर डायऑक्साइड, कार्बन मोनॉक्साइड किंवा धूर यांसारखे 'वायू प्रदूषण' (Air pollution) निर्माण होत नाही. हा जलविद्युतचा पर्यावरणपूरक फायदा आहे, दुष्परिणाम नाही.
२. जलविद्युत केंद्रांचे प्रत्यक्ष पर्यावरणीय दुष्परिणाम:
- मोठ्या धरणांमुळे प्रचंड वनजमीन आणि सुपीक गाळाची जमीन पाण्याखाली जाते, तसेच पाण्याच्या प्रवाहामुळे काठांची धूप (Soil erosion) होते -> पर्याय b.
- नदीचा नैसर्गिक प्रवाह रोखला जातो (Disruption of natural flow) -> पर्याय c.
- स्थलांतरित माशांचे (उदा. महासीर किंवा सॅल्मन) प्रजनन मार्ग अडवले जातात आणि जलचरांचे नैसर्गिक अधिवास नष्ट होतात -> पर्याय d.
म्हणून वायू प्रदूषण हा जलविद्युत केंद्राचा दुष्परिणाम नाही.
The correct answer is Option A (Air pollution).
Detailed Step-by-Step Environmental Science Analysis:
1. Clean Renewable Generation: Hydroelectric power harnesses the gravitational potential energy of falling water to rotate hydraulic turbines and alternators without any chemical combustion. Consequently, operating hydroelectric power plants produce no routine toxic flue gas emissions (NOx, SO2, particulate soot), meaning direct atmospheric air pollution is NOT an adverse effect.
2. Genuine Adverse Ecological Impacts of Hydroelectric Dams:
- Submergence of river valleys and shoreline soil erosion (Option b);
- Interruption and severe alteration of the natural hydrological flow regime (Option c);
- Fragmentation of aquatic habitats blocking fish migratory paths (Option d).
Hence, Air pollution is not an adverse effect.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पर्यावरण, परिस्थितीकी व जैवविविधता (Environment, Ecology & Biodiversity)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
परिसंस्था (Ecosystem), अन्नसाखळी (Food Chain), अन्नजाळे व लिंडमनचा १०% ऊर्जेचा नियम (Ecology & Energy Flow)
परिसंस्था (Ecosystem), अन्नसाखळी (Food Chain), अन्नजाळे व लिंडमनचा १०% ऊर्जेचा नियम (Ecology & Energy Flow) या घटकामध्ये...
जैवविविधता (Biodiversity), भारतातील ४ हॉटस्पॉट्स, IUCN रेड डाटा बुक व संवर्धन पद्धती (In-situ & Ex-situ)
जैवविविधता (Biodiversity), भारतातील ४ हॉटस्पॉट्स, IUCN रेड डाटा बुक व संवर्धन पद्धती (In-situ & Ex-situ) या घटकामध्ये जै...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
पीएम धन-धान्य कृषी योजना (PMDDKY) बाबत खालीलपैकी योग्य कथन/न...
खालीलपैकी कोणता पर्याय दिनांक 14-08-2018 पासूनच्या विस्तारित...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Prelims 2025 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?