1919 च्या कायद्यातील त्रुटींची चौकशी करण्यासाठी कोणती कमिटी नियुक्त केली होती ?

Which Committee was appointed for inquiry into the defects of the Act of 1919?
पर्याय (Options):
a
मुडीमन कमिटी
Moody's Committee
✓ योग्य उत्तर
b
सायमन कमिटी
Simon Committee
c
लॉर्ड मेकॉले कमिटी
Lord Macaulay Committee
d
हंटर कमिटी
Hunter Committee
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय A (फक्त अ - मुडीमन कमिटी / Mudiman Committee) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. पार्श्वभूमी: भारत सरकार कायदा १९१९ (मॉन्टेग्यू-चेम्सफोर्ड सुधारणा) अन्वये प्रांतांमध्ये लागू करण्यात आलेल्या 'द्विदल शासन पद्धतीतील' (Diarchy) त्रुटी आणि अपयश यांवर भारतीय नेत्यांनी (विशेषतः मोतीलाल नेहरू आणि स्वराज्य पक्षाने) कायदेमंडळात तीव्र आक्षेप घेतले.
२. मुडीमन समिती (१९२४): ब्रिटिश सरकारने १९१९ च्या कायद्याच्या कामकाजाची आणि त्रुटींची चौकशी करण्यासाठी केंद्रीय गृहसचिव सर अलेक्झांडर मुडीमन (Sir Alexander Muddiman) यांच्या अध्यक्षतेखाली 'रिफॉर्म्स इन्क्वायरी कमिटी' (Reforms Enquiry Committee 1924) स्थापन केली. यात सर तेजबहादूर सप्रू, पं. मोतीलाल नेहरू (नकार दिला), डॉ. आर. पी. परांजपे आणि सर शिवस्वामी अय्यर हे भारतीय सदस्य होते.
३. इतर समित्यांचा संदर्भ:
- सायमन कमिशन (१९२७): १९१९ च्या कायद्याच्या संपूर्ण १० वर्षांच्या पुनरावलोकनासाठी नियुक्त केलेला सर्व-गोरा आयोग.
- हंटर कमिटी (१९१९): जालियनवाला बाग हत्याकांडाची चौकशी करण्यासाठी.
- मेकॉले कमिटी (१८५४): भारतीय सनदी सेवेसाठी स्पर्धा परीक्षा पद्धती सुचवण्यासाठी.

म्हणून १९१९ च्या कायद्यातील त्रुटींची चौकशी करण्यासाठी 'मुडीमन कमिटी' नियुक्त केली होती.

The correct answer is Option A (Only a - Mudiman Committee).

Detailed Step-by-Step Constitutional History Analysis:
1. Legislative Impasse: The Diarchy established in the provinces under the Government of India Act 1919 suffered severe structural paralysis, prompting fierce opposition from the Swaraj Party led by Motilal Nehru in the Central Legislative Assembly.
2. The Muddiman Committee (1924): In response to an assembly resolution, the colonial government appointed the Reforms Enquiry Committee headed by Home Member Sir Alexander Muddiman in 1924 to investigate the defects, administrative friction, and working of the 1919 Act.
3. Distinction from Other Bodies:
- Simon Commission (1927): Statutory commission appointed to report on broad constitutional advance;
- Hunter Commission (1919): Appointed to investigate the Jallianwala Bagh massacre;
- Macaulay Committee (1854): Formulated open merit exams for the Indian Civil Service.

Hence, Option A is correct.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: नोट्स PDF

काँग्रेसपूर्व संघटना (बॉम्बे असोसिएशन १८५२, पूना सार्वजनिक सभा १८७०, इंडियन असोसिएशन १८७६), काँग्रेस स्थापना २८ डिसें १८...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: नोट्स PDF

लाल-बाल-पाल, टिळकांची चतुःसूत्री (स्वराज्य, स्वदेशी, राष्ट्रीय शिक्षण, बहिष्कार), बंगालची फाळणी १९०५ (कर्झन, वंगभंग, आमा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: नोट्स PDF

चंपारण्य १९१७, अहमदाबाद व खेडा १९१८, रौलेट कायदा व जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९), असहकार आंदोलन १९२० (चौरीचौ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: नोट्स PDF

गदर पार्टी, कामागाटामारू, HRA, काकोरी कारवाई, HSRA, भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू, चंद्रशेखर आझाद, सूर्य सेन (चितगाव), सरदार...

वाचा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा