दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development) प्रश्न उत्तरे - भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) (MPSC Group B / Rajyaseva)
दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development) या प्रकरणातील मागील वर्षांचे महत्त्वाचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरतालिका आणि सविस्तर मराठी स्पष्टीकरण. MPSC Group B / Rajyaseva साठी उपयुक्त.
डॉ. एस. महेंद्र देव आणि सी. रवी यांनी दारिद्र्यरेषेखालील लोकसंख्येची गणना ___________ या खर्चाच्या आधारे करण्याचा प्रयत्न केला आहे.
अ. कपडे ब. आरोग्य क. ऊर्जा उपभोग ड. शिक्षण
Dr. S. Mahendra Dev and C. Ravi have attempted to calculate population below poverty line on the basis of expenditure on ___________.
a. Clothing b. Health c. Energy consumption d. Education
पुढील विधानांचा विचार करा व योग्य पर्याय निवडा.
विधान I : ग्रामीण युवकांना स्वयंरोजगारासाठी प्रशिक्षण देणारी (TRYSEM) योजना 15 ऑगस्ट 1979 पासून सुरू करण्यात आली.
विधान II : राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार कार्यक्रम 1990 पासून सुरू करण्यात आला.
Consider the following statements and choose the correct option.
Statement I : Training of Rural Youth for Self-Employment (TRYSEM) scheme was started from 15th August 1979.
Statement II : National Rural Employment Program was launched from 1990 onwards.
खालीलपैकी कोणती/कोणते 'करदेय क्षमता तत्त्व'ाची वैशिष्ट्ये आहेत?
(a) उच्च उत्पन्न मिळवणारे आणि श्रीमंत व्यक्तींनी अधिक आयकर भरावा.
(b) कमी उत्पन्न मिळवणारे आणि गरीब लोकांना आयकरातून सूट देण्यात येते.
Which of the following is/are characteristics of 'Ability to pay Principle'?
(a) High income earners and wealthier individuals should pay more income tax.
(b) Low income earners and poor peoples are exempted from paying income tax.
अन्न सुरक्षा विधेयक, 2013 च्या संदर्भात खालीलपैकी योग्य विधान/ने ओळखा.
अ. हे विधेयक शहरी भागातील 50% आणि ग्रामीण भागातील 75% लोकसंख्येला अन्न सुरक्षेचा लाभ उपलब्ध करून देतो.
ब. लाभार्थ्यांना दरमाह प्र.कि.रु. 3 प्रमाणे तांदूळ, प्र.कि.रु. 1 प्रमाणे भरड धान्य व प्र.कि.रु. 2 प्रमाणे गहू उपलब्ध होणार आहे.
Identify the correct statement/s from the following regarding Food Security Bill, 2013.
A. The Bill provides food safety benefits to the 50% of the urban population and 75% of the rural population.
B. Beneficiaries will be provided rice at Rs. 3/-kg, coarse grains at Re. 1/-kg and wheat at Rs. 2/-kg per month.
जोड्या जुळवा.
भारतातील दारिद्र्य निर्मूलन कार्यक्रम - प्रारंभाचे वर्ष
(a) एकात्मिक ग्रामीण विकास कार्यक्रम - (i) 2001
(b) ग्रामीण भूमिहीन रोजगार हमी कार्यक्रम - (ii) 1989
(c) जवाहर रोजगार योजना - (iii) 1983
(d) संपूर्ण ग्रामीण रोजगार योजना - (iv) 1978
Match the pairs.
Poverty Eradication Programs in India - Year of launch
(a) Integrated Rural Development Programme (IRDP) - (i) 2001
(b) Rural Landless Employment Guarantee Programme (RLEGP) - (ii) 1989
(c) Jawahar Rojgar Yojana - (iii) 1983
(d) Sampoorna Grameen Rojgar Yojana - (iv) 1978
सामाजिक सुरक्षा उपाययोजना प्रामुख्याने दोन प्रमुख प्रकारामध्ये विभागल्या जातात. खालीलपैकी कोणते पर्याय ते वर्ग सर्वाधिक अचुकपणे दर्शवतात ?
(a) सामाजिक विमा
(b) सामाजिक कल्याण
(c) सामाजिक सहाय
(d) सामाजिक समावेशकता
Social Security measures are typically divided into two main categories. Which of the following best represents these categories ?
(a) Social insurance
(b) Social welfare
(c) Social assistance
(d) Social inclusion
अन्नसुरक्षा मधे खालील अवस्थांचा समावेश होतो :
(a) सर्वांना पर्याप्त मात्रेत अन्नधान्य उपलब्ध होणे.
(b) सर्वांना अन्नधान्य व दाळी पर्याप्त मात्रेत उपलब्ध होणे.
(c) सर्वांना अन्नधान्य, दाळी, दूध व भाजीपाला पर्याप्त मात्रेत उपलब्ध होणे.
(d) सर्वांना अन्नधान्य, दाळी, दुधाचे पदार्थ, भाजीपाला, फळे, मांस, मांसे इ. पर्याप्त मात्रेत उपलब्ध होणे.
Food security includes following stages:
(a) Adequate availability of food grains to all.
(b) Adequate availability of food grains and pulses to all.
(c) Adequate availability of food grains, pulses, milk and vegetables to all.
(d) Adequate availability of food grains, pulses, milk products, vegetables, fruits, meat and fish etc.
महाराष्ट्रातील सार्वजनिक वितरण व्यवस्था (PDS) संदर्भात पुढील विधानांचा विचार करा.
(a) डिसेंबर 2025 पर्यंत राज्यात एकूण 270.48 लाख शिधापत्रिकाधारक होते.
(b) 31 ऑक्टोबर 2025 रोजी राज्यात 51,636 रास्त भाव दुकाने कार्यरत होती.
(c) ऑक्टोबर 2025 पर्यंत सुमारे 1.55 कोटी कुटुंबांना आधार आधारित बायोमेट्रिक प्रमाणीकरणाद्वारे शिधावस्तूंचा लाभ देण्यात आला.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे/त ?
Consider the following statements regarding the Public Distribution System (PDS) in Maharashtra.
(a) By December 2025, there were 270.48 lakh ration card holders in the state.
(b) As of 31 October 2025, 51,636 Fair price shops were functioning in the state.
(c) By October 2025, about 1.55 crore families received food grains through Aadhaar-based biometric authentication.
Which of the statements given above is/are correct?
खालीलपैकी कोणते जमिनीच्या उपविभागणी आणि तुकडे होण्याचे तोटे आहेत ?
(a) जमिनीची नासाडी
(b) प्रच्छन्न बेरोजगारी
(c) जमीन व्यवस्थापन सोपे करणे
(d) कमी उत्पादकता
Which of the following are disadvantages of subdivision and fragmentation of land holding?
(a) Wastage of Land
(b) Disguised Unemployment
(c) Easy to Land Management
(d) Low Productivity
तेंडूलकर समितीने निदर्शनास आणल्याप्रमाणे, दारिद्र्याची संकल्पना यासारख्या मूलभूत मानवी गरजांच्या संदर्भात सामाजिक वंचीततेशी संबंधित आहे.
(a) पुरेसे पोषण आवश्यक
(b) पुरेसा निवारा आवश्यक
(c) पुरेशी वस्त्र उपलब्धता आवश्यक
(d) टाळण्यायुक्त रोगांपासून सुटका आवश्यक
(e) किमान शिक्षण आवश्यक
वरीलपैकी कोणते/ता मुद्दे/दा बरोबर आहे/त ?
As pointed out by Tendulkar Committee, the concept of poverty is associated with socially perceived deprivation with respect to basic human needs like
(a) the need to be adequately nourished
(b) the need to be reasonably sheltered
(c) the need to be decently clothed
(d) the need to escape avoidable diseases
(e) the need to be minimally educated
Which of the above point/s is/are correct?
सापेक्ष दारिद्र्य पुढील घटकावर अवलंबून असते.
(a) मानवी शरीराला दररोज उष्मांकाची गरज आहे.
(b) मूलभूत गरजा भागवण्यासाठी उत्पन्नाची गरज आहे.
(c) दोन उत्पन्न गटाची तुलना करून अल्प उत्पन्न गट दारिद्र्यात येतो.
(d) आवश्यक गरजा भागवता न येण्यासारखी परिस्थिती म्हणजे दारिद्रय होय.
Relative poverty depends on following factors:
(a) The human body needs calories every day.
(b) Income is necessary to meet basic needs.
(c) Comparing two income groups, the lower income group comes in poverty.
(d) Poverty is the condition of not being able to meet the basic needs.
भारताच्या राष्ट्रीय लोकसंख्या धोरण, 2000 संदर्भात खालीलपैकी कोणते / कोणती विधान/विधाने बरोबर आहे/त ?
अ. जास्तीत जास्त दोन अपत्ये नुसार 2050 साला पर्यंत देशाच्या लोकसंख्येत स्थिरता आणणे.
ब. सार्वत्रिक लसीकरण.
क. अर्भक मृत्युचे प्रमाण प्रति हजारी 30% पेक्षा खाली आणणे.
Which of the following statement/s is/are correct in relation to India's National Population Policy, 2000?
A. Stabilizing the population of the country by 2050 with maximum two children norm.
B. Universal immunization.
C. Reduction of infant mortality rate below 30% per thousand.
खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) एकूण भांडवली साठ्यामध्ये डेव्हिड पिअर्स आणि जेरमी वॉरफोर्ड यांनी मानवनिर्मित भौतिक भांडवल, मानवी भांडवल आणि पर्यावरणीय भांडवल यांचा समावेश केला आहे.
(b) डेव्हिड पिअर्स आणि जेरमी वॉरफोर्ड यांच्या मते शाश्वत विकासाचा अर्थ असा आहे की विकास प्रक्रियेत मानवनिर्मित भौतिक भांडवल, मानवी भांडवल आणि पर्यावरणीय भांडवल कमी होते.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?
Consider the following statements:
(a) In the overall Capital Stock David Pearce and Jeremy Warford include man-made physical capital, human capital and environmental capital.
(b) According to David Pearce and Jeremy Warford, sustainable development implies that man-made physical capital, human capital and environmental capital decrease in the growth process.
Which of the statement/s given above is/are correct?
या घटकावरील सर्व प्रश्न व संपूर्ण मॉक टेस्ट्स सोडवा!
महासराव पोर्टलवर भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) विषयातील सर्व मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका, टाइमर मॉक टेस्ट्स आणि निकाल विश्लेषणासह उपलब्ध आहेत.