खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे ?
(a) प्रच्छन्न बेकारी उद्योग क्षेत्रात असते.
(b) प्रच्छन्न बेकारी शेती क्षेत्रात असते.
पर्यायी उत्तरे :
खालील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे ?
(a) प्रच्छन्न बेकारी उद्योग क्षेत्रात असते.
(b) प्रच्छन्न बेकारी शेती क्षेत्रात असते.
पर्यायी उत्तरे :
Which of the following statements are correct?
(a) Disguised unemployment is in industrial sector.
(b) Disguised unemployment is in agricultural sector.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) बरोबर आहे) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• प्रच्छन्न (छुपी) बेकारी संकल्पना: जेव्हा एखाद्या कामात आवश्यकतेपेक्षा जास्त कामगार गुंतलेले असतात आणि काही कामगारांना कामावरून काढून टाकल्यास एकूण उत्पादनावर काहीही फरक पडत नाही, तेव्हा त्याला प्रच्छन्न बेकारी म्हणतात. यात श्रमाची सीमांत उत्पादकता शून्य (MP_L = 0) असते.
• कृषी क्षेत्रातील अस्तित्व: विधान (b) बरोबर आहे; भारतातील शेती क्षेत्रामध्ये मोठ्या प्रमाणावर शेतजमिनीचे तुकडीकरण झाल्याने कुटुंबातील अतिरिक्त व्यक्ती शेतीतच काम करताना दिसतात, त्यामुळे तिथे प्रच्छन्न बेकारी मोठ्या प्रमाणात आढळते.
• उद्योग क्षेत्र: विधान (a) चुकीचे आहे; संघटित उद्योग क्षेत्रात वेतन आणि सीमांत उत्पादकतेचा थेट संबंध असल्याने तिथे प्रच्छन्न बेकारी नसून खुली, तांत्रिक किंवा चक्रीय बेकारी प्रामुख्याने आढळते.
• रॅग्नार नर्क्स यांचे मत: अर्थशास्त्रज्ञ रॅग्नार नर्क्स यांनी ग्रामीण भागातील छुप्या बेकारीला 'अप्रत्यक्ष बचत क्षमता' मानून भांडवल निर्मितीसाठी तिचा उपयोग करण्याचे सुचवले होते.
• महत्त्वाची टीप: प्रच्छन्न (छुपी) बेकारी प्रामुख्याने शेती क्षेत्रात आढळते, जिथे कामगारांची सीमांत उत्पादकता शून्य असते.
The correct answer is Option B ((b) is correct).
Key Points:
• Concept of Disguised Unemployment: Disguised unemployment (छुप्या किंवा प्रच्छन्न बेकारी) occurs when more people are engaged in an activity than are actually required. The marginal productivity of labour (MP_L) in this case is zero or negative (MP_L ≤ 0).
• Occurrence in Agriculture: Statement (b) is fully correct because this phenomenon is a structural hallmark of the agricultural sector in developing nations like India, where family members work on small fragmented landholdings without contributing to additional output.
• Industrial Sector: Statement (a) is incorrect because the organized industrial sector generally hires workers on fixed contracts and wages based on marginal productivity, making disguised unemployment rare.
• Ragnar Nurkse's View: Noted economist Ragnar Nurkse highlighted disguised rural unemployment as a form of "hidden saving potential" that can be transferred to capital formation.
• Key Takeaway: Disguised unemployment is prominently found in agriculture where the marginal productivity of excess labour is zero.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'दारिद्र्य, बेरोजगारी व मानवी विकास (Poverty, Unemployment & Human Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या (दांडेकर-रथ ते तेंडुलकर व रंगराजन)
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 125 दारिद्र्य संकल्पना, मोजमाप पद्धती, दारिद्र्य रेषा व सर्व तज्ज्ञ समित्या निर...
बेरोजगारी: प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS), PLFS अहवाल व प्रमुख राष्ट्रीय रोजगार योजना
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 126 बेरोजगारी: संकल्पना, सर्व प्रकार, मोजमाप पद्धती (UPS, UPSS, CWS, CDS) व PLF...
मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, असमानता समायोजित IHDI, GII व भारतातील कल्याणकारी धोरणे
Topic 61: दारिद्र्य व बेरोजगारी Note ID: 127 मानवी विकास निर्देशांक (HDI): ३ आयाम, ४ निर्देशक, IHDI, GII व भारतातील कल्य...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणती विधाने 'दीनदयाल उपाध्याय ग्राम ज्योती योजना'...
जोड्या जुळवा : क्रांती | उत्पादन (a) हरित क्रांती | (i) दुध...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :