महासराव
महासराव
🎯 सर्व परीक्षा (All Exams) 📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy)📅 वर्ष: 2019 ✕ सर्व फिल्टर्स रिसेट करा

भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे

भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.

📊 उपलब्ध प्रश्न: 76🌐 भाषा: मराठी / इंग्रजी✓ अधिकृत उत्तरतालिका व सविस्तर स्पष्टीकरण
📚 प्रश्न यादी|पान 5 / 62019 चे प्रश्न
एकूण 76 पैकी 15 प्रश्न
प्रश्न #61MPSC गट-क / तलाठी भरती2025बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)
स्वतंत्र पहा ➔
राष्ट्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास बँकेची (नाबार्ड) स्थापना कधी झाली ?
When was the National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD) established?
a
1 एप्रिल 1935
b
12 जुलै 1982
✓ उत्तर
c
2 ऑक्टोबर 1982
d
1 मे 1960
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
शिवरामन समितीच्या शिफारशीवरून नाबार्ड (NABARD) ची स्थापना १२ जुलै १९८२ रोजी झाली.
प्रश्न #62MPSC गट-क / तलाठी भरती2024बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)
स्वतंत्र पहा ➔
भारतीय लेखा व परीक्षणासाठी सर्वोच्च संस्था कोणती आहे?
Which is the apex body for accounting and auditing in India?
a
भारताचे नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक
Comptroller and Auditor General of India
✓ उत्तर
b
वित्त मंत्रालय
Ministry of Finance
c
नीती आयोग
Ethics Commission
d
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया
Reserve Bank of India
✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:
भारताचे नियंत्रक आणि महालेखा परीक्षक (CAG) ही लेखापरीक्षणासाठीची भारतातील सर्वोच्च संस्था आहे.
The Comptroller and Auditor General of India (CAG) is India's apex body for auditing.
प्रश्न #63MPSC गट-क / तलाठी भरती2021परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)
स्वतंत्र पहा ➔

"जागतिक व्यापार संघटना" (WTO) मुळे भारताला कोणत्या क्षेत्रात अधिक नुकसान/समस्या सहन करावी लागत आहे?

In which sector, India is suffering more due to "WTO"?

a

सांस्कृतिक क्षेत्र

Cultural Sector

b

पर्यटन क्षेत्र

Tourism Sector

c

राजकीय क्षेत्र

Political Sector

d

व्यापार संबंधित बौद्धिक संपदा हक्क (TRIPs)

Trade Related Intellectual Property Rights (TRIPs)

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

WTO च्या TRIPs (बौद्धिक संपदा हक्क) करारामुळे औषधे, बियाणे आणि शेती तंत्रज्ञानावरील पेटंटचे नियम कडक झाल्याने विकसनशील देशांना आणि भारताला अधिक आर्थिक आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे.

The TRIPs agreement under WTO creates significant patent compliance pressure on developing countries like India, specifically affecting pharmaceutical pricing and agricultural patent rights.

प्रश्न #64MPSC गट-क / तलाठी भरती2023सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)
स्वतंत्र पहा ➔

वित्तीय जबाबदारी आणि अंदाजपत्रक व्यवस्थापन कायदा, 2003 (एफ आर बी एम कायदा, 2003) असे नमूद करतो की केंद्र सरकारने __________ पर्यंत महसूली तूट दूर करण्यासाठी योग्य उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.

The Fiscal Responsibility and Budget Management Act, 2003 (FRBM Act, 2003) stipulates that the Central Government must take appropriate measures to eliminate the revenue deficit by

a

2004 – 05

2004 – 05

b

2008 – 09

2008 – 09

✓ उत्तर
c

2010 – 11

2010 – 11

d

2015 – 16

2015 – 16

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

मूळ FRBM कायदा 2003 नुसार केंद्र सरकारने 31 मार्च 2009 पर्यंत (2008-09 अखेर) महसुली तूट पूर्णपणे दूर करण्याचे लक्ष्य ठेवले होते.

The FRBM Act 2003 mandated that the Central Government eliminate the revenue deficit by 31 March 2009 (fiscal year 2008–09).

प्रश्न #65MPSC गट-क / तलाठी भरती2022बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)
स्वतंत्र पहा ➔

भारतात मौद्रिक धोरण कोणत्या वित्तीय संस्थेमार्फत राबविले जाते?

By which financial institution, monetary policy is implemented in India?

a

आयुर्विमा महामंडळ

Life Insurance Corporation

b

युनिट ट्रस्ट ऑफ इंडिया

Unit Trust of India

c

सहकारी बँका

Cooperative Banks

d

भारतीय रिझर्व्ह बँक

Reserve Bank of India

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (d) भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) आहे. RBI कायदा, १९३४ नुसार देशाची मध्यवर्ती बँक असणारी 'भारतीय रिझर्व्ह बँक' आणि तिची मौद्रिक धोरण समिती (MPC) आर्थिक वृद्धी राखत महागाई नियंत्रित ठेवण्यासाठी अधिकृत मौद्रिक/पतधोरण (Monetary Policy) राबवते.

The correct answer is Option (d) Reserve Bank of India. The Reserve Bank of India (RBI), through its Monetary Policy Committee (MPC) established under the RBI Act 1934, is the exclusive authority responsible for framing and implementing monetary policy in India.

प्रश्न #66MPSC गट-क / तलाठी भरती2025बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)
स्वतंत्र पहा ➔
आर. बी. आय. च्या कोणत्या कायद्यानुसार शेड्युल्ड बँक आणि नॉन शेड्युल्ड बँक असे वर्गीकरण केले जाते ?
Which RBI Act classifies the Scheduled Bank and Non Scheduled Bank?
a
आर. बी. आय. अॅक्ट 1930
b
आर. बी. आय. अॅक्ट 1934
✓ उत्तर
c
आर. बी. आय. अॅक्ट 1956
d
बँकींग नियमन कायदा 1949
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
आरबीआय कायदा १९३४ च्या दुसऱ्या अनुसूचीमध्ये (Second Schedule) समाविष्ट असलेल्या बँकांना शेड्युल्ड बँक म्हटले जाते.
प्रश्न #67MPSC गट-क / तलाठी भरती2024राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)
स्वतंत्र पहा ➔
भारतातील मृत्यूदर कमी होण्याची खालीलपैकी कोणती कारणे आहेत? (a) महामारी नियंत्रण (b) मलेरिया आणि क्षयरोगाच्या घटनांमध्ये घट (c) एकत्र कुटुंब पद्धती (d) शिक्षणाचा विस्तार व साक्षरतेतील वाढ
Which of the following are the reasons for the decline in death rate in India? (a) Epidemic control (b) Reduction in incidence of malaria and tuberculosis (c) Joint family system (d) Expansion of education and increase in literacy
a
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
b
(b), (c) आणि (d)
(b), (c) and (d)
c
(c), (d) आणि (a)
(c), (d) and (a)
d
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
एकत्र कुटुंब पद्धतीचा मृत्यूदर कमी होण्याशी थेट संबंध नाही, इतर सर्व विधाने योग्य कारणे आहेत.
Joint family system is not directly related to reduction in mortality, all other statements are valid reasons.
प्रश्न #68MPSC गट-क / तलाठी भरती2021सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)
स्वतंत्र पहा ➔

भारतीय अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणता कर अप्रत्यक्ष कर नाही?

Which of the following taxes is not the indirect tax in Indian Economy?

a

महामंडळ कर (निगम कर / Corporation Tax)

Corporation Tax

✓ उत्तर
b

विक्री कर (Sales Tax)

Sales Tax

c

उत्पादन शुल्क (Excise Duty)

Excise Duty

d

सीमा शुल्क (Customs Duties)

Customs Duties

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

महामंडळ कर (Corporation Tax) हा कंपन्यांच्या नफ्यावर थेट आकारला जाणारा 'प्रत्यक्ष कर' (Direct Tax) आहे, तर विक्री कर, उत्पादन शुल्क आणि सीमा शुल्क हे अप्रत्यक्ष कर आहेत.

Corporation Tax is a Direct Tax levied on the profits of incorporated entities. Sales tax, excise duty, and customs duties are Indirect Taxes.

प्रश्न #69MPSC गट-क / तलाठी भरती2022राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)
स्वतंत्र पहा ➔

राष्ट्रीय तेलबिया विकास प्रकल्प _________ ह्या वर्षात सुरू करण्यात आला.

National Oilseeds Development Project (NODP) was launched in the year _______.

a

1980 - 81

1980 - 81

b

2014 - 15

2014 - 15

c

1985 - 86

1985 - 86

✓ उत्तर
d

1989 - 90

1989 - 90

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (c) 1985 - 86 आहे. खाद्यतेलाच्या व तेलबियांच्या उत्पादनात देशाला स्वयंपूर्ण बनवण्यासाठी ७ व्या पंचवार्षिक योजनेदरम्यान १९८५-८६ मध्ये 'राष्ट्रीय तेलबिया विकास प्रकल्प' (National Oilseeds Development Project - NODP) सुरू करण्यात आला. पुढे १९८६ मध्ये या प्रकल्पाचे रूपांतर 'टेक्नॉलॉजी मिशन ऑन ऑईलसीड्स' (TMO) मध्ये करण्यात आले.

The correct answer is Option (c) 1985 - 86. The National Oilseeds Development Project (NODP) was launched during 1985–86 under the 7th Five Year Plan to boost oilseed productivity, later integrated under the Technology Mission on Oilseeds (TMO) in 1986.

प्रश्न #70MPSC गट-क / तलाठी भरती2025राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)
स्वतंत्र पहा ➔

लोकसंख्या संक्रमण सिध्दांतातील तिसरा टप्पा कोणता ?

अ. जन्मदर आणि मृत्यूदर दोन्ही जास्त  ब. लोकसंख्येची जलदवाढ  क. मृत्यूदरात लक्षणीय वाढ . ड. जन्मदरात लक्षणीय घट

Which is the third stage in the theory of demographic transition?

a

फक्त अ

b

फक्त अ आणि ब

c

फक्त क

d

फक्त ड

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

लोकसंख्या संक्रमणाच्या तिसऱ्या टप्प्यात जन्मदरात लक्षणीय घट होते आणि मृत्यूदर आधीच कमी झालेला असतो.

प्रश्न #71MPSC गट-क / तलाठी भरती2024राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)
स्वतंत्र पहा ➔
केंद्र शासनाकडून प्राप्त होणारी अनुदाने हा महसुली जमेचा एक प्रमुख घटक आहे. खालीलपैकी कोणत्या अनुदानाचा त्यात समावेश होतो? (a) केंद्र पुरस्कृत योजना अनुदाने (b) केंद्रीय वित्त आयोगाच्या शिफारशीनुसार अनुदाने (c) घटनात्मक तरतुदीनुसार अनुदाने (d) इतर अनुदाने
Subsidies received from the central government are a major component of revenue generation. Which of the following grants does it include? (a) Centrally sponsored scheme grants (b) Grants as per recommendation of Central Finance Commission (c) Grants as per constitutional provision (d) Other grants
a
फक्त (a) आणि (b)
(a) and (b) only.
b
फक्त (a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c) only.
c
फक्त (c) आणि (d)
(c) and (d) only.
d
(a), (b), (c) आणि (d)
(a), (b), (c) and (d)
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
वरील सर्व प्रकारची अनुदाने (Grants-in-aid) महसुली जमेचा (Revenue receipt) भाग असतात.
All the above grants-in-aid are part of revenue receipt.
प्रश्न #72MPSC गट-क / तलाठी भरती2022बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)
स्वतंत्र पहा ➔

खालील विधाने विचारात घ्या: (a) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया भाववाढीच्या काळात महाग चलन नितीचा वापर करते. (b) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया भावघटीच्या काळात स्वस्त चलन धोरणाचा वापर करते. (c) रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया ने 1951 मध्ये बँक दर 3% इतका करून स्वस्त चलन धोरण सुरू केले. वरीलपैकी कोणते/ती विधाने बरोबर आहे/आहेत?

Consider the following statements: (a) Reserve Bank of India use the Dear Money Policy during the period of inflation. (b) Reserve Bank of India use the Cheap Money Policy during the period of depression. (c) The R.B.I. started with a Cheap Money Policy with a Bank rate of 3% in 1951. Which of the statement/s given above is/are correct?

a

(a) आणि (b)

(a) and (b)

b

(b) आणि (c)

(b) and (c)

c

(a) आणि (c)

(a) and (c)

d

वरील सर्व

All of the above

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (d) वरील सर्व आहे. • विधान (a) बरोबर: महागाईच्या काळात बाजारातील तरलता कमी करण्यासाठी RBI व्याजदर वाढवून 'महाग चलन नीती' (Dear Money Policy) राबवते. • विधान (b) बरोबर: मंदीच्या काळात गुंतवणूक वाढवण्यासाठी व्याजदर कमी करून 'स्वस्त चलन नीती' (Cheap Money Policy) वापरली जाते. • विधान (c) बरोबर: स्वातंत्र्योत्तर काळात RBI ने १९५१ मध्ये बँक दर ३% च्या पातळीवर ठेवत पतधोरण आखले होते.

The correct answer is Option (d) All of the above. • Statement (a) is correct: The RBI raises benchmark policy rates (Dear Money Policy) to contract money supply during inflation. • Statement (b) is correct: The RBI reduces rates (Cheap Money Policy) during economic downturns to stimulate credit creation. • Statement (c) is correct: In 1951, the RBI aligned its monetary policy framework at an initial 3% bank rate.

प्रश्न #732023बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)
स्वतंत्र पहा ➔
….. हे ISRO चे अध्यक्ष आहेत.
He is the chairman of ISRO.
a
शक्तीकांत दास
Shaktikanta Das
b
अजयकुमार सुद
Ajay Kumar Sud
c
नागेश्वर राव
Nageshwar Rao
d
एस सोमनाथ
S Somnath
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय (D) 'एस सोमनाथ' आहे. • भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे (ISRO) अध्यक्ष श्री. एस. सोमनाथ हे आहेत. त्यांच्याच अध्यक्षतेखाली भारताची ऐतिहासिक 'चांद्रयान-३' ही मोहीम यशस्वी झाली. • शक्तिकांत दास हे रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाचे गव्हर्नर आहेत.
The correct answer is "somnath." President of the Indian Space Research Organisation (ISRO). This is S. Somnath. Under his leadership, India's historic Chandrayaan-3 mission was successful. Shaktikanta Das is the Governor of Reserve Bank of India.
प्रश्न #74पोलीस भरती2024आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)
स्वतंत्र पहा ➔
दुसऱ्या योजनेच्या काळात भिलाई येथे उभारलेल्या पोलादनिर्मिती प्रकल्पास खालीलपैकी कोणत्या देशाचे सहाय्य लाभले होते ?
Which country assisted the steel plant set up at Bhilai during the Second Five Year Plan?
a
अमेरीका
America
b
ब्रिटन
Britain
c
सोव्हिएत युनियन
Soviet Union
✓ उत्तर
d
जर्मनी
Germany
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
भिलाई पोलाद प्रकल्प सोव्हिएत युनियन (रशिया) च्या सहकार्याने उभारला गेला.
The Bhilai Steel Project was set up in collaboration with the Soviet Union (Russia).
प्रश्न #75पोलीस भरती2024बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)
स्वतंत्र पहा ➔
शेती व ग्रामीण विकासाची राष्ट्रीय बँक (नाबार्ड) ची स्थापा केव्हा झाली ?
When was the National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD) established?
a
12 जुलै 1979
12 July 1979
b
12 जुलै 1980
12 July 1980
c
12 जुलै 1981
12 July 1981
d
12 जुलै 1982
12 July 1982
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
नाबार्डची स्थापना 12 जुलै 1982 रोजी झाली.
NABARD was established on 12 July 1982.