मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
' अनिता लाडू खात असे ' या वाक्यातील काळ ओळखा .
रीति वर्तमानकाळ
रीति भूतकाळ
रीति भविष्यकाळ
साधा काळ
भूतकाळात एखादी क्रिया सतत घडण्याची रीत दर्शवली आहे ('खात असे'), म्हणून हा रीति भूतकाळ आहे.
ग्लासगो परिषदेबाबत खालीलपैकी कोणते विधान खरे नाही?
Which of the following statement regarding the Glasgow Conference is not true?
ग्लासगो परिषद ही हवामान बदलावर आधारित होती.
Glasgow conference was based on climate change.
सर्व सहभागी देश कमी कार्बन उत्सर्जनावर सहमत झाले.
All the participating countries agreed on less Carbon Emission.
भारत २०७० पर्यंत कार्बन उत्सर्जन शून्यापर्यंत कमी करेल.
India will reduce Carbon Emission upto zero till 2070.
भारत २०३० पर्यंत कार्बन उत्सर्जन शून्यापर्यंत कमी करेल.
India will reduce Carbon Emission upto zero till 2030.
भारताने ग्लासगो येथील COP-26 परिषदेत २०७० पर्यंत 'नेट झिरो' (शून्य कार्बन उत्सर्जन) चे उद्दिष्ट साध्य करण्याची घोषणा केली होती, २०३० पर्यंत नाही. त्यामुळे विधान (d) असत्य आहे.
At the COP26 summit in Glasgow, India committed to reaching net-zero carbon emissions by the year 2070, making the 2030 target statement incorrect.
'नयनकमल हे उघडित हलके जागी हो जानकी।' हे खालीलपैकी कोणत्या अलंकाराचे उदाहरण आहे?
'Nayankamal he ughadit halake jagi ho Janaki' is an example of which figure of speech (अलंकार)?
उपमा अलंकार
Upama (Simile)
रूपक अलंकार
Rupak (Metaphor)
अनन्वय अलंकार
Ananvaya
दृष्टांत अलंकार
Drishtanta
योग्य उत्तर पर्याय (B) रूपक अलंकार आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. जेव्हा वाक्यात उपमेय आणि उपमान यांच्यात पूर्ण एकरूपता दाखवली जाते (उपमेय हेच उपमान आहे असे मानले जाते), तेव्हा रूपक अलंकार होतो.
२. येथे 'नयन' (डोळे - उपमेय) आणि 'कमल' (कमळ - उपमान) या दोघांत अभेद दाखवून 'नयन हेच कमल' (नयनकमल) अशी एकरूपता साधली आहे.
३. म्हणून हे रूपक अलंकाराचे उत्कृष्ट उदाहरण आहे.
The correct answer is Option (B) Rupak (Metaphor).
Detailed Explanation:
1. Rupak Alankar (Metaphor) occurs when the Upameya (the subject described) and Upamana (the object of comparison) are depicted as identical and indivisible without comparative words.
2. In 'नयनकमल' (lotus-eyes), the eyes ('नयन') are identified directly as the lotus ('कमल').
3. Hence, it is an example of Rupak Alankar.
खालील पर्यायांमधून संयुक्त व्यंजनांनी युक्त असणारे 'जोडाक्षर' असणारा शब्द कोणता आहे?
Identify the word containing a conjunct consonant (जोडाक्षर) among the following:
नृप
Nrupa (Contains vowel 'ऋ')
पृथ्वी
Prithvi (पृथ्वी - Contains conjunct 'थ्वी')
गृहपाठ
Gruhapatha
तिन्ही पर्याय योग्य
All of the above
योग्य उत्तर पर्याय (B) पृथ्वी (किंवा C) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. 'ऋ' हा स्वर आहे, त्यामुळे नृप (न् + ऋ) किंवा गृह (ग् + ऋ) ही जोडाक्षरे नसतात; ती स्वरयुक्त अक्षरे असतात.
२. 'पृथ्वी' या शब्दात 'थ्वी' (थ् + व् + ई) हे दोन व्यंजने एकत्र येऊन तयार झालेले जोडाक्षर आहे.
३. अधिकृत प्रश्नपत्रिकेच्या उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (C/B) स्पष्ट केला आहे.
म्हणून 'पृथ्वी' हे जोडाक्षरयुक्त रूप आहे.
The correct answer is Option (B) Prithvi.
Detailed Explanation:
'ऋ' is a vocalic vowel; thus 'नृ' and 'गृ' are simple consonant-vowel combinations. In 'पृथ्वी', 'थ्वी' (थ् + व् + ई) forms a true conjunct consonant (जोडाक्षर).
Hence, option (B) is correct.
खालील गटातील शब्दसमूहाशी विसंगत शब्द ओळखा .
अग्नी
विस्तव
अनिल
पावक
अग्नी, विस्तव आणि पावक हे अग्नीचे (आगीचे) समानार्थी शब्द आहेत; तर 'अनिल' म्हणजे 'वारा'.
शब्द व त्याचे व्याकरणदृष्ट्या लिंग यांच्या जोड्या विचारात घेऊन अचूक गट निवडा:
अ) दगड - नपुंसकलिंग
ब) कोनाडा - पुल्लिंग
क) मांजर - स्त्रीलिंग
ड) माती - स्त्रीलिंग
Identify the correct set of gender identifications for the given Marathi words:
a) दगड - Neuter
b) कोनाडा - Masculine
c) मांजर - Feminine
d) माती - Feminine
फक्त अ व ब बरोबर
Only a and b are correct
फक्त क व ड बरोबर
Only c and d are correct
फक्त ब व ड बरोबर
Only b and d are correct
फक्त अ व क बरोबर
Only a and c are correct
योग्य उत्तर पर्याय (C) फक्त ब व ड बरोबर आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. दगड: 'तो दगड' → हा पुल्लिंगी शब्द आहे (नपुंसकलिंगी नाही, म्हणून विधान 'अ' चूक आहे).
२. कोनाडा: 'तो कोनाडा' → हा पुल्लिंगी शब्द आहे (विधान 'ब' बरोबर आहे).
३. मांजर: 'ते मांजर' (सामान्यतः नपुंसकलिंगी मानले जाते, हालांकि काही बोलीत तिन्ही लिंगात येते).
४. माती: 'ती माती' → हा निश्चितपणे स्त्रीलिंगी शब्द आहे (विधान 'ड' बरोबर आहे).
म्हणून फक्त ब व ड बरोबर आहेत.
The correct answer is Option (C) Only b and d are correct.
Detailed Explanation:
1. 'दगड' (stone) takes 'तो' (तो दगड), making it Masculine; hence statement (a) is incorrect.
2. 'कोनाडा' (niche) takes 'तो' (तो कोनाडा) and is Masculine; statement (b) is correct.
3. 'मांजर' (cat) is traditionally classified as Neuter ('ते मांजर').
4. 'माती' (soil/earth) takes 'ती' (ती माती) and is Feminine; statement (d) is correct.
Therefore, statements (b) and (d) are accurate.
'स, ला, ना, ते' हे विभक्ती प्रत्यय खालीलपैकी कोणत्या विभक्तीचे आहेत?
The case suffixes 'sa, la, na, te' (स, ला, ना, ते) belong to which grammatical case(s)?
फक्त द्वितीया
Only Dvitiya
फक्त चतुर्थी
Only Chaturthi
द्वितीया व चतुर्थी दोन्ही
Both Dvitiya and Chaturthi (द्वितीया व चतुर्थी)
पंचमी
Panchami
योग्य उत्तर पर्याय (C) द्वितीया व चतुर्थी आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. मराठी व्याकरणामध्ये द्वितीया आणि चतुर्थी या दोन्ही विभक्तींचे एकवचनी प्रत्यय (स, ला, ते) आणि अनेकवचनी प्रत्यय (स, ला, ना, ते) अगदी सारखेच असतात.
२. कर्माला प्रत्यय असल्यास द्वितीया होते, तर दानाचा किंवा संप्रदानाचा संबंध असल्यास चतुर्थी होते.
म्हणून पर्याय (C) बरोबर आहे.
The correct answer is Option (C) Both Dvitiya and Chaturthi.
Detailed Explanation:
In Marathi, both Dvitiya (Accusative) and Chaturthi (Dative) share identical inflectional markers: स, ला, ते (singular) and स, ला, ना, ते (plural).
Hence, option (C) is correct.