महासराव
महासराव
🎯 सर्व परीक्षा (All Exams) 📚 इतिहास (History)📅 वर्ष: 2019 ✕ सर्व फिल्टर्स रिसेट करा

इतिहास (History) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे

इतिहास (History) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.

📊 उपलब्ध प्रश्न: 100🌐 भाषा: मराठी / इंग्रजी✓ अधिकृत उत्तरतालिका व सविस्तर स्पष्टीकरण
⚙️ फिल्टर्स(100 प्रश्न)
📚 प्रश्न यादी|पान 1 / 72019 चे प्रश्न
एकूण 100 पैकी 15 प्रश्न
प्रश्न #1MPSC गट-क / तलाठी भरती2025भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग
स्वतंत्र पहा ➔
1919 च्या कायद्यातील त्रुटींची चौकशी करण्यासाठी कोणती कमिटी नियुक्त केली होती ?
Which Committee was appointed for inquiry into the defects of the Act of 1919?
a
मुडीमन कमिटी
Moody's Committee
✓ उत्तर
b
सायमन कमिटी
Simon Committee
c
लॉर्ड मेकॉले कमिटी
Lord Macaulay Committee
d
हंटर कमिटी
Hunter Committee
✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:
१९१९ च्या कायद्याच्या कामकाजाची चौकशी करण्यासाठी १९२४ मध्ये अलेक्झांडर मुडीमन यांच्या अध्यक्षतेखाली मुडीमन कमिटी (Reforms Enquiry Committee) नेमण्यात आली होती.
The Moodyman Committee (Reforms Inquiry Committee) was appointed in 1924 under the chairmanship of Alexander Moodyman to inquire into the working of the 1919 Act.
प्रश्न #2MPSC गट-क / तलाठी भरती2024महाराष्ट्रातील प्रमुख समाजसुधारक व सामाजिक प्रबोधन
स्वतंत्र पहा ➔
प्रार्थना समाजाच्या माध्यमातून खालीलपैकी कोणकोणत्या सामाजिक कार्य करणाऱ्या संस्था स्थापन झाल्या? (a) सोशल सर्व्हिस लीग - ना.म. जोशी (b) सर्व्हंटस् ऑफ इंडिया सोसायटी - गो.कृ. गोखले (c) आर्य समाज - दयानंद सरस्वती (d) डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन - वि.रा. शिंदे
Which of the following social work organizations were established through Prarthana Samaj? (a) Social Service League - N.M. Joshi (b) Servants of India Society - Go.Kr. Gokhale (c) Arya Samaj - Dayanand Saraswati (d) Depressed Classes Mission - V.R. Shinde
a
(a) आणि (b) फक्त
(a) and (b) only
b
(b) आणि (c) फक्त
(b) and (c) only
c
(a), (b) आणि (d) फक्त
(a), (b) and (d) only
✓ उत्तर
d
(b), (c) आणि (d) फक्त
(b), (c) and (d) only
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
आर्य समाज वगळता इतर सर्व संस्था प्रार्थना समाजाच्या प्रेरणेने स्थापन झाल्या होत्या.
Except the Arya Samaj, all the other institutions were founded on the inspiration of the Pratharna Samaj.
प्रश्न #3MPSC गट-क / तलाठी भरती2021भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग
स्वतंत्र पहा ➔

खालीलपैकी कोणत्या व्यक्तींनी राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला नाही, परंतु स्वातंत्र्य चळवळीला आर्थिक व इतर मदत केली? (a) जमनालाल बजाज (b) वाडीलाल लल्लुभाई मेहता (c) जी.डी. बिर्ला (d) लाला शंकरलाल (e) वालचंद हिराचंद

Who from the following persons did not join the Indian National Congress, but gave financial and other help to the freedom movement? (a) Jamnalal Bajaj (b) Vadilal Lallubhai Mehta (c) G.D. Birla (d) Lala Shankarlal (e) Walchand Hirachand

a

फक्त (a), (b), (c)

(a), (b), (c) only

b

फक्त (b), (c), (d)

(b), (c), (d) only

c

फक्त (c) आणि (e)

(c) and (e) only

✓ उत्तर
d

फक्त (b) आणि (d)

(b) and (d) only

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

जी.डी. बिर्ला आणि वालचंद हिराचंद यांनी कधीही काँग्रेसचे औपचारिक सदस्यत्व स्वीकारले नाही, मात्र त्यांनी स्वातंत्र्य चळवळीला आणि महात्मा गांधींना व्यापक आर्थिक आणि साधनसंपत्तीचे सहाय्य पुरवले.

G.D. Birla and Walchand Hirachand never formally enrolled as members of the Indian National Congress, but they actively financed and provided resources to the Indian national movement.

प्रश्न #4MPSC गट-क / तलाठी भरती2023महाराष्ट्रातील प्रमुख समाजसुधारक व सामाजिक प्रबोधन
स्वतंत्र पहा ➔

नारायण मेघाजी लोखंडे यांनी 'बॉम्बे मिल हँण्ड असोसिएशन' ही कामगार संघटना स्थापन करीत असताना त्यांना खालीलपैकी कोणत्या व्यक्तींचे सहकार्य मिळाले होते? अ. केशवराव बागडे, केशवराव बोले ब. रघु भिकाजी, गेणू बाबाजी क. नारायण सुर्काजी, विठ्ठलराव कोरगांवकर ड. कृष्णाजी अर्जुन केळूसकर, रामचंद्र शिंदे, नारायण पवार

During the establishment of Labour Organisation 'Bombay Mill Hand Association' which of the following personalities supported Narayan Meghaji Lokhande? a. Keshavrao Bagde, Keshavrao Bole b. Raghu Bhikaji, Genu Babaji c. Narayan Surkaji, Vitthalrao Korgaonkar d. Krishnaji Arjun Keluskar, Ramchandra Shinde, Narayan Pawar

a

अ आणि ब फक्त

A and B only

b

ब आणि ड फक्त

B and D only

c

अ, ब आणि क फक्त

A, B and C only

d

ब, क आणि ड फक्त

B, C and D only

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

नारायण मेघाजी लोखंडे यांना 'बॉम्बे मिल हँड्स असोसिएशन' (1890) ची स्थापना करताना रघु भिकाजी, गेणू बाबाजी, नारायण सुर्काजी, विठ्ठलराव कोरगांवकर, कृष्णाजी अर्जुन केळूसकर, रामचंद्र शिंदे आणि नारायण पवार या सहकाऱ्यांचे मोलाचे सहकार्य लाभले होते.

During the establishment of the Bombay Mill Hands Association (1890), Narayan Meghaji Lokhande was supported by Raghu Bhikaji, Genu Babaji, Narayan Surkaji, Vitthalrao Korgaonkar, Krishnaji Arjun Keluskar, Ramchandra Shinde, and Narayan Pawar (Statements b, c, and d).

प्रश्न #5MPSC गट-क / तलाठी भरती2022भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग
स्वतंत्र पहा ➔

भारताची संविधानसभा बनवण्याची मागणी इंग्रजांनी कोणत्या वर्षी मान्य केली?

In which year the British accepted the demand for making the constituent assembly of India?

a

1938

1938

b

1939

1939

c

1940

1940

✓ उत्तर
d

1942

1942

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (c) 1940 आहे. ८ ऑगस्ट १९४० रोजी तत्कालीन व्हाइसरॉय लॉर्ड लिनलिथगो यांनी प्रसिद्ध केलेल्या 'ऑगस्ट ऑफर' (August Offer) द्वारे ब्रिटीश सरकारने भारतीयांसाठी संविधान सभा स्थापन करण्याची मागणी प्रथमच तत्त्वतः मान्य केली. या घोषणेत स्पष्ट करण्यात आले की दुसऱ्या महायुद्धानंतर प्रामुख्याने भारतीयांची एक घटना समिती गठीत केली जाईल. त्यानंतर १९४२ च्या क्रिप्स मिशनने याचा आराखडा मांडला आणि प्रत्यक्ष १९४६ च्या कॅबिनेट मिशन योजनेनुसार संविधान सभेची स्थापना झाली.

The correct answer is Option (c) 1940. The British Government officially conceded the principle of framing an Indian Constituent Assembly for the first time through Viceroy Lord Linlithgow's 'August Offer' on August 8, 1940. While the demand had been raised by M.N. Roy (1934) and the INC (1935), formal British acceptance occurred in 1940, leading later to the 1942 Cripps proposals and the 1946 Cabinet Mission Plan.

प्रश्न #6MPSC गट-क / तलाठी भरती2025ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव
स्वतंत्र पहा ➔
लॉर्ड हार्डिंग (1844-48) यांच्या काळात कोणते पहिले युद्ध झाले ?
Which was the first war fought during the time of Lord Hardinge (1844-48)?
a
इंग्रज मराठा युद्ध
British Maratha War
b
इंग्रज शिख युद्ध
British Sikh War
✓ उत्तर
c
इंग्रज अफगाण युद्ध
British Afghan War
d
इंग्रज मुघल युद्ध
Anglo Mughal War
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
लॉर्ड हार्डिंग (पहिले) यांच्या कारकिर्दीत पहिले इंग्रज-शिख युद्ध (१८४५-१८४६) लढले गेले, ज्याची सांगता लाहोरच्या तहाने झाली.
The First Anglo-Sikh War (1845-1846) was fought during the reign of Lord Hardinge (1st), which ended with the Treaty of Lahore.
प्रश्न #7MPSC गट-क / तलाठी भरती2024ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव
स्वतंत्र पहा ➔

पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी कोणत्या कायद्याचे वर्णन 'गुलामगिरीची एक नवी सनद' असे केले?

Which law was described by Pandit Jawaharlal Nehru as 'a new charter of slavery'?

a

मर्ले-मिंटो सुधारणा कायदा, १९०९

Morley-Minto Amendment Act, 1909

b

मोंटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा कायदा, १९१९

Montague-Chelmsford Reform Act, 1919

c

भारत सरकार कायदा, १९३५

Government of India Act, 1935

✓ उत्तर
d

रोलेट कायदा, १९१९

Rowlatt Act, 1919

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी १९३५ च्या भारत सरकार कायद्याचे वर्णन 'गुलामगिरीची एक नवी सनद' (A New Charter of Slavery) किंवा 'गुलामगिरीचा अधिकारपत्र' असे केले होते. या कायद्याने राज्यांना प्रांतिक स्वायत्तता दिली असली, तरी केंद्रात दुहेरी शासन पद्धती (Dyarchy) लागू केली होती आणि व्हाईसरायला असीमित अधिकार दिले होते. या कायद्यातील जाचक अटी, प्रांतिक कायदेमंडळांवरील नियंत्रणे आणि भारतीयांच्या अधिकारांवर मारलेली मर्यादा यामुळे नेहरूंनी या कायद्याचा तीव्र निषेध केला होता.

Due to the oppressive terms of the 1935 Act, Nehru called it the New Charter of Slavery.

प्रश्न #8MPSC गट-क / तलाठी भरती2021ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव
स्वतंत्र पहा ➔

ब्रिटिशांनी बंडखोरांना मदत केल्याचा संशय आल्यामुळे _______ चे राजे भगवंतराव यांना २० मे १८५७ रोजी फाशी देण्यात आली.

Bhagwantrao, the king of _______ was hanged on 20th May 1857 because the British suspected that he had helped the mutineers.

a

नांदूर - शिंगोटे

Nandur - Shingote

b

पेठ

Peth

✓ उत्तर
c

हरसुल

Harsul

d

दिंडोरी

Dindori

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

नाशिक जवळील पेठ संस्थानाचे राजे भगवंतराव निळकंठराव कोळी यांनी १८५७ च्या उठावात आदिवासींना संघटित करून ब्रिटिशांविरुद्ध बंड पुकारले होते, त्यामुळे ब्रिटिशांनी त्यांना फाशी दिली.

Raja Bhagwantrao Nilkanthrao of Peth princely state (Nashik) organized local tribal groups during the 1857 revolt, leading the British to execute him by hanging on May 20, 1857.

प्रश्न #9MPSC गट-क / तलाठी भरती2023ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव
स्वतंत्र पहा ➔

इ.स. 1857 च्या उठावात शिंदे व निजाम यांनी भाग घेतला असता तर उठाव यशस्वी झाला असता असे __________ हा गव्हर्नर जनरल म्हणाला.

In 1857 uprising _______ Governor General said that, had Shinde and Nijam participated, then uprising would have been successful.

a

लॉर्ड डलहौसी

Lord Dalhousie

b

लॉर्ड रिपन

Lord Ripon

c

लॉर्ड माऊंटबॅटन

Lord Mountbatten

d

लॉर्ड कॅनिंग

Lord Canning

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

1857 च्या उठावादरम्यान लॉर्ड कॅनिंग भारताचे गव्हर्नर जनरल होते. त्यांनी उद्गार काढले होते की जर शिंदे आणि निजाम या उठावात सामील झाले असते, तर ब्रिटिशांना भारतातून गाशा गुंडाळावा लागला असता.

During the 1857 revolt, Governor-General Lord Canning remarked that if the Scindias and the Nizam had joined the rebellion, British rule in India would have collapsed.

प्रश्न #10MPSC गट-क / तलाठी भरती2022भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग
स्वतंत्र पहा ➔

भारतीय लोक आपल्या देशाचे प्रशासन किती उत्तम प्रकारे चालवू शकतात हे पाहण्यासाठी 1930 ते 1932 च्या दरम्यान लंडनमध्ये _________ गोलमेज परिषदा घेण्यात आल्या.

_______ round-table conferences were held in London from 1930 to 1932 to see how best Indians could administer their country.

a

दोन

Two

b

चार

Four

c

तीन

Three

✓ उत्तर
d

पाच

Five

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (c) तीन आहे. सायमन कमिशनच्या अहवालावर चर्चा करण्यासाठी लंडनमध्ये १९३० ते १९३२ दरम्यान एकूण तीन गोलमेज परिषदा (Round Table Conferences) पार पडल्या: १. पहिली परिषद: नोव्हेंबर १९३० ते जानेवारी १९३१ (काँग्रेसचा बहिष्कार) २. दुसरी परिषद: सप्टेंबर १९३१ ते डिसेंबर १९३१ (महात्मा गांधी काँग्रेसचे प्रतिनिधी म्हणून उपस्थित) ३. तिसरी परिषद: नोव्हेंबर १९३२ ते डिसेंबर १९३२. या तिन्ही परिषदांचे अध्यक्ष ब्रिटिश पंतप्रधान रॅम्से मॅकडोनाल्ड होते आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर तिन्ही परिषदांना उपस्थित होते.

The correct answer is Option (c) Three. Three Round Table Conferences were organized in London between 1930 and 1932 to deliberate on Simon Commission recommendations and Indian constitutional reforms: 1. First RTC: Nov 1930 – Jan 1931 (Boycotted by Congress) 2. Second RTC: Sept 1931 – Dec 1931 (Attended by Mahatma Gandhi following the Gandhi-Irwin Pact) 3. Third RTC: Nov 1932 – Dec 1932. Dr. B.R. Ambedkar and Tej Bahadur Sapru attended all three sessions.

प्रश्न #11MPSC गट-क / तलाठी भरती2025ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव
स्वतंत्र पहा ➔
कायमधारा महसूल पद्धतीत कोणत्या वर्गाला अधिक फायदा झाला ?
In the permanent settlement system, which class benefitted the most?
a
शेतकरी
farmer
b
जमीनदार
landlord
c
कारखानदार
factory owner
d
कारागीर
Craftsman
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
लॉर्ड कॉर्नवॉलिसने १७९३ मध्ये सुरू केलेल्या कायमधारा पद्धतीत (Permanent Settlement) जमीनदारांना जमिनीचे मालक बनवण्यात आले, त्यामुळे त्यांना सर्वाधिक फायदा झाला. (टीप: आयोगाच्या 'D' संच उत्तरतालिकेनुसार उत्तर ४/d दिले आहे).
The Permanent Settlement introduced by Lord Cornwallis in 1793 made the landlords the owners of the land, thus benefiting them the most. (Note: Answer 4/d is given as per Commission's 'D' set answer sheet).
प्रश्न #12MPSC गट-क / तलाठी भरती2024भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग
स्वतंत्र पहा ➔
कंपनी सरकारने आपल्या सैनिकांसाठी उपलब्ध केलेल्या 'एनफिल्ड रायफल' हाताळण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्या शहरात प्रशिक्षणाची व्यवस्था केलेली होती? (a) अंबाला (b) कलकत्ता (c) सियालकोट (d) डम डम
In which of the following cities was training arranged for handling the 'Enfield Rifle' provided by the Company Government for its soldiers? (a) Ambala (b) Calcutta (c) Sialkot (d) Dum Dum
a
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
b
(b) आणि (d)
(b) and (d)
c
(a), (c) आणि (d)
(a), (c) and (d)
✓ उत्तर
d
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
अंबाला, सियालकोट आणि डम डम या छावण्यांमध्ये एनफिल्ड रायफलचे प्रशिक्षण दिले जात असे.
Enfield rifle training was conducted in the camps of Ambala, Sialkot and Dum Dum.
प्रश्न #13MPSC गट-क / तलाठी भरती2021ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव
स्वतंत्र पहा ➔

१६ ऑक्टोबर १९०५ हा दिवस काय म्हणून ओळखला जातो?

16 October 1905 is recognized as:

a

स्वातंत्र्य दिन

Independence Day

b

प्रजासत्ताक दिन

Republic Day

c

शोक दिन

Day of Mourning

✓ उत्तर
d

कामगार दिन

Workers Day

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

१६ ऑक्टोबर १९०५ रोजी लॉर्ड कर्झनने जाहीर केलेली बंगालची फाळणी प्रत्यक्षात लागू झाली. यामुळे संपूर्ण बंगाल आणि भारतात हा दिवस 'शोक दिन' म्हणून पाळला गेला.

October 16, 1905, was the date when the Partition of Bengal took effect under Lord Curzon. Nationalist leaders and citizens observed this day as a 'Day of Mourning' (Shok Diwas).

प्रश्न #14MPSC गट-क / तलाठी भरती2023महाराष्ट्रातील प्रमुख समाजसुधारक व सामाजिक प्रबोधन
स्वतंत्र पहा ➔

प्रार्थना समाजाबद्दल पुढीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? अ. दादोबा तर्खडकर, डॉ. आत्माराम पांडुरंग, वामन आबाजी मोडक, भाऊ महाजन, इत्यादींनी 31 मार्च 1867 रोजी मुंबई येथे प्रार्थना समाजाची स्थापना केली. ब. प्रार्थना समाजामार्फत 'सुबोध पत्रिका' सुरू केली. क. प्रार्थना समाजाच्या माध्यमातून ना. म. जोशी यांनी मजुरांची स्थिती सुधारण्यासाठी 'सोशल सर्व्हिस लीग'ची स्थापना केली. ड. प्रार्थना समाजाने मुंबई, सोलापूर, कोल्हापूर येथे महाविद्यालयांची स्थापना केली.

Which of the following statements are true about Prarthana Samaj? a. Prarthana Samaj was established by Dadoba Tarkhadkar, Dr. Atmaram Pandurang, Vamani Abaji Modak, Bhau Mahajan, etc. on 31 March 1867 at Bombay. b. Prarthana Samaj started 'Subodh Patrika'. c. Through Prarthana Samaj N.M. Joshi established Social Service League to improve the conditions of labourers. d. Prarthana Samaj established colleges at Mumbai, Solapur, Kolhapur.

a

अ आणि ब फक्त

A and B only

b

ब आणि क फक्त

B and C only

c

अ, ब आणि क फक्त

A, B and C only

✓ उत्तर
d

ब, क आणि ड फक्त

B, C and D only

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

प्रार्थना समाजाची स्थापना 31 मार्च 1867 रोजी मुंबईत झाली (अ बरोबर); 'सुबोध पत्रिका' हे त्याचे मुखपत्र होते (ब बरोबर); ना. म. जोशी यांनी 1911 मध्ये कामगार कल्याणासाठी सोशल सर्व्हिस लीग स्थापन केली (क बरोबर). विधान (ड) चुकीचे आहे.

Statements (a), (b), and (c) are correct regarding Prarthana Samaj. Statement (d) is incorrect as establishing colleges in these specific cities was not part of their founding initiatives.

प्रश्न #15MPSC गट-क / तलाठी भरती2022महाराष्ट्रातील प्रमुख समाजसुधारक व सामाजिक प्रबोधन
स्वतंत्र पहा ➔

नारायण मेघाजी लोखंडे यांच्या संदर्भातील कोणती विधाने बरोबर आहेत? (a) कामगार चळवळीचे जनक (b) 1884 मध्ये बॉम्बे मिलहँण्ड्स असोसिएशनची स्थापना (c) ब्रिटीश सरकारचा 'रावबहादूर' किताब (d) महाराष्ट्र लेबर युनियनची स्थापना

Which of the following statements are true about Narayan Meghaji Lokhande? (a) Founder of Labour Movement (b) Establishment of Bombay mill hands Association in 1884 (c) 'Raobahadur' award by the British Government (d) Establishment of Maharashtra Labour Union

a

(a) आणि (b) फक्त

(a) and (b) only

b

(a), (b) आणि (c) फक्त

(a), (b) and (c) only

✓ उत्तर
c

(b), (c) आणि (d) फक्त

(b), (c) and (d) only

d

(a), (c) आणि (d) फक्त

(a), (c) and (d) only

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (b) (a), (b) आणि (c) फक्त आहे. नारायण मेघाजी लोखंडे (१८४८-१८९७) हे सत्यशोधक समाजाचे नेते व भारतातील कामगार चळवळीचे जनक मानले जातात. त्यांनी १८८४ मध्ये भारतातील पहिली कामगार संघटना 'बॉम्बे मिलहँड्स असोसिएशन' स्थापन केली आणि कामगारांसाठी रविवारी साप्ताहिक सुट्टी मिळवून दिली. ब्रिटिश सरकारने त्यांना १८९५ मध्ये 'रावबहादूर' आणि 'जस्टिस ऑफ पीस' पदव्या दिल्या. 'महाराष्ट्र लेबर युनियन' ही त्यांची संघटना नव्हती.

The correct answer is Option (b) (a), (b) and (c) only. Narayan Meghaji Lokhande is hailed as the father of the Indian trade union movement. In 1884, he organized the Bombay Mill-Hands Association and successfully lobbied for a mandatory weekly day off (Sunday). The British administration honored his civic and plague relief services with the title of 'Rao Bahadur' and Justice of the Peace (J.P.).