इ.स. 1857 च्या उठावात शिंदे व निजाम यांनी भाग घेतला असता तर उठाव यशस्वी झाला असता असे __________ हा गव्हर्नर जनरल म्हणाला.
इ.स. 1857 च्या उठावात शिंदे व निजाम यांनी भाग घेतला असता तर उठाव यशस्वी झाला असता असे __________ हा गव्हर्नर जनरल म्हणाला.
In 1857 uprising _______ Governor General said that, had Shinde and Nijam participated, then uprising would have been successful.
Lord Dalhousie
Lord Ripon
Lord Mountbatten
Lord Canning
योग्य उत्तर पर्याय D (लॉर्ड कॅनिंग / Lord Canning) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (१८५७ चा उठाव आणि संस्थानांची भूमिका):
१. गव्हर्नर जनरल लॉर्ड कॅनिंग (१८५६–१८६२): १८५७ च्या स्वातंत्र्यसमराच्या वेळी चार्ल्स कॅनिंग हा भारताचा गव्हर्नर जनरल होता (जो १८५८ च्या राणीच्या जाहीरनाम्यानंतर भारताचा पहिला व्हाइसरॉय बनला).
२. कॅनिंगचे ऐतिहासिक उद्गार: उठावादरम्यान ग्वाल्हेरचे शिंदे (Scindia) आणि हैदराबादचा निझाम (Nizam) यांनी ब्रिटिश साम्राज्याशी एकनिष्ठ राहून बंडखोरांना पाठिंबा दिला नाही. यावर कृतज्ञता व्यक्त करताना कॅनिंगने उद्गार काढले होते:
"जर शिंदे आणि निझाम या उठावात सामील झाले असते, तर उद्याच मला माझी बिस्तरा-पेटी गुंडाळून भारतातून पळ काढावा लागला असता (I should have to pack off tomorrow)."
३. कॅनिंगने या देशी संस्थानिकांना 'वादळाला अडवणारे संरक्षक बंधारे' (Breakwaters in the storm) असे संबोधले, ज्यांनी ब्रिटिशांची सत्ता वाहून जाण्यापासून वाचवली.
४. इतर पर्याय:
- लॉर्ड डलहौसी: १८५७ च्या उठावापूर्वी खालसा धोरण (Doctrine of Lapse) राबवणारा गव्हर्नर जनरल (१८४८–१८५६).
- लॉर्ड रिपन: १८८०–१८८४ मधील उदारमतवादी व्हाइसरॉय.
- लॉर्ड माऊंटबॅटन: १९४७ मधील शेवटचा ब्रिटिश व्हाइसरॉय.
म्हणून हे उद्गार लॉर्ड कॅनिंगने काढले होते.
The correct answer is Option D (Lord Canning).
Detailed Step-by-Step Historical Analysis:
1. Wartime Leadership: Charles Canning (Viscount Canning) was the Governor-General of India during the Mutiny/Revolt of 1857 (later becoming the first Viceroy of India under the Government of India Act 1858).
2. Critical Role of Princely States: The neutral-to-loyalist stance of Jayajirao Scindia of Gwalior (guided by Prime Minister Dinkar Rao) and the Nizam of Hyderabad (guided by Salar Jung) prevented the rebellion from engulfing Central and Southern India.
3. Landmark Quote: Canning recorded in his official dispatches: "If the Scindia joins the mutiny, I shall have to pack off tomorrow." He subsequently commended loyal princes as 'breakwaters in the storm which' preserved British rule from being swept away.
4. Rebuttal of Alternatives: Dalhousie had retired in 1856; Ripon served in the 1880s; Mountbatten oversaw Partition in 1947.
Hence, Option D is correct.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...
१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...
ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतातील उच्च न्यायालयाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही...
सप्टेंबर 2001 मध्ये जवाहर ग्राम समृद्धी योजना आणि रोजगार शाश...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Prelims 2023 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?