खालीलपैकी कोणत्या व्यक्तींनी राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला नाही, परंतु स्वातंत्र्य चळवळीला आर्थिक व इतर मदत केली?
(a) जमनालाल बजाज
(b) वाडीलाल लल्लुभाई मेहता
(c) जी.डी. बिर्ला
(d) लाला शंकरलाल
(e) वालचंद हिराचंद
खालीलपैकी कोणत्या व्यक्तींनी राष्ट्रीय काँग्रेसमध्ये प्रवेश केला नाही, परंतु स्वातंत्र्य चळवळीला आर्थिक व इतर मदत केली? (a) जमनालाल बजाज (b) वाडीलाल लल्लुभाई मेहता (c) जी.डी. बिर्ला (d) लाला शंकरलाल (e) वालचंद हिराचंद
Who from the following persons did not join the Indian National Congress, but gave financial and other help to the freedom movement? (a) Jamnalal Bajaj (b) Vadilal Lallubhai Mehta (c) G.D. Birla (d) Lala Shankarlal (e) Walchand Hirachand
(a), (b), (c) only
(b), (c), (d) only
(c) and (e) only
(b) and (d) only
योग्य उत्तर पर्याय C [फक्त (c) आणि (e) / (c) and (e) only] आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. जी. डी. बिर्ला (घनश्यामदास बिर्ला) आणि वालचंद हिराचंद: हे दोघेही भारताचे अग्रगण्य उद्योगपती होते. त्यांनी काँग्रेसचे अधिकृत सदस्यत्व किंवा सक्रिय राजकीय पद कधीही स्वीकारले नाही; परंतु महात्मा गांधी आणि राष्ट्रीय स्वातंत्र्यलढ्याला त्यांनी प्रचंड आर्थिक साहाय्य, संसाधने आणि औद्योगिक पाठबळ दिले. बिर्ला हे गांधीजींचे निकटवर्ती स्नेही होते आणि गांधीजींचा मुक्काम अनेकदा दिल्लीतील बिर्ला हाउस येथे असायचा. वालचंद हिराचंद यांनी स्वदेशी नौवहन (Scindia Steam Navigation), विमान निर्मिती (HAL) आणि ऑटोमोबाईल उद्योगांची मुहूर्तमेढ रोवून राष्ट्रीय चळवळीला आर्थिक स्वावलंबन दिले.
२. इतर व्यक्तींची पार्श्वभूमी:
- जमनालाल बजाज: यांनी काँग्रेसमध्ये प्रत्यक्ष प्रवेश केला होता, ते काँग्रेसचे खजिनदार (Treasurer) होते आणि त्यांनी गांधीजींच्या विधायक कार्यासाठी पूर्णवेळ समर्पण दिले होते. गांधीजी त्यांना आपले 'पाचवे पुत्र' मानत असत.
- लाला शंकरलाल: हे काँग्रेसचे सक्रिय नेते व कार्यकर्ते होते.
- वाडीलाल लल्लुभाई मेहता: हेदेखील काँग्रेसच्या संघटनात्मक कामाशी जोडलेले होते.
म्हणून (c) आणि (e) या दोन व्यक्तींनी काँग्रेसचे सदस्य न होता चळवळीला भरीव आर्थिक व इतर साहाय्य केले.
The correct answer is Option C ((c) and (e) only).
Detailed Step-by-Step Historical Analysis:
1. Non-Member Industrial Patrons: Ghanshyam Das (G.D.) Birla and Walchand Hirachand were preeminent Indian industrialists who deliberately chose not to hold formal membership or political office in the Indian National Congress, yet acted as indispensable financial and institutional pillars of the national movement.
- G.D. Birla: A close confidant of Mahatma Gandhi, Birla heavily financed Congress constructive programmes, the Harijan Sevak Sangh, khadi development, and educational initiatives. Gandhi spent his final days at Birla House in New Delhi.
- Walchand Hirachand: Championed indigenous industrial self-reliance by establishing the Scindia Steam Navigation Company, Hindustan Aircraft (now HAL), and Premier Automobiles, defying British monopolistic shipping cartels.
2. Analysis of Excluded Personalities:
- Jamnalal Bajaj: Officially joined the Congress, served as its long-time Treasurer, renounced British titles (Rai Bahadur), courted imprisonment, and was regarded by Gandhi as his 'fifth son'.
- Lala Shankarlal & Vadilal Lallubhai Mehta: Held official Congress affiliations and organizational responsibilities.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय राष्ट्रीय चळवळ: काँग्रेस स्थापना, जहाल-मवाळ कालखंड व गांधी युग' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
राष्ट्रीय काँग्रेसची स्थापना (१८८५), मवाळ कालखंड व नेते: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
काँग्रेसपूर्व संघटना (बॉम्बे असोसिएशन १८५२, पूना सार्वजनिक सभा १८७०, इंडियन असोसिएशन १८७६), काँग्रेस स्थापना २८ डिसें १८...
जहाल कालखंड, लोकमान्य टिळक व होमरूल चळवळ: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
लाल-बाल-पाल, टिळकांची चतुःसूत्री (स्वराज्य, स्वदेशी, राष्ट्रीय शिक्षण, बहिष्कार), बंगालची फाळणी १९०५ (कर्झन, वंगभंग, आमा...
गांधीयुग: असहकार, सविनय कायदेभंग व चले जाव आंदोलन: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
चंपारण्य १९१७, अहमदाबाद व खेडा १९१८, रौलेट कायदा व जालियनवाला बाग हत्याकांड (१३ एप्रिल १९१९), असहकार आंदोलन १९२० (चौरीचौ...
भारतातील सशस्त्र क्रांतीपर्व: भगतसिंग, आझाद ते सुभाषचंद्र बोस व आझाद हिंद सेना: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
गदर पार्टी, कामागाटामारू, HRA, काकोरी कारवाई, HSRA, भगतसिंग, सुखदेव, राजगुरू, चंद्रशेखर आझाद, सूर्य सेन (चितगाव), सरदार...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
कोव्हिड-१९ नंतरच्या जगातील सामाजिक-आर्थिक आव्हानांसाठी संयुक...
ग्लासगो परिषदेबाबत खालीलपैकी कोणते विधान खरे नाही?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2021 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?