सामान्य विज्ञान (General Science) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
सामान्य विज्ञान (General Science) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
खालीलपैकी कोणाला वनस्पती सृष्टीतील 'उभयचर' (Amphibians of plant kingdom) म्हणून ओळखले जाते?
Which of the followings are known as Amphibians of plant kingdom?
टेरिडोफायटा (Pteridophytes)
Pteridophytes
ब्रायोफायटा (Bryophytes)
Bryophytes
अनावृत्तबीजी (Gymnosperms)
Gymnosperms
आवृत्तबीजी (Angiosperms)
Angiosperms
ब्रायोफायटा (Bryophytes) या वनस्पती जमिनीवर वाढतात परंतु त्यांच्या लैंगिक प्रजननासाठी (फलनासाठी) पाण्याची अनिवार्य गरज असते, म्हणून त्यांना वनस्पती सृष्टीचे उभयचर म्हणतात.
Bryophytes are called the 'amphibians of the plant kingdom' because they live in soil but depend on water for sexual reproduction and fertilization.
खालीलपैकी कोणते जीवनसत्व ऑक्सिडेशन प्रतिबंधित करणारे आहे?
Which of the following vitamin acts as an antioxidant?
जीवनसत्व ए
Vitamin A
जीवनसत्व डी
Vitamin D
जीवनसत्व इ
Vitamin E
जीवनसत्व के
Vitamin K
जीवनसत्व 'इ' (Vitamin E - टोकोफेरॉल) हे एक प्रमुख मेद-विद्राव्य अँटिऑक्सिडंट (ऑक्सिडेशन प्रतिबंधक) जीवनसत्व आहे.
Vitamin E (tocopherol) is a powerful lipid-soluble antioxidant that prevents the oxidation of cellular components.
फळ उत्पन्न न करणाऱ्या झाडाला काय म्हणतात?
A plant that does not produce fruit is called _______. (a) acarpous (b) fertile (c) apocarpus (d) parthenocarpus
(a) फक्त
(a) only
(a) आणि (b) फक्त
(a) and (b) only
(b) आणि (c) फक्त
(b) and (c) only
(d) फक्त
(d) only
योग्य उत्तर पर्याय (a) (a) फक्त आहे. वनस्पतीशास्त्रात ज्या वनस्पतींना फळे येत नाहीत किंवा ज्या फळ धारण करत नाहीत त्यांना 'अकार्पस' (Acarpous / अफल) म्हटले जाते. (याउलट 'Apocarpous' म्हणजे सुटे स्त्रीकेशर असणारे फूल आणि 'Parthenocarpic' म्हणजे परागीभवनाशिवाय तयार होणारे बीजरहित फळ).
The correct answer is Option (a) (a) only. In botanical taxonomy, a plant or organism that does not produce fruit is termed 'acarpous'. (Apocarpous refers to distinct unjoined carpels; Parthenocarpic denotes seedless fruit development without fertilization).
कीटकनाशके किडींच्या _______ वर परिणाम करून त्यांना विषबाधा पोहोचवतात.
Insecticide poison the insect pests by affecting their _______.
श्वसन संस्था
Respiratory system
चेतासंस्था (मज्जासंस्था)
Nervous system
स्नायू संस्था
Muscular system
रक्ताभिसरण संस्था
Circulatory system
बहुतेक रासायनिक कीटकनाशके (उदा. ऑर्गेनोफॉस्फेट्स, पायरेथ्रॉइड्स) कीटकांच्या चेतासंस्थेतील (Nervous system) न्यूरोट्रांसमीटर व एन्झाईम्समध्ये अडथळा निर्माण करून त्यांना नष्ट करतात.
Most synthetic insecticides target the nervous system of insect pests by disrupting neurotransmitters such as acetylcholinesterase.
__________ ही औषधे मध्यवर्ती मज्जासंस्था, पचनसंस्था यांच्यावरील संवेदी चेता तंतूच्या टोकावर बद्ध राहतात.
_______ are drugs which bind to receptors present in central nervous system and gastro-intestinal-tract.
कॅन्नाबिनॉईडस्
Cannabinoids
ओपिऑईड्स
Opioids
मॉर्फिन
Morphine
कोका-अल्कलॉईड्स
Coca-alkaloids
'ओपिऑईड्स' (Opioids) ही औषधे मध्यवर्ती मज्जासंस्था (CNS) आणि पचनसंस्थेमधील (GIT) रिसेप्टर्सवर जाऊन बद्ध होतात.
Opioids bind to specific receptors in the central nervous system and the gastrointestinal tract.
पुढील विधानांचा विचार करा: विधान I: बॅसिलस थुरिंगिएन्सीस हे एक मायक्रोबीयल कीटकनाशक आहे. विधान II: बेव्हेरिया बासियाना हि बुरशी कीटकनाशक म्हणून वापरले जाते.
Consider the following statements: Statement I: Bacillus thuringiensis (Bt) is a microbial pesticide. Statement II: Beaveria bassiana is a fungus used as a pesticide.
विधान I बरोबर आणि विधान II चूक आहे
Statement I is correct and statement II is false
विधान I चूक आणि विधान II बरोबर आहे
Statement I is false and statement II is correct
दोन्ही विधाने चूक आहेत
Both statements are wrong
दोन्ही विधाने बरोबर आहेत
Both statements are correct
योग्य उत्तर पर्याय (d) दोन्ही विधाने बरोबर आहेत हे आहे. • विधान I सत्य: *Bacillus thuringiensis* (Bt) हा एक जिवाणू (Bacterium) असून त्यातील Cry प्रथिने कीटकांच्या अळ्यांवर नियंत्रण ठेवणारे सूक्ष्मजैविक कीटकनाशक (Microbial pesticide) म्हणून वापरले जातात. • विधान II सत्य: *Beauveria bassiana* ही एक कीटकभक्षी बुरशी (Entomopathogenic fungus) असून ती पांढरी माशी व इतर कीटकांच्या जैविक नियंत्रणासाठी कीटकनाशक म्हणून वापरली जाते.
The correct answer is Option (d) Both statements are correct. • Statement I is true: *Bacillus thuringiensis* is a soil-dwelling bacterium widely deployed as a microbial biopesticide. • Statement II is true: *Beauveria bassiana* is an entomopathogenic fungus acting as a biological insecticide against various agricultural pests.
शेंगवर्गीय पिके हवेतील नत्राचा उपयोग खालीलपैकी कोणत्या सूक्ष्म जीवाणूंच्या मदतीने करू शकतात ?
अ. रायझोबियम ब. विषाणू क. बुरशी ड. प्रोटोझोआ
With the help of which micro-organism leguminous plants absorb nitrogen from air?
फक्त अ (रायझोबियम)
फक्त अ आणि ब
फक्त क
फक्त क आणि ड
शेंगवर्गीय वनस्पती (Legumes) हवेतील नायट्रोजनचा वापर मुळांवरील गाठींमध्ये असलेल्या रायझोबियम (Rhizobium) जिवाणूंच्या मदतीने करतात.
वनस्पतींमधील असेंद्रिय पोषक द्रव्यांबाबत खालीलपैकी कोणते/ती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत? (a) N, S आणि Fe ही मुख्य पोषक द्रव्ये (Macronutrients) आहेत. (b) O, Ca आणि Mg ही सूक्ष्म पोषक द्रव्ये (Micronutrients) आहेत. (c) Cu, Zn आणि Mn ही आवश्यक मूलद्रव्ये आहेत. (d) B, Mo आणि Cl ही अनावश्यक मूलद्रव्ये आहेत.
Which of the following is correct statement/statements regarding inorganic nutrients in plants? (a) N, S and Fe are macronutrients (b) O, Ca and Mg are Micronutrients (c) Cu, Zn and Mn are essential elements (d) B, Mo and Cl are non-essential elements
फक्त (a)
(a) Only
(a) आणि (b)
(a) and (b)
(a) आणि (c)
(a) and (c)
फक्त (c)
Only (c)
Cu, Zn, Mn ही वनस्पतींसाठी अत्यावश्यक सूक्ष्म पोषक द्रव्ये आहेत (विधान c बरोबर). N, S ही मुख्य पोषक द्रव्ये आहेत. B, Mo, Cl ही सुद्धा आवश्यक पोषक द्रव्ये असतात.
Cu, Zn, and Mn are verified essential plant nutrients (statement c). N and S are macronutrients, and statements (b) and (d) misclassify essential elements.
जर्मन सिल्वर हा मिश्रधातू खालील धातूंच्या मिश्रणातून तयार होतो
German Silver is alloy of
तांबे, जस्त, कथील
Copper, zinc, tin
तांबे, निकेल, जस्त
Copper, Nickel, Zinc
तांबे, जस्त
Copper, zinc
तांबे, कथील
Copper, tin
'जर्मन सिल्व्हर' हा तांबे (Copper), निकेल (Nickel) आणि जस्त (Zinc) यांचा मिश्रधातू आहे.
German Silver is an alloy composed of Copper, Nickel, and Zinc.
मलेरिया या आजारावर प्रभावी लस निर्माण करण्यासाठी अडथळा निर्माण होत आहे कारण:
The search for effective Malarial Vaccine is hampered due to the fact that:
प्लाझमोडियम हा पेशीमध्ये रोगप्रतिकारक प्रतिक्रियेपासून लपलेल्या अवस्थेत असतो
Plasmodium is hidden in the cell from the immune response
प्लाझमोडियम हा पृष्ठभागावरचे प्रथिने बदलतो
Plasmodium alters surface proteins
प्लाझमोडियमला जीवनचक्र पूर्ण करण्यासाठी दोन यजमान लागतात
Plasmodium requires two hosts to complete its life cycle
(1) आणि (2) दोन्ही
Both (1) and (2).
योग्य उत्तर पर्याय (d) (1) आणि (2) दोन्ही आहे. मलेरियाचा कारक असणारा *Plasmodium* हा आदिजीव यकृताच्या पेशींमध्ये व तांबड्या रक्तपेशींमध्ये (RBCs) अंतर्भूत राहून रोगप्रतिकारक यंत्रणेपासून लपतो (विधान १) आणि सतत आपले पृष्ठभागावरील प्रतिजन प्रथिने बदलतो (Antigenic variation - विधान २); त्यामुळे शरीरात दीर्घकालीन प्रतिकारशक्ती तयार होत नाही व लस निर्मितीत मोठा अडथळा ठरतो.
The correct answer is Option (d) Both (1) and (2). Vaccine efficacy against malaria is compromised because *Plasmodium* undergoes intracellular sequestration within host hepatocytes and erythrocytes (Statement 1) and rapidly exhibits antigenic variation by modifying surface coat proteins (Statement 2).