कीटकनाशके किडींच्या _______ वर परिणाम करून त्यांना विषबाधा पोहोचवतात.
कीटकनाशके किडींच्या _______ वर परिणाम करून त्यांना विषबाधा पोहोचवतात.
Insecticide poison the insect pests by affecting their _______.
Respiratory system
Nervous system
Muscular system
Circulatory system
योग्य उत्तर पर्याय B (चेतासंस्था / मज्जासंस्था / Nervous system) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (कीटकनाशकांची कार्यपद्धती - Mode of Action):
१. चेतासंस्थेवरील आघात: शेतीमध्ये वापरली जाणारी बहुसंख्य रासायनिक कीटकनाशके (उदा. ऑरगॅनोफॉस्फेट्स, कार्बामेट्स, ऑर्गेनोक्लोरिन्स आणि सिंथेटिक पायरेथ्रॉइड्स) ही प्रामुख्याने कीटकांच्या 'चेतासंस्थेवर' (Nervous System) थेट आघात करतात.
२. जैवरासायनिक प्रक्रिया:
- ऑरगॅनोफॉस्फेट्स आणि कार्बामेट्स: ही कीटकनाशके कीटकांच्या चेतासंस्थेतील 'ॲसिटिलकोलीनइस्टेरेज' (Acetylcholinesterase - AChE) या विकराचे कार्य रोखून धरतात (Inhibition). यामुळे चेतातंतूंच्या जोडणीवर (Synapse) ॲसिटिलकोलीनचा अतिसाठा होतो आणि कीटकांच्या चेतातंतूंचे अखंड आणि अनियंत्रित आकुंचन होऊन पक्षाघात (Paralysis) होतो व शेवटी कीटक मरतात.
- डीडीटी आणि पायरेथ्रॉइड्स: हे चेतापेशींच्या पटलातील व्होल्टेज-गेटेड सोडियम वाहिन्या (Sodium channels) उघड्या ठेवून चेतासंस्थेचे वहन खंडित करतात.
३. इतर संस्थांवर दुय्यम परिणाम: स्नायू किंवा श्वासनावर होणारा परिणाम हा चेतासंस्थेच्या निकामी होण्याचा दुय्यम परिणाम असतो; प्राथमिक विषाचा मारा चेतासंस्थेवरच होतो.
The correct answer is Option B (Nervous system).
Detailed Step-by-Step Toxicology Analysis:
1. Primary Mode of Action: The overwhelming majority of modern commercial synthetic insecticides—including Organophosphates (malathion, chlorpyrifos), Carbamates (carbaryl), Organochlorines (DDT), and Pyrethroids—function neurotoxically by specifically targeting the insect nervous system.
2. Biochemical Mechanism:
- Organophosphates & Carbamates act as irreversible or competitive inhibitors of the synaptic enzyme acetylcholinesterase (AChE). Accumulation of acetylcholine leads to continuous, uncontrolled hyper-excitation of cholinergic synapses, producing convulsions, tetanic paralysis, and death.
- Pyrethroids and DDT disrupt the kinetics of voltage-gated sodium ion channels along insect axonal membranes, prolonging nerve impulses.
3. Distractor Analysis: Muscular paralysis or respiratory failure are downstream symptomatic consequences triggered by primary neurological collapse.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'मानवी शरीरसंस्था: पचनसंस्था, रक्ताभिसरण, श्वसन, उत्सर्जन, मेंदू व ग्रंथी (Human Physiology)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
मानवी पचनसंस्था व उत्सर्जनसंस्था: पचनाचे टप्पे, पाचक विकरे, यकृत आणि मूत्रपिंड/नेफ्रॉन रचना (Digestion & Excretion)
मानवी पचनसंस्था व उत्सर्जनसंस्था: पचनाचे टप्पे, पाचक विकरे, यकृत आणि मूत्रपिंड/नेफ्रॉन रचना (Digestion & Excretion) या घ...
मानवी रक्ताभिसरण संस्था: हृदय रचना, रक्ताचे घटक (RBC, WBC, Platelets), रक्तगट (ABO/Rh) व रक्तदाब (Circulatory System)
मानवी रक्ताभिसरण संस्था: हृदय रचना, रक्ताचे घटक (RBC, WBC, Platelets), रक्तगट (ABO/Rh) व रक्तदाब (Circulatory System) या...
मानवी मज्जासंस्था, मेंदूचे भाग (Cerebrum, Cerebellum, Medulla) व अंतःस्रावी ग्रंथी (Endocrine Hormones)
मानवी मज्जासंस्था, मेंदूचे भाग (Cerebrum, Cerebellum, Medulla) व अंतःस्रावी ग्रंथी (Endocrine Hormones) या घटकामध्ये मान...
मानवी श्वसनसंस्था: श्वसनमार्ग, फुफ्फुसे, अल्व्हीओलाय, वायूंची देवाणघेवाण व श्वसन क्रिया (Human Respiratory System)
मानवी श्वसनसंस्थेची रचना, फुफ्फुसे, अल्व्हीओलाय, श्वासोच्छ्वासाची यंत्रणा, हिमोग्लोबिनद्वारे ऑक्सिजन व CO₂ वहन आणि श्वसन...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
वडील आणि त्यांच्या मुलाच्या वयाची बेरीज ५० वर्षे आहे. चार वर...
"जागतिक व्यापार संघटना" (WTO) मुळे भारताला कोणत्या क्षेत्रात...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2021 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?