महासराव
महासराव
🎯 सर्व परीक्षा (All Exams) 📚 सामान्य विज्ञान (General Science)📅 वर्ष: 2017 ✕ सर्व फिल्टर्स रिसेट करा

सामान्य विज्ञान (General Science) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे

सामान्य विज्ञान (General Science) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.

📊 उपलब्ध प्रश्न: 113🌐 भाषा: मराठी / इंग्रजी✓ अधिकृत उत्तरतालिका व सविस्तर स्पष्टीकरण
⚙️ फिल्टर्स(113 प्रश्न)
📑 घटक: सर्व घटक भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)31भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)8रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)16रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)11जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)8जीवशास्त्र: प्राणी सृष्टीचे वर्गीकरण, असमपृष्ठरज्जू-समपृष्ठरज्जू व जनुकशास्त्र (Zoology & Genetics)7मानवी शरीरसंस्था: पचनसंस्था, रक्ताभिसरण, श्वसन, उत्सर्जन, मेंदू व ग्रंथी (Human Physiology)21पोषण, जीवनसत्त्वे, मानवी रोग, लसीकरण व आरोग्यशास्त्र (Nutrition, Vitamins & Human Diseases)8पर्यावरण, परिस्थितीकी व जैवविविधता (Environment, Ecology & Biodiversity)2पर्यावरण प्रदूषण, जागतिक तापमानवाढ, हवामान बदल व आंतरराष्ट्रीय करार (Pollution & Climate Protocols)1
📚 प्रश्न यादी|पान 1 / 82017 चे प्रश्न
एकूण 113 पैकी 15 प्रश्न
प्रश्न #1पोलीस भरती2024रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)
स्वतंत्र पहा ➔
अस्थी किंवा हाडे ठिसुळ होण्यासाठी खालीलपैकी कोणत्या मुलद्रव्यांचा अभाव कारणीभुत असतो ?
Deficiency of which of the following elements causes bones to become brittle?
a
कॅल्शियम
Calcium
✓ उत्तर
b
फॉस्फरस
Phosphorus
c
नायट्रोजन
Nitrogen
d
कार्बन
Carbon
✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:
कॅल्शियमच्या कमतरतेमुळे हाडे ठिसूळ होतात.
Calcium deficiency causes brittle bones.
प्रश्न #2MPSC गट-क / तलाठी भरती2025भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔
भारतामध्ये प्रथम क्लोन (कृतक) पद्धतीने जन्मलेले गिर गाईच्या वासराचे नाव _____ होते.
India's first cloned cow calf of the Gir breed was named as
a
कपीला
b
सरस्वती
c
लूनी
d
गंगा
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
राष्ट्रीय डेअरी संशोधन संस्थेने (NDRI) तयार केलेल्या गिर जातीच्या पहिल्या क्लोन वासराचे नाव 'गंगा' ठेवण्यात आले.
प्रश्न #3MPSC गट-क / तलाठी भरती2024रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)
स्वतंत्र पहा ➔
खालीलपैकी कोणते इलेक्ट्रॉनिक उपकरण प्रकाश ऊर्जेचे रूपांतरण विद्युत ऊर्जेत करते?
Which of the following electronic devices converts light energy into electrical energy?
a
फोटोव्होल्ट्याक डायोड
Photovoltaic diode
✓ उत्तर
b
फोटो डायोड
photo diode
c
एल.ई.डी.
LED
d
टनेल डायोड
Tunnel Diode
✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:
फोटोव्होल्टाइक डायोड (सौर सेल) प्रकाश ऊर्जेचे थेट विजेमध्ये रूपांतरण करतो.
A photovoltaic diode (solar cell) converts light energy directly into electricity.
प्रश्न #4MPSC गट-क / तलाठी भरती2021पर्यावरण, परिस्थितीकी व जैवविविधता (Environment, Ecology & Biodiversity)
स्वतंत्र पहा ➔

आर्क्टिक प्रदेशावर लक्ष ठेवणारा पहिला उपग्रह 'आर्क्टिका-एम' (Arktika-M) कोणत्या देशाने प्रक्षेपित केला आहे?

Which country has launched the first Arctic-monitoring Satellite 'Arktika-M'?

a

रशिया

Russia

✓ उत्तर
b

जपान

Japan

c

चीन

China

d

जर्मनी

Germany

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

रशियाच्या रॉसकॉसमॉस (Roscosmos) या अंतराळ संस्थेने आर्क्टिकच्या हवामानावर आणि पर्यावरणावर लक्ष ठेवण्यासाठी फेब्रुवारी २०२१ मध्ये 'आर्क्टिका-एम' हा उपग्रह प्रक्षेपित केला.

Russia's space agency Roscosmos launched the 'Arktika-M' satellite in February 2021 to monitor the meteorology and environment in the Arctic region.

प्रश्न #5MPSC गट-क / तलाठी भरती2023भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔

शैवाळ वर्गीकरणामध्ये 'किटोफोरेल्स' हा गट खालीलपैकी कोणत्या वर्गामध्ये येतो?

'Chaetophorales' group belong to which of the algal class?

a

क्लोरोफायटा

Chlorophyta

✓ उत्तर
b

कॅरोफायटा

Charophyta

c

सियानोफायटा

Cyanophyta

d

ऱ्होडोफायटा

Rhodophyta

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

'किटोफोरेल्स' (Chaetophorales) हा शाखायुक्त हिरव्या शैवालांचा एक गट असून तो 'क्लोरोफायटा' (Chlorophyta - Green Algae) या वर्गामध्ये मोडतो.

Chaetophorales is an order of filamentous green algae that belongs to the class/phylum Chlorophyta.

प्रश्न #6MPSC गट-क / तलाठी भरती2022भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔

खालीलपैकी कोणती संस्था शाळेय मुलांसाठी 'यंग सायंटिस्ट प्रोग्राम' 'युवा विज्ञानी कार्यक्रम' 'युविका' नावाचा विशेष कार्यक्रम आयोजित करत आहे?

Which of the following Organisation is organising a special programme for school children called 'Young Scientist Programme' 'Yuva Vigyani Karyakram' 'YUVIKA'?

a

युनिसेफ - संयुक्त राष्ट्र आंतरराष्ट्रीय बालकांचा आपातकालीन निधी

UNICEF

b

भाभा अटॉमिक रिसर्च सेंटर (BARC) (भाभा अणुशक्ती संशोधन केंद्र)

Bhabha Atomic Research Centre (BARC)

c

इंडियन स्पेस रिसर्च ऑर्गनायझेशन (ISRO) (भारतीय अंतराळ संशोधन संघटना)

Indian Space Research Organisation (ISRO)

✓ उत्तर
d

डिफेन्स रिसर्च ॲंड डेव्हलपमेंट ऑर्गनायझेशन (DRDO) (संरक्षण संशोधन आणि विकास संघटना)

Defence Research and Development Organisation (DRDO)

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (c) ISRO (भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था) आहे. 'युविका' (YUVIKA - YUva VIgyani KAryakram) हा इस्रोचा शालेय विद्यार्थ्यांसाठी (विशेषतः इयत्ता ९ वी मध्ये शिकणाऱ्या मुलांसाठी) आयोजित केला जाणारा वार्षिक वैज्ञानिक प्रशिक्षण उपक्रम आहे. ग्रामीण व शहरी भागातील विद्यार्थ्यांमध्ये अंतराळ विज्ञान, अंतराळ तंत्रज्ञान आणि अवकाश अनुप्रयोगांची मूलभूत माहिती व गोडी निर्माण करणे हा याचा उद्देश आहे.

The correct answer is Option (c) ISRO. 'YUVIKA' (YUva VIgyani KAryakram / Young Scientist Programme) is a flagship initiative organized by the Indian Space Research Organisation (ISRO) to impart foundational knowledge in space technology, space science, and practical applications to young school students (specifically Class 9) across the country.

प्रश्न #7पोलीस भरती2025मानवी शरीरसंस्था: पचनसंस्था, रक्ताभिसरण, श्वसन, उत्सर्जन, मेंदू व ग्रंथी (Human Physiology)
स्वतंत्र पहा ➔

रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित करणारे 'इन्सुलिन' (Insulin) हे संप्रेरक मानवी शरीरातील कोणत्या अवयवातून स्त्रवते?

Insulin, the hormone that regulates blood glucose levels, is secreted by which human organ?

a

जठर (Stomach)

Stomach

b

आतडे (Intestine)

Intestine

c

यकृत (Liver)

Liver

d

स्वादुपिंड (Pancreas)

Pancreas

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (D) स्वादुपिंड आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. इन्सुलिन हे स्वादुपिंडातील (Pancreas) 'लँगरहॅन्सच्या द्वीपसमूहा'मधील बीटा पेशींमधून (Beta cells of Islets of Langerhans) स्रवणारे संप्रेरक आहे.
२. हे रक्तातील अतिरिक्त ग्लुकोजचे रूपांतर ग्लायकोजेनमध्ये करून यकृतात साठवते व रक्तातील साखरेचे प्रमाण नियंत्रित ठेवते.
३. इन्सुलिनच्या कमतरतेमुळे मधुमेह (Diabetes Mellitus) हा विकार होतो.

The correct answer is Option (D) Pancreas.
Detailed Explanation:
1. Insulin is an essential peptide hormone synthesized and secreted by the beta cells of the Islets of Langerhans in the pancreas.
2. It regulates carbohydrate metabolism by facilitating cellular uptake of glucose and promoting glycogen storage in the liver.
3. Insufficient insulin production leads to diabetes mellitus.

प्रश्न #8पोलीस भरती2025भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔

माहिती सुरक्षित ठेवण्यासाठी संकेतांकात रूपांतर करणारी 'क्रिप्टोग्राफी' (Cryptography) ही संज्ञा पोलीस व सुरक्षा दलातील कोणत्या विभागाशी संबंधित आहे?

The science of 'Cryptography' (data encryption/decryption) is primarily associated with which police wing?

a

अंगुली मुद्रा शास्त्र (Fingerprint)

Fingerprint bureau

b

फोटोग्राफी विभाग

Photography unit

c

वायरलेस / बिनतारी संदेशवहन विभाग

Wireless / Telecommunications wing (वायरलेस विभाग)

✓ उत्तर
d

बीडीडीएस (बॉम्ब शोधक पथक)

BDDS squad

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (C) वायरलेस विभाग आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. क्रिप्टोग्राफी (Cryptography) म्हणजे गुप्त संकेतांक वापरून संदेशांचे सुरक्षित प्रेषण (Encryption) करणे.
२. पोलीस दलात अतिसंवेदनशील माहिती बिनतारी संदेशवहनाद्वारे (Wireless/Telecommunications) पाठवताना ती गुप्त ठेवण्यासाठी वायरलेस विभागात या तंत्रज्ञानाचा वापर होतो.
म्हणून पर्याय (C) अचूक उत्तर आहे.

The correct answer is Option (C) Wireless department.
Detailed Explanation:
Cryptography secures encoded message transmissions across the police telecommunications and wireless radio network.
Hence, option (C) is correct.

प्रश्न #9पोलीस भरती2024मानवी शरीरसंस्था: पचनसंस्था, रक्ताभिसरण, श्वसन, उत्सर्जन, मेंदू व ग्रंथी (Human Physiology)
स्वतंत्र पहा ➔
मानवी मेंदुचा सर्वात मोठा भाग ... हा असतो.
The largest part of the human brain is ...
a
मस्तिष्कस्तंभ
brain stem
b
पश्चमस्तिक
hindbrain
c
प्रमस्तिष्क
cerebellum
✓ उत्तर
d
मध्यमस्तिष्क
midbrain
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
प्रमस्तिष्क (Cerebrum) हा मानवी मेंदूचा सर्वात मोठा भाग आहे.
Cerebrum is the largest part of the human brain.
प्रश्न #10MPSC गट-क / तलाठी भरती2025भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔
एका घरामध्ये एक 100 W क्षमतेचा पंखा दररोज 10 तास चालवला जातो, दोन 50 W क्षमतेचे बल्ब दररोज पाच तास चालवले जातात. जर विजेचा दर प्रति युनिट (kWh) 5 रूपये असेल तर 30 दिवसासाठी महिन्याचे वीजबील किती रूपये येईल ?
A house uses 1 fan of 100 W for 10 hours/day, 2 bulbs of 50 W each 5 hours/day. If electricity costs 5 per unit (kWh), calculate the monthly electricity bill for 30 days.
a
150 रूपये
b
225 रूपये
✓ उत्तर
c
300 रूपये
d
375 रूपये
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
पंखा: 100W x 10h = 1000Wh (1 युनिट). बल्ब: 2 x 50W x 5h = 500Wh (0.5 युनिट). एकूण प्रतिदिन 1.5 युनिट. 30 दिवसांचे 45 युनिट. बिल = 45 x 5 = 225 रुपये.
प्रश्न #11MPSC गट-क / तलाठी भरती2024भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔
बॉल बिअरिंग्जचा वापर यंत्रामध्ये कोणते घर्षण कमी करण्यासाठी होतो?
Ball bearings are used to reduce which friction in a machine?
a
स्थितीक घर्षण
Positional friction
b
लोटण घर्षण
Rolling friction
c
सर्पी घर्षण
Serpentine friction
✓ उत्तर
d
द्रायु घर्षण
Fluid friction
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
मशीनमध्ये बॉल बेअरिंगचा वापर करून सर्पी घर्षणाचे (Sliding friction) लोटण घर्षणात (Rolling friction) रूपांतर केले जाते, ज्यामुळे घर्षण कमी होते.
Sliding friction is converted into rolling friction by using ball bearings in the machine, which reduces friction.
प्रश्न #12MPSC गट-क / तलाठी भरती2021रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)
स्वतंत्र पहा ➔

किरणोत्सारितेचा (रेडिओअ‍ॅक्टिव्हिटी) शोध कोणी लावला?

Who discovered radioactivity?

a

मेरी क्युरी

Marie Curie

b

रुदरफोर्ड

Rutherford

c

आईन्स्टाईन

Einstein

d

हेन्री बेक्वेरेल

Henry Becquerel

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

१८९६ मध्ये फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ हेन्री बेक्वेरेल यांनी युरेनियमच्या क्षारांवर प्रयोग करताना किरणोत्सारितेचा (रेडिओअ‍ॅक्टिव्हिटी) शोध लावला.

French physicist Henri Becquerel discovered natural radioactivity in 1896 while investigating phosphorescence in uranium salts.

प्रश्न #13MPSC गट-क / तलाठी भरती2023भौतिकशास्त्र: मूलभूत राशी, गतीचे नियम, कार्य, ऊर्जा, शक्ती व गुरुत्वाकर्षण (Mechanics & Gravitation)
स्वतंत्र पहा ➔

अति पाण्यामुळे वनस्पती मृत होतात कारण

A plant is killed by over watering because

a

पाण्यामुळे मातीच्या सामूचे उदासीनीकरण होते

Water causes depression of the soil surface

b

मुळे ऑक्सीजनपासून वंचित होतात

Roots are deprived of oxygen

✓ उत्तर
c

पाण्यामुळे मुळावरील परजीवींची वाढ होते

Water promotes the growth of root parasites

d

वनस्पतीच्या वाढीसाठी आवश्यक असलेली सर्व खनिजे पाण्यात नसतात

Water does not contain all the minerals required for plant growth

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

मातीत अतिरिक्त पाणी साचल्यामुळे मातीतील हवेच्या जागा पाण्याने भरल्या जातात. त्यामुळे वनस्पतींच्या मुळांना आवश्यक ऑक्सिजन मिळत नाही आणि मुळे श्वसन न करू शकल्यामुळे वनस्पती मृत पावते.

Excessive watering displaces air from soil pores, depriving the roots of oxygen necessary for cellular respiration, which leads to root rot and plant death.

प्रश्न #14MPSC गट-क / तलाठी भरती2022भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)
स्वतंत्र पहा ➔

कोणत्याही वाहनाचा वेग जाणून घेण्यासाठी _________ वापरली जातात.

_______ are used to know the speed of any vehicle.

a

एडी करंट (चक्राकार प्रवाह)

Eddy currents

✓ उत्तर
b

विद्युत प्रवाह

Electric current

c

चुंबकीय प्रेरण

Magnetic induction

d

यापैकी नाही

None of the above

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (a) एडी करंट (Eddy Current / चक्राकार प्रवाह) आहे. वाहनांच्या पारंपारिक ॲनालॉग स्पीडोमीटरमध्ये (Speedometer) चाकांच्या गतीनुसार एक कायमस्वरूपी चुंबक फिरतो. या बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रामुळे ॲल्युमिनियमच्या ड्रॅग कपमध्ये 'एडी करंट्स' (Foucault currents) प्रेरित होतात. लेन्झच्या नियमानुसार हे प्रवाह फिरणाऱ्या चुंबकाला विरोध करणारा टॉर्क निर्माण करतात, ज्यामुळे काट्याशी जोडलेली स्प्रिंग वळते आणि वाहनाचा अचूक तात्कालिक वेग दर्शविला जातो.

The correct answer is Option (a) Eddy currents. In an analog vehicle speedometer, a magnet driven by the vehicle's transmission rotates inside a non-magnetic aluminum drag cup, inducing closed circulating loops of current known as eddy currents. The resulting electromagnetic drag produces a deflection torque on the pointer needle against a restraining hairspring proportional to the instantaneous vehicular speed.

प्रश्न #15पोलीस भरती2025रसायनशास्त्र: अणू रचना, मूलद्रव्यांचे आवर्ती वर्गीकरण व रासायनिक बंध (Atomic Structure & Periodic Table)
स्वतंत्र पहा ➔

रशियाने विकसित केलेले 'पोसायडन' (Poseidon) हे पाण्याखाली चालणारे महाकाय ड्रोन (Underwater Drone/Torpedo) कोणत्या ऊर्जेवर चालते?

Russia's nuclear-capable unmanned underwater vehicle (drone/torpedo) 'Poseidon' is powered by which energy source?

a

जलऊर्जा

Hydro Energy

b

सौरऊर्जा

Solar Energy

c

अणूऊर्जा

Nuclear Energy

✓ उत्तर
d

वायूऊर्जा

Pneumatic / Gas Energy

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (C) अणुऊर्जा आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. रशियाने विकसित केलेले 'पोसायडन' (Status-6 Poseidon) हे पाण्याखालील स्वायत्त आण्विक ड्रोन (Nuclear-powered Autonomous Underwater Vehicle) आहे.
२. हे लघू आण्विक अणुभट्टीवर (Miniature Nuclear Reactor) चालते, ज्यामुळे त्याची पल्ला मर्यादा अमर्याद असून ते महासागरात शेकडो किलोमीटर खोल पाण्याखाली दीर्घकाळ कार्यरत राहू शकते.
३. हे आण्विक वॉरहेड वाहून नेण्यास सक्षम असलेले जगातील सर्वात प्रगत पाणबुडी ड्रोन आहे.

The correct answer is Option (C) Nuclear Energy.
Detailed Explanation:
1. Russia's 'Poseidon' (Status-6) is an autonomous, nuclear-powered, and nuclear-armed unmanned underwater vehicle (UUV).
2. It is propelled by a compact onboard nuclear propulsion reactor, granting it virtually unlimited intercontinental range and deep-sea submergence capability.
3. It can carry mega-ton class thermonuclear payloads.