कोणत्याही वाहनाचा वेग जाणून घेण्यासाठी _________ वापरली जातात.
कोणत्याही वाहनाचा वेग जाणून घेण्यासाठी _________ वापरली जातात.
_______ are used to know the speed of any vehicle.
Eddy currents
Electric current
Magnetic induction
None of the above
योग्य उत्तर पर्याय A [एडी करंट (चक्राकार प्रवाह) / Eddy currents] आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (स्पीडोमीटर व एडी करंटचे कार्यतत्त्व):
१. एडी करंट (Eddy Currents / चक्राकार किंवा भवरा प्रवाह): १८५५ मध्ये फ्रेंच भौतिकशास्त्रज्ञ लेऑन फोकॉल्ट (Léon Foucault) यांनी याचा शोध लावला, म्हणून यांना 'फॉकॉल्ट प्रवाह' असेही म्हणतात. जेव्हा एखादा भरीव धातूचा तुकडा बदलत्या चुंबकीय क्षेत्रात फिरतो, तेव्हा त्या धातूच्या संपूर्ण आकारमानात भोवऱ्यासारखे चक्राकार प्रेरित प्रवाह निर्माण होतात.
२. स्पीडोमीटरमधील उपयोग (Vehicle Speedometer):
- वाहनांचा वेग मोजणाऱ्या स्पीडोमीटरमध्ये वाहनाच्या चाकाशी जोडलेले एक लहान चुंबक असते. चाक फिरल्यास चुंबक फिरतो.
- या चुंबकाभोवती हलका ॲल्युमिनियमचा ड्रम बसवलेला असतो. चुंबक फिरल्याने ॲल्युमिनियम ड्रममध्ये 'एडी करंट' निर्माण होतात.
- लेन्झच्या नियमानुसार (Lenz's Law) हे एडी करंट चुंबकाच्या गतीला विरोध करतात. त्यामुळे ड्रमवर एक टॉर्क (ट्विस्टिंग फोर्स) निर्माण होतो आणि ड्रमला जोडलेला काटा स्पीडोमीटरच्या तबकडीवर वाहनाचा अचूक वेग दर्शवतो.
३. इतर उपयोग: रेल्वेमधील इलेक्ट्रिक ब्रेक्स (Induction brakes), धातू वितळवण्याची इंडक्शन फर्नेस, आणि विजेचे मीटर.
म्हणून वाहनाचा वेग जाणून घेण्यासाठी स्पीडोमीटरमध्ये 'एडी करंट' वापरले जातात.
The correct answer is Option A (Eddy currents).
Detailed Step-by-Step Electromagnetism Analysis:
1. Physics of Eddy Currents (Foucault Currents): Closed circular electric loops induced within bulk metallic conductors when exposed to changing magnetic flux.
2. Analog Vehicle Speedometer Operation:
- A permanent magnet geared to the vehicle's driveshaft rotates inside a non-magnetic aluminum speed cup.
- The rotating magnetic field induces localized circular eddy currents within the aluminum cup wall.
- By Lenz's Law, these eddy currents generate an opposing magnetic drag torque proportional to vehicle velocity, deflecting a hairspring-calibrated indicator needle across the speedometer dial.
Hence, Eddy currents are the verified operational mechanism.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'रसायनशास्त्र: आम्ल, आम्लारी, क्षार, pH स्केल, धातू, अधातू, कार्बन व बहुवारिके (Acids, Metals & Carbon)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale)
आम्ल, आम्लारी, क्षार, दर्शक आणि सोरेन्सनची pH स्केल (Acids, Bases, Salts & pH Scale) या घटकामध्ये आम्ल (Acids), आम्लारी...
धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization)
धातू, अधातू, धातुकर्म (Metallurgy), संमिश्रे (Alloys) व गंज प्रतिबंधक पद्धती (Corrosion & Galvanization) या घटकामध्ये धा...
कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र
कार्बन व त्याची संयुगे: अपरूपे (हिरा, ग्रॅफाइट, फुलेरिन), हायड्रोकार्बन्स, बहुवारिके व दैनंदिन रसायनशास्त्र या घटकामध्ये...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
नियमित अंतरावर दिव्याचे खांब असलेल्या रस्त्यावरून एक व्यक्ती...
भारतीय संविधानाच्या कलम 154 प्रमाणे राज्याची कार्यकारी सत्ता...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2022 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?