महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
थंड हवेचे ठिकाण आणि जिल्हा या संदर्भात खालीलपैकी चुकीची जोडी कोणती?
Which of the following is an incorrect pair of hill station and district?
पाल - जळगाव
Pal - Jalgaon
तोरणमाळ - धुळे
Toranmal - Dhule
महाबळेश्वर - सातारा
Mahabaleshwar - Satara
लोणावळा - पुणे
Lonavala - Pune
स्पष्टीकरण:
दिलेल्या पर्यायांपैकी **'तोरणमाळ - धुळे'** ही जोडी चुकीची आहे.
* **तोरणमाळ:** हे प्रसिद्ध थंड हवेचे ठिकाण **नंदुरबार** जिल्ह्यात (सातपुडा पर्वतरांगेत) स्थित आहे, धुळे जिल्ह्यात नाही.
**इतर पर्यायांची माहिती:** * **पाल - जळगाव:** पाल हे थंड हवेचे ठिकाण जळगाव जिल्ह्यात (सातपुडा पर्वतरांगेत) आहे. * **महाबळेश्वर - सातारा:** महाबळेश्वर हे महाराष्ट्रातील प्रमुख व प्रसिद्ध थंड हवेचे ठिकाण सातारा जिल्ह्यात आहे. * **लोणावळा - पुणे:** लोणावळा हे प्रसिद्ध पर्यटन व थंड हवेचे ठिकाण पुणे जिल्ह्यात आहे.
म्हणून, योग्य उत्तर **पर्याय (b)** आहे.
खालील विधाने विचारात घ्या.
(a) महाराष्ट्राचा अक्षवृत्तीय विस्तार रेखावृत्तीय विस्तारापेक्षा कमी आहे. (b) महाराष्ट्र राज्यातून कर्कवृत्त जाते. (c) महाराष्ट्राची पूर्व-पश्चिम लांबी सुमारे 800 कि.मी. आहे. (d) महाराष्ट्राचे क्षेत्रफळ 3,07,713 चौ.कि.मी. आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत?
Consider the following statements. (a) Axial extension of Maharashtra is less than longitudinal extension. (b) Cancer passes through the state of Maharashtra. (c) East-West length of Maharashtra is about 800 km. is (d) The area of Maharashtra is 3,07,713 sq. km. is Which of the above statement(s) is/are correct?
फक्त (a)
only (a)
फक्त (a) आणि (b)
(a) and (b) only.
फक्त (c) आणि (b)
(c) and (b) only.
(a), (c) आणि (d)
(a), (c) and (d)
कर्कवृत्त महाराष्ट्रातून जात नाही. इतर सर्व विधाने भौगोलिकदृष्ट्या अचूक आहेत.
Cancer does not pass through Maharashtra. All other statements are geographically accurate.
२०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्रातील ० ते ६ वयोगटातील लोकसंख्येचे लिंगगुणोत्तर किती आहे?
What is sex ratio of 0 to 6 age group population in Maharashtra as per the census 2011?
८९४
894
८६४
864
८५४
854
८९८
898
२०११ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्रातील ० ते ६ वयोगटातील बाल लिंगगुणोत्तर ८९४ इतके होते. २००१ च्या जनगणनेमध्ये हेच प्रमाण ९१३ होते.
As per Census 2011, the child sex ratio (0-6 age group) in Maharashtra was 894 girls per 1,000 boys, which declined from 913 recorded in the 2001 census.
भारतात श्वेत क्रान्तीला सुरुवात __________ सालापासून करण्यात आली.
White revolution started in India from _______ year.
1971
1971
1972
1972
1973
1973
1974
1974
भारतात राष्ट्रीय दुग्ध विकास मंडळामार्फत (NDDB) दुग्धोत्पादन वाढवण्यासाठी 'ऑपरेशन फ्लड' (श्वेत क्रांती) चा पहिला टप्पा 1970–1971 मध्ये सुरू करण्यात आला होता.
The White Revolution (Operation Flood) was launched in India under the National Dairy Development Board (NDDB) in 1970–1971.
राजीव गांधी ओरांग राष्ट्रीय उद्यान, ज्याचे नाव ओरांग राष्ट्रीय उद्यान असे करण्यात आले आहे, ते कोणत्या भारतीय राज्यात आहे?
Rajiv Gandhi Orang National Park, which has been renamed as Orang National Park, is located in which Indian State?
आंध्र प्रदेश
Andhra Pradesh
कर्नाटक
Karnataka
असाम
Assam
उत्तराखंड
Uttarakhand
योग्य उत्तर पर्याय (c) असाम आहे. ओरांग राष्ट्रीय उद्यान हे आसाम राज्यातील दरंग (Darrang) आणि शोणितपूर (Sonitpur) जिल्ह्यांमध्ये ब्रह्मपुत्रा नदीच्या उत्तर किनाऱ्यावर वसलेले आहे. येथे एका शिंगाचा गेंडा (One-horned Rhinoceros) आणि वाघांचे अस्तित्व मोठ्या प्रमाणात असल्याने याला 'मिनी काझीरंगा' (Mini Kaziranga) म्हणूनही ओळखले जाते. सप्टेंबर २०२१ मध्ये आसाम मंत्रिमंडळाने या उद्यानातील 'राजीव गांधी' हे नाव वगळून केवळ 'ओरांग राष्ट्रीय उद्यान' असे नामकरण केले.
The correct answer is Option (c) Assam. Orang National Park is located on the north bank of the Brahmaputra River in the Darrang and Sonitpur districts of Assam. Known as the 'Mini Kaziranga' due to its rich population of the Great Indian One-horned Rhinoceros and Royal Bengal Tigers, the Assam state cabinet officially dropped the prefix 'Rajiv Gandhi' from its name in September 2021.
महाराष्ट्रातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वोच्च पर्वतशिखर कोणते आहे?
Which is the second tallest mountain peak in Maharashtra?
कळसूबाई
Kalsubai
तोरणा
Torna
साल्हेर
Salher
घोडव
Ghodav
महाराष्ट्रातील सर्वोच्च शिखर कळसूबाई (१,६४६ मीटर) आहे आणि दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वोच्च शिखर साल्हेर (नाशिक जिल्हा - १,५६७ मीटर) आहे.
Kalsubai (1,646 m) is the highest peak in Maharashtra, while Salher (1,567 m) located in Nashik district is the second highest peak.
महाराष्ट्राच्या दख्खन पठारावर ग्रामीण भागामध्ये घर बांधणीसाठी या स्थानिक दगडाचा वापर केला जातो.
The local rock used to construct houses in rural area on the Deccan Plateau of Maharashtra is
जांभा दगड
Jamba stone
संगमरवती दगड
Marble stone
ग्रानाईट दगड
Granite stone
बेसॉल्ट दगड
Basalt stone
महाराष्ट्राचे दख्खनचे पठार प्रामुख्याने ज्वालामुखीच्या बेसाल्ट (काळ्या पाषाण) खडकांपासून बनलेले आहे. स्थानिक पातळीवर सहज उपलब्ध असल्याने ग्रामीण भागात घरबांधणीसाठी बेसॉल्ट दगड वापरला जातो.
The Deccan Plateau in Maharashtra is composed of basalt rock (Deccan Trap). Being readily available locally, basalt is commonly used for constructing rural houses.
खालीलपैकी कोणत्या राज्याचे भौगोलैक क्षेत्रफळ जास्त आहे?
Which of the following state has more geographical area?
राजस्थान
Rajasthan
महाराष्ट्र
Maharashtra
उत्तर प्रदेश
Uttar Pradesh
आन्ध्र प्रदेश
Andhra Pradesh
योग्य उत्तर पर्याय (a) राजस्थान आहे. भारतातील सर्वाधिक भौगोलिक क्षेत्रफळ असणाऱ्या राज्यांचा उतरता क्रम: १. राजस्थान: ३,४२,२३९ चौ. किमी (१०.४१%) २. मध्य प्रदेश: ३,०८,२४५ चौ. किमी (९.३८%) ३. महाराष्ट्र: ३,०७,७१३ चौ. किमी (९.३६%) ४. उत्तर प्रदेश: २,४०,९२८ चौ. किमी (७.३३%) ५. गुजरात: १,९६,०२४ चौ. किमी.
The correct answer is Option (a) Rajasthan. Ranking of Indian states by geographical land area: 1. Rajasthan: 342,239 sq. km (10.41% of India's total area) 2. Madhya Pradesh: 308,245 sq. km 3. Maharashtra: 307,713 sq. km (9.36%) 4. Uttar Pradesh: 240,928 sq. km (7.33%) 5. Gujarat: 196,024 sq. km.
खालीलपैकी कोणत्या शेजारील देशाशी भारत देशाची भूसीमा (Land Border) सर्वात जास्त लांबीची आहे?
With which neighbouring country does India share its longest international land border?
बांगलादेश (४,०९६.७ किमी)
Bangladesh (4,096.7 km - Longest)
पाकिस्तान
Pakistan
नेपाळ
Nepal
म्यानमार
Myanmar
योग्य उत्तर पर्याय (A) बांगलादेश आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. भारताची सर्वात मोठी भूसीमा बांगलादेशसोबत ४,०९६.७ किलोमीटर लांबीची आहे.
२. चीनसोबत ३,४८८ किमी आणि पाकिस्तानसोबत ३,३२३ किमी आहे.
म्हणून बांगलादेश हे योग्य उत्तर आहे.
The correct answer is Option (A) Bangladesh.
Detailed Explanation:
India shares its longest land boundary of 4,096.7 km with Bangladesh.
Hence, option (A) is correct.
२०११ च्या जनगणनेनुसार खालीलपैकी कोणत्या जिल्ह्यामध्ये महिला साक्षरता दर सर्वाधिक आहे?
According to the 2011 census, which of the following district has highest female literacy?
अमरावती
Amaravati
बीड
Beed
जालना
Jalana
नंदुरबार
Nandurbar
दिलेल्या पर्यायांपैकी (अमरावती, बीड, जालना, नंदुरबार) अमरावती जिल्ह्यामध्ये महिला साक्षरतेचे प्रमाण सर्वाधिक (सुमारे ८३.१%) आहे.
Among the given options (Amravati, Beed, Jalna, and Nandurbar), Amravati recorded the highest female literacy rate (~83.1%) as per Census 2011.