खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अमेरिकेतील सर्वोच्च न्यायालयाला न्यायिक पुनर्विलोकनाचा अधिकार राज्यघटनेकडून मिळालेला आहे.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• न्यायालयीन पुनर्विलोकन (Judicial Review) म्हणजे कायदेमंडळाने केलेले कायदे आणि कार्यकारी मंडळाचे आदेश संविधानाशी सुसंगत आहेत की नाही हे तपासण्याचा न्यायालयाचा अधिकार होय.
• विधान (3) चुकीचे आहे: अमेरिकेच्या राज्यघटनेत न्यायालयीन पुनर्विलोकनाचा प्रत्यक्ष उल्लेख कोठेही आढळत नाही. अमेरिकन सर्वोच्च न्यायालयाने मार्बरी वि. मॅडिसन (1803) या ऐतिहासिक खटल्यात सरन्यायाधीश जॉन मार्शल यांच्या निकालाद्वारे हा अधिकार स्वतःहून प्रस्थापित केला.
• विधान (1) बरोबर आहे: 'न्यायालयीन पुनर्विलोकन' हा प्रत्यक्ष शब्दप्रयोग भारतीय संविधानात कुठेही वापरलेला नाही.
• विधान (2) बरोबर आहे: संविधानातील कलम 13, 32, 136, 226 इत्यादी तरतुदींमधून भारतीय न्यायालयाला हा अधिकार संविधानातूनच मिळतो.
• विधान (4) बरोबर आहे: जपानच्या राज्यघटनेतील कलम 81 नुसार जपानी सर्वोच्च न्यायालयाला न्यायिक पुनर्विलोकनाचा थेट घटनात्मक अधिकार प्राप्त आहे.
• महत्त्वाची टीप: अमेरिकेत न्यायालयीन पुनर्विलोकनाचा अधिकार राज्यघटनेत लिखित नसून तो 1803 च्या मार्बरी वि. मॅडिसन खटल्यातून निर्माण झाला.
The correct answer is Option C (American Supreme Court derives its power of 'Judicial Review' from the Constitution.).
Key Points:
• Judicial Review is the power of the judiciary to examine the constitutionality of legislative enactments and executive orders.
• Why Statement 3 is INCORRECT: The Constitution of the United States does NOT explicitly grant the power of judicial review to the Supreme Court. The American Supreme Court established this power through judicial interpretation in the famous landmark case Marbury v. Madison (1803) delivered by Chief Justice John Marshall.
• Statement 1 is correct: The explicit phrase 'Judicial Review' is nowhere used in the text of the Indian Constitution.
• Statement 2 is correct: The Indian Supreme Court derives this power inherently through constitutional provisions such as Articles 13, 32, 131-136, 143, 226, etc.
• Statement 4 is correct: Article 81 of the Japanese Constitution explicitly declares the Supreme Court to be the court of last resort with the power to determine the constitutionality of any law, order, regulation, or official act.
• Key Takeaway: The US Supreme Court derived judicial review through the Marbury v. Madison precedent, not from written constitutional text.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...
पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी
भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...
भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...
संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती
भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...
केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...
पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला
भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...
संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या
भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद-124 (4) नुसार सर्वोच्च न्यायाल...
महादायी जल विवाद न्यायाधिकरण (2010) मध्ये खालीलपैकी कोणत्या...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?