#22📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper(2018) +1 गुण

जम्मू आणि काश्मिर राज्यास असलेल्या विशेष दर्जाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान/ने बरोबर आहे/त ?
(a) सर्व कायद्यांना राज्यात लागू करण्यासाठी संसदेला राज्य शासनाची मान्यता आवश्यक असते.
(b) भारतीय संसद राज्य विधिमंडळाच्या संमती शिवाय राज्याच्या सीमा वाढवू अथवा कमी करू शकत नाही.
(c) भारतीय राज्यघटनेचा भाग IV आणि IV-A हा राज्यास लागू आहे.
पर्यायी उत्तरे :

Which one of the following statements is correct about special status to the state of Jammu and Kashmir ?
(a) Parliament needs the State Government's concurrence for applying all laws.
(b) Indian Parliament cannot increase or reduce the borders of the state without the consent of its legislature.
(c) Part IV and IV A of the Indian Constitution are applicable to the state.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
(a), (c)
(a), (c)
b
(b) फक्त
(b) only
✓ योग्य उत्तर
c
(b), (c)
(b), (c)
d
वरीलपैकी एकही नाही
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) फक्त) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• जम्मू आणि काश्मीरचा विशेष दर्जा (ऐतिहासिक कलम ३७० - २०१८ च्या स्थितीनुसार):
• विधान (a) चुकीचे आहे: विलीनीकरणाच्या करारातील संरक्षण, परराष्ट्र आणि दळणवळण या विषयांवर कायदे करण्यासाठी केवळ राज्य शासनाचा 'सल्ला' पुरेसा होता, सर्वच कायद्यांसाठी 'संमती'ची गरज नव्हती.
• विधान (b) बरोबर आहे: कलम ३ मधील J&K साठीच्या विशेष तरतुदीनुसार, राज्य विधिमंडळाच्या पूर्वसंमतीशिवाय भारतीय संसदेला जम्मू-काश्मीरच्या सीमा किंवा क्षेत्रफळ कमी-जास्त करण्याचे अधिकार नव्हते.
• विधान (c) चुकीचे आहे: १९५४ च्या राष्ट्रपतींच्या घटनात्मक आदेशानुसार भारतीय राज्यघटनेचा भाग IV (मार्गदर्शक तत्त्वे) आणि भाग IV-A (मूलभूत कर्तव्ये) हे जम्मू-काश्मीर राज्यास लागू नव्हते.
• (टीप: ऑगस्ट २०१९ मध्ये कलम ३७० मधील विशेष तरतुदी निष्प्रभ करण्यात आल्या).
• महत्त्वाची टीप: ऐतिहासिक कलम ३७० नुसार जम्मू-काश्मीर विधिमंडळाच्या संमतीशिवाय संसद तिच्या सीमा बदलू शकत नव्हती; तसेच भाग IV आणि IV-A या राज्याला लागू नव्हते.

The correct answer is Option B ((b) only).

Key Points:
• Special Provisions for Jammu & Kashmir (Historic Article 370 - as of 2018):
• Statement (a) is INCORRECT: In subjects specified in the Instrument of Accession (Defence, External Affairs, Communications), only consultation with the State Government was required, not "concurrence" for all laws.
• Statement (b) is CORRECT: Under the proviso to Article 3 as applied to J&K, no Bill providing for increasing or diminishing the area of the State of Jammu and Kashmir or altering the name or boundary of that State could be introduced in Parliament without the consent of the Legislature of that State.
• Statement (c) is INCORRECT: Part IV (Directive Principles) and Part IVA (Fundamental Duties) were NOT applicable to the State of Jammu and Kashmir under the Constitution (Application to Jammu and Kashmir) Order, 1954.
• Key Takeaway: Under historic Art 370 rules, Parliament could not alter J&K's boundaries without its state legislature's consent; Parts IV & IVA did not apply.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔