#4📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper(2020) +1 गुण

खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?

Which one of the following statement is correct?
पर्याय (Options):
a
अनुच्छेद 368 खाली राज्यघटनेत दुरुस्ती करण्यासाठी संसदेच्या दोन्ही सभागृहाच्या एकूण सभासद संख्येच्या दोन-तृतीयांश बहुमताची आवश्यकता असते.
To amend the Constitution under Article 368, two thirds majority of the total membership of both the houses of the Parliament is required.
b
कोणत्याही व्यक्तिस विभागीय खटल्यासह एकाच गुन्ह्यासाठी एकापेक्षा अधिक वेळा आरोपी केले जाणार नाही व एकापेक्षा अधिक वेळा शिक्षा दिली जाणार नाही.
No person shall be prosecuted and punished for the same offence more than once including any departmental proceedings'.
c
भारताच्या मंत्रिपरिषदेतील पंतप्रधानाव्यतिरिक्त एकूण मंत्र्यांची संख्या लोकसभेतील एकूण सभासदांच्या पंधरा टक्क्यांपेक्षा जास्त असणार नाही.
The total number of ministers, excluding the Prime Minister, in the Council of Ministers of India shall not exceed fifteen percent of total membership of the Lok Sabha.
d
वरीलपैकी एकही नाही.
None of the above.
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरीलपैकी एकही नाही.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• दिलेल्या विधानांचे चिकित्सक विश्लेषण:
• पर्याय (१) चुकीचा आहे: अनुच्छेद ३६८(२) नुसार विशेष बहुमत म्हणजे प्रत्येक सभागृहाच्या *एकूण सदस्यसंख्येचे बहुमत* आणि सभागृहात *हजर राहून मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या किमान २/३ बहुमत* (एकूण सदस्यसंख्येच्या दोन-तृतीयांश नव्हे).
• पर्याय (२) चुकीचा आहे: अनुच्छेद २०(२) अन्वये 'दुहेरी धोक्यापासून संरक्षण' (Double Jeopardy) केवळ न्यायालय किंवा न्यायिक न्यायाधिकरणापुढील कारवाईसाठी उपलब्ध आहे; विभागीय किंवा प्रशासकीय चौकशीला हे संरक्षण लागू होत नाही.
• पर्याय (३) चुकीचा आहे: ९१ व्या घटनादुरुस्ती २००३ द्वारे समाविष्ट अनुच्छेद ७५(१A) नुसार, मंत्रिपरिषदेतील एकूण मंत्र्यांची संख्या *पंतप्रधानांसह* लोकसभेच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या १५% पेक्षा जास्त असणार नाही (पंतप्रधानाव्यतिरिक्त नव्हे).
• सर्व विधाने चुकीची असल्याने पर्याय (४) 'वरीलपैकी एकही नाही' हे योग्य उत्तर ठरते.
• महत्त्वाची टीप: विशेष बहुमतात २/३ हजर व मतदान आवश्यक असते; १५% मंत्री मर्यादेत पंतप्रधानांचा समावेश असतो.

The correct answer is Option D (None of the above.).

Key Points:
• Critical Analysis of Given Statements:
• Option 1 is incorrect: Under Article 368(2), special majority requires a majority of the *total membership* of each House AND a majority of not less than *two-thirds of the members present and voting* (not two-thirds of the total membership).
• Option 2 is incorrect: Article 20(2) protects against Double Jeopardy only before a court of law or judicial tribunal. It does not apply to departmental or administrative proceedings (a person can face departmental inquiry despite court trial).
• Option 3 is incorrect: Under Article 75(1A) (inserted by the 91st Constitutional Amendment Act, 2003), the total number of ministers, *including the Prime Minister*, shall not exceed 15% of the total strength of the Lok Sabha.
• Since all statements (1, 2, and 3) contain factual/constitutional fallacies, None of the above (Option 4) is the correct choice.
• Key Takeaway: Special majority means >50% of total membership plus 2/3rd present and voting; 15% limit includes PM.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔