लोकपाल व लोकायुक्त अधिनियम-2013 च्या प्रमुख वैशिष्ट्याबाबत खालीलपैकी कोणते चुकीचे आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (लोकपाल अध्यक्ष आणि सदस्यांचा कार्यकाळ 5 वर्षे किंवा वयाची 65 वर्षे पूर्ण होईपर्यंत असेल.) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लोकपाल व लोकायुक्त अधिनियम, २०१३ चे महत्त्वाचे निकष:
• कार्यकाळ व वयोमर्यादा: या कायद्याच्या कलम ६ नुसार, लोकपाल अध्यक्ष व सदस्यांचा कार्यकाळ ५ वर्षे किंवा वयाची ७० वर्षे पूर्ण होईपर्यंत (६५ वर्षे नव्हे) असतो. त्यामुळे पर्याय (३) चुकीचा आहे.
• रचना: लोकपाल संस्थेत एक अध्यक्ष आणि जास्तीत जास्त ८ सदस्य असतात, ज्यांपैकी ५०% न्यायिक सदस्य असणे बंधनकारक आहे.
• प्रतिनिधित्व: एकूण सदस्यांपैकी किमान ५०% सदस्य हे अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST), इतर मागासवर्गीय (OBC), अल्पसंख्याक आणि महिलांमधून असणे आवश्यक आहे.
• अधिकारक्षेत्र: कलम १४ अंतर्गत भारताचे पंतप्रधान देखील काही अपवाद वगळता (आंतरराष्ट्रीय संबंध, बाह्य व अंतर्गत सुरक्षा, अणुऊर्जा आणि अंतराळ) लोकपालाच्या चौकशी कक्षेत येतात.
• महत्त्वाची टीप: लोकपाल अध्यक्ष व सदस्यांचा कार्यकाळ ५ वर्षे किंवा वयाची ७० वर्षे पूर्ण होईपर्यंत असतो.
The correct answer is Option C (The term of office for Lokpal Chairperson and members will be 5 years or till attaining the age of 65 years.).
Key Points:
• Lokpal and Lokayuktas Act, 2013 Key Mandates:
• Tenure and Age Limit: According to Section 6 of the Act, the Chairperson and Members shall hold office for a term of 5 years or until they attain the age of 70 years, whichever is earlier (not 65 years). Hence, Statement 3 is incorrect.
• Composition: The Lokpal consists of a Chairperson and a maximum of 8 members, out of which 50% shall be Judicial Members.
• Affirmative Representation: A minimum of 50% of members must be drawn from amongst Scheduled Castes, Scheduled Tribes, Other Backward Classes, Minorities, and Women.
• Jurisdiction: Under Section 14, the Prime Minister is brought under the purview of Lokpal with specific subject exemptions (international relations, external and internal security, public order, atomic energy, and space).
• Key Takeaway: Lokpal Chairperson and members serve for 5 years or up to 70 years of age.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
उप-राष्ट्रपतीच्या स्थानासंबंधी खालील विधाने विचारात घ्या. (a...
खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?