#13📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper(2014) +1 गुण

भारतातील घटनादुरुस्ती प्रक्रियेविषयी पुढीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे ?

Which of the following statements is incorrect regarding constitutional amendment procedure in India ?
पर्याय (Options):
a
घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात सादर करता येते.
The constitution amendment bill may be introduced in either House of parliament.
b
घटनादुरुस्ती विधेयकाला संमती राष्ट्रपतींना द्यावीच लागते.
The President is bound to give assent to a constitution amendment bill.
c
घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती आवश्यक असते.
The constitution amendment bill requires previous sanction of the President before its introduction.
✓ योग्य उत्तर
d
घटनादुरुस्ती विधेयकासंबंधी संसदेच्या दोन्ही सभागृहात असहमती निर्माण झाल्यास संयुक्त अधिवेशन बोलविण्याची तरतूद नाही.
In case of disagreement between the Houses of Parliament regarding constitution amendment bill, there is no provision of joint sitting.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (घटनादुरुस्ती विधेयक सादर करण्यापूर्वी राष्ट्रपतींची पूर्वसंमती आवश्यक असते.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कलम 368 अंतर्गत घटनादुरुस्ती प्रक्रिया:
• विधेयक मांडणे: घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात (लोकसभा किंवा राज्यसभा) मांडता येते, परंतु ते राज्य विधीमंडळात मांडता येत नाही. त्यामुळे विधान (1) बरोबर आहे.
• राष्ट्रपतींची संमती: 24 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1971 द्वारे घटनादुरुस्ती विधेयकाला संमती देणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक करण्यात आले आहे (राष्ट्रपती ते रोखून ठेवू शकत नाहीत किंवा पुनर्विचारासाठी परत पाठवू शकत नाहीत). त्यामुळे विधान (2) बरोबर आहे.
• पूर्वपरवानगी: घटनादुरुस्ती विधेयक संसदेत मांडण्यासाठी राष्ट्रपतींच्या पूर्वसंमतीची अजिबात आवश्यकता नसते. त्यामुळे विधान (3) अयोग्य आहे.
• संयुक्त बैठकीचा अभाव: दोन्ही सभागृहांमध्ये मतभेद निर्माण झाल्यास संयुक्त अधिवेशन (Joint Sitting) बोलावण्याची घटनेत तरतूद नाही; ते दोन्ही सभागृहांत स्वतंत्रपणे विशेष बहुमताने संमत व्हावे लागते. त्यामुळे विधान (4) बरोबर आहे.
• चुकीचे विधान विचारले असल्याने पर्याय (3) हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: घटनादुरुस्ती विधेयकास राष्ट्रपतींच्या पूर्वसंमतीची गरज नसते; संयुक्त बैठक शक्य नसते आणि संमती देणे राष्ट्रपतींवर बंधनकारक असते.

The correct answer is Option C (The constitution amendment bill requires previous sanction of the President before its introduction.).

Key Points:
• Procedure for Constitutional Amendment under Article 368:
• Introduction: A Constitutional Amendment Bill can be introduced in either House of Parliament (Lok Sabha or Rajya Sabha), but not in state legislatures. Hence, (1) is correct.
• Presidential Assent: The 24th Constitutional Amendment Act, 1971 made it obligatory for the President to give assent to a Constitutional Amendment Bill (President can neither withhold assent nor return it). Hence, (2) is correct.
• Prior Recommendation: A constitutional amendment bill does NOT require prior permission or sanction of the President before introduction. Hence, statement (3) is false/incorrect.
• No Joint Sitting: Each house must pass the bill separately by a special majority; there is no provision for a joint sitting of both houses in case of deadlock under Article 368. Hence, (4) is correct.
• Therefore, statement (3) is the incorrect one.
• Key Takeaway: Constitutional amendment bills do not require prior Presidential recommendation, must be passed separately by each House, and President must give assent.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔