#12📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper(2014) +1 गुण

विधान (A): काही विशिष्ट परिस्थितीमध्ये, राज्य सूचीतील कोणत्याही विषयावर कायदा करण्याचा अधिकार घटनेने संसदेला दिला आहे.
कारण (R): राष्ट्रीय आणिबाणीच्या अंमलबजावणीच्या काळात संसद राज्य सूचीतील कोणत्याही विषयावर कायदा करू शकते.
पर्यायी उत्तरे :

Assertion (A): The Constitution empowers the Parliament to make a law on any matter enumerated in the state list under certain circumstances.
Reason (R): Parliament can make laws on any matter enumerated in the state list when a proclamation of national emergency is in operation.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत आणि R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण आहे.
Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
b
A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत परंतु R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.
Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
✓ योग्य उत्तर
c
A बरोबर आहे पण R चुकीचे आहे
A is true but R is false
d
A चुकीचे आहे पण R बरोबर आहे.
A is false but R is true.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत परंतु R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राज्य सूचीतील विषयांवर संसदेचा कायदे करण्याचा अधिकार:
• विधान (A) सत्य आहे: भारतीय संविधानात काही विशिष्ट अपवादात्मक परिस्थितीत संसदेला राज्य सूचीतील विषयांवर कायदे करण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे (उदा. कलम 249, 250, 252, 253 आणि 356).
• कारण (R) सत्य आहे: कलम 250 नुसार, राष्ट्रीय आणीबाणी लागू असताना संसद राज्य सूचीतील कोणत्याही विषयावर संपूर्ण भारतासाठी अथवा भारताच्या कोणत्याही भागासाठी कायदे करू शकते.
• स्पष्टीकरणाचा संबंध: कारण (R) हे विधान (A) मधील अनेक परिस्थितींपैकी केवळ एक उदाहरण आहे; संसदेला असा अधिकार मिळण्याचे ते एकमेव किंवा सर्वसमावेशक कारण नाही. त्यामुळे R हे A चे परिपूर्ण स्पष्टीकरण मानले जात नाही.
• म्हणून MPSC च्या अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार, 'A आणि R दोन्ही बरोबर आहेत परंतु R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण नाही' (पर्याय 2) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: राष्ट्रीय आणीबाणीत (कलम 250) किंवा राज्यसभेच्या ठरावाने (कलम 249) संसद राज्य सूचीतील विषयांवर कायदे करू शकते.

The correct answer is Option B (Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.).

Key Points:
• Parliamentary Legislation on State List Matters:
• Assertion (A) is True: Under extraordinary circumstances, Parliament acquires the power to legislate on matters enumerated in the State List (List II). These conditions include:
• 1. Rajya Sabha passing a resolution under Article 249.
• 2. During a National Emergency under Article 250.
• 3. When two or more states request Parliament by resolutions under Article 252.
• 4. To implement international treaties under Article 253.
• 5. During President's Rule under Article 356.
• Reason (R) is True: Under Article 250, during the operation of a Proclamation of Emergency (Article 352), Parliament has the power to make laws for the whole or any part of India on any State List matter.
• Explanation Linkage: Reason (R) is merely one of five distinct independent circumstances under which Parliament legislates on the State list. It illustrates one instance, but it is not the exhaustive reason or explanation behind the broader constitutional design of Assertion (A). Therefore, as per MPSC key, both are true, but R is not the correct explanation of A.
• Hence, Option (2) is correct.
• Key Takeaway: Parliament can legislate on the State List during National Emergency (Art 250), Rajya Sabha resolution (Art 249), or by state consent (Art 252).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔