#30📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper(2013) +1 गुण

पुढील कोणते विधान अयोग्य आहे ?

Which of the following statements is incorrect?
पर्याय (Options):
a
राज्यसभेच्या उपसभापतीला त्याचे राज्यसभेचे सदस्यत्व संपुष्टात आल्यास उपसभापतीचे पद रिक्त करावे लागते.
Deputy chairman of the council of states shall vacate his office if he ceases to be a member of the Council
b
उपसभापती कधीही आपल्या पदाचा राजीनामा देऊ शकतो.
Deputy Chairman may resign from his office any time
c
राज्यसभेच्या दोन तृतीयांश बहुमतानेच पारित झालेल्या ठरावाने उपसभापतीला दूर करता येते.
Deputy Chairman may be removed from his office by a resolution of the council passed only by two thirds majority of the council.
✓ योग्य उत्तर
d
उपरोक्त ठराव मांडण्यास निदान चौदा दिवसांची नोटीस द्यावी लागते.
At least a fourteen days notice has to be given before moving the afoicsaid resolution
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (राज्यसभेच्या दोन तृतीयांश बहुमतानेच पारित झालेल्या ठरावाने उपसभापतीला दूर करता येते.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संवैधानिक कलमे (कलम 90): भारतीय संविधानाच्या कलम 90 मध्ये राज्यसभेच्या उपसभापतींच्या पदाची रिक्तता, राजीनामा आणि पदच्युती याबाबत तरतुदी आहेत.
• पदच्युतीचे बहुमत (विधान 3): कलम 90(c) नुसार उपसभापतींना पदावरून दूर करण्यासाठी राज्यसभेच्या तत्कालीन सर्व सदस्यांच्या बहुमताने (Absolute Majority / 50% पेक्षा जास्त) ठराव पारित होणे आवश्यक असते, दोन तृतीयांश (2/3) बहुमताने नव्हे. त्यामुळे विधान (3) चुकीचे आहे.
• इतर योग्य तरतुदी: सदस्यत्व संपल्यास पद रिक्त होते (90a), राजीनामा सभापतींकडे देता येतो (90b), आणि ठराव मांडण्यासाठी 14 दिवस आधी नोटीस द्यावी लागते.
• निष्कर्ष: चुकीचे बहुमत नमूद केल्यामुळे विधान (3) अयोग्य ठरते.
• महत्त्वाची टीप: राज्यसभेच्या उपसभापतींना बडतर्फ करण्यासाठी दोन तृतीयांश नव्हे तर तत्कालीन सर्व सदस्यांच्या बहुमताची गरज असते.

The correct answer is Option C (Deputy Chairman may be removed from his office by a resolution of the council passed only by two thirds majority of the council.).

Key Points:
• Article 90 of the Constitution: Deals with the vacation, resignation, and removal from office of the Deputy Chairman of the Rajya Sabha.
• Removal Majority (Statement 3): Under Article 90(c), the Deputy Chairman may be removed by a resolution passed by a majority of all the then members of the Council (an absolute majority of the House), not a two-thirds majority. This makes statement (3) incorrect.
• Other Valid Provisions: The Deputy Chairman must vacate office if he ceases to be a member of the Rajya Sabha (Article 90a), can resign anytime by writing to the Chairman (Article 90b), and moving a removal resolution requires at least 14 days' advance notice (Article 90 proviso).
• Conclusion: Statement (3) contains the incorrect majority requirement.
• Key Takeaway: The Deputy Chairman of Rajya Sabha can be removed by an absolute majority of all then members, not a two-thirds majority.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔