#22📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper(2023) +1 गुण

खालीलपैकी कोणत्या कॅबिनेट समितीच्या अध्यक्षस्थानी पंतप्रधान असतात ?
अ. राजकीय व्यवहार समिती
ब. वित्तीय व्यवहार समिती
क. संसदीय व्यवहार समिती
ड. नियुक्ती समिती

Which of the following Cabinet Committees are chaired by the Prime Minister?
A. Political Affairs Committee
B. Economic Affairs Committee
C. Parliamentary Affairs Committee
D. Appointments Committee

पर्याय (Options):
a
फक्त अ, ब, क
Only A, B, C
b
फक्त अ, ब, ड
Only A, B, D
✓ योग्य उत्तर
c
फक्त क, ड
Only C, D
d
वरीलपैकी सर्व
All of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त अ, ब, ड) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कॅबिनेट समित्या या 'Transaction of Business Rules, 1961' अन्वये स्थापन केल्या जाणाऱ्या घटनाबाह्य (Extra-constitutional) परंतु अत्यंत शक्तिशाली संस्था आहेत.
• पंतप्रधान हे सहसा खालील प्रमुख कॅबिनेट समित्यांचे अध्यक्ष असतात:
• 1. राजकीय व्यवहार समिती (जिला 'सुपर कॅबिनेट' असेही म्हटले जाते)
• 2. आर्थिक/वित्तीय व्यवहार समिती
• 3. नियुक्ती समिती (Appointments Committee of the Cabinet)
• 4. सुरक्षा विषयक कॅबिनेट समिती (CCS)
• अत्यंत महत्त्वाचे: 'संसदीय व्यवहार समिती'चे (Cabinet Committee on Parliamentary Affairs) अध्यक्ष पंतप्रधान नसतात; तिचे अध्यक्षपद केंद्रीय संरक्षण मंत्री किंवा गृहमंत्री भूषवतात.
• त्यामुळे पंतप्रधान हे अ, ब आणि ड या समित्यांचे अध्यक्ष असतात (पर्याय 2).
• महत्त्वाची टीप: पंतप्रधान राजकीय व्यवहार, आर्थिक व्यवहार आणि नियुक्ती समितीचे अध्यक्ष असतात; संसदीय व्यवहार समितीचे अध्यक्ष गृह/संरक्षण मंत्री असतात.

The correct answer is Option B (Only A, B, D).

Key Points:
• Cabinet Committees are extra-constitutional organizational devices created under the Transaction of Business Rules, 1961 to facilitate speedy decision-making.
• The Prime Minister heads most of the important Cabinet Committees, including:
• 1. Political Affairs Committee (often described as the 'Super-Cabinet')
• 2. Economic Affairs Committee
• 3. Appointments Committee of the Cabinet (ACC)
• 4. Cabinet Committee on Security (CCS)
• 5. Cabinet Committee on Investment and Growth
• 6. Cabinet Committee on Employment and Skill Development
• Crucially, the Cabinet Committee on Parliamentary Affairs is traditionally chaired by the Union Defence Minister or Home Minister, NOT by the Prime Minister.
• Hence, the Prime Minister chairs committees A, B, and D.
• Key Takeaway: The PM chairs Political Affairs, Economic Affairs, and Appointments committees; Parliamentary Affairs is chaired by the Home/Defence Minister.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔