#40📅 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2025) +1 गुण

खालीलपैकी कोणत्या अनुच्छेदानुसार सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयांना 'रिट' जारी करण्याचा अधिकार मिळाला आहे ?

Which of the following Articles authorise the Supreme Court and High Courts to issue writs?

पर्याय (Options):

अनुच्छेद 14

Article 14

अनुच्छेद 32 आणि 226

Article 32 and 226

✓ योग्य उत्तर

अनुच्छेद 21

Article 21

अनुच्छेद 39A

Article 39A

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (अनुच्छेद 32 आणि 226) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय राज्यघटनेने नागरिकांच्या मूलभूत हक्कांचे रक्षण करण्यासाठी उच्च आणि सर्वोच्च न्यायालयांना ५ प्रकारचे प्राधिलेख (हॅबियस कॉर्पस, मँडॅमस, प्रोहिबिशन, सर्शिओरारी, को-वारंटो) काढण्याचे अधिकार दिले आहेत:
• अनुच्छेद ३२: मूलभूत हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी प्राधिलेख जारी करण्याचा सर्वोच्च न्यायालयाचा अधिकार (डॉ. आंबेडकरांनी याला 'संविधानाचा आत्मा आणि हृदय' म्हटले आहे).
• अनुच्छेद २२६: उच्च न्यायालयांना मूलभूत हक्कांसह 'इतर कोणत्याही कारणासाठी' प्राधिलेख जारी करण्याचा व्यापक अधिकार देतो.
• अनुच्छेद १४: कायद्यापुढे समानता.
• अनुच्छेद २१: जीवित व वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे रक्षण.
• अनुच्छेद ३९A: समान न्याय आणि मोफत कायदेविषयक सहाय्य.
• म्हणून, योग्य उत्तर अनुच्छेद ३२ आणि २२६ हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: सर्वोच्च न्यायालयाला अनुच्छेद ३२ अन्वये आणि उच्च न्यायालयांना अनुच्छेद २२६ अन्वये प्राधिलेख (Writs) काढण्याचा अधिकार आहे.

The correct answer is Option B (Article 32 and 226).

Key Points:
• The Constitution empowers the higher judiciary to issue five types of prerogative writs (Habeas Corpus, Mandamus, Prohibition, Certiorari, and Quo-Warranto):
• Article 32: Grants the Supreme Court the power to issue writs for the enforcement of Fundamental Rights. Dr. B.R. Ambedkar called Article 32 the 'heart and soul of the Constitution'.
• Article 226: Grants High Courts the power to issue writs for the enforcement of Fundamental Rights as well as for 'any other purpose' (making High Court writ jurisdiction broader than that of the Supreme Court).
• Article 14: Equality before law.
• Article 21: Protection of life and personal liberty.
• Article 39A: Equal justice and free legal aid.
• Hence, Articles 32 and 226 authorise the issuance of writs.
• Key Takeaway: Article 32 empowers the Supreme Court and Article 226 empowers High Courts to issue constitutional writs.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #39

भारतीय संविधानाचे "संघराज्यीय स्वरूप" कोणत्या वैशिष्ट्यांद्व...

पुढील प्रश्न #41

भारतामध्ये खालीलपैकी कोणते मूलभूत अधिकार परकीय नागरिकांसाठी...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)