#48📅 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी)(2025) +1 गुण

भारतीय संविधानाच्या कोणत्या अनुच्छेदानुसार भारतीय संसद राज्यसूचीतील विषयावर कायदा करू शकते ?

Indian Parliament can make law on a subject in the State list according to which Article of the Constitution of India?

पर्याय (Options):

229

239

249

✓ योग्य उत्तर

259

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (249) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय राज्यघटनेचे अनुच्छेद २४९ (राष्ट्रीय हितासाठी राज्यसूचीतील विषयावर कायदा करण्याचा संसदेचा अधिकार):
• राज्यसभेने हजर राहून मतदान करणाऱ्या सदस्यांच्या किमान २/३ बहुमताने ठराव मंजूर केल्यास, संसद राष्ट्रीय हितासाठी राज्यसूचीतील कोणत्याही विषयावर संपूर्ण भारतासाठी किंवा कोणत्याही भागासाठी कायदा करू शकते.
• असा ठराव एका वेळी १ वर्षासाठी लागू राहतो (पुन्हा पुन्हा वाढवता येतो).
• ठरावाची मुदत संपल्यानंतर ६ महिन्यांनी संसदेने केलेला असा कायदा संपुष्टात येतो.
• अनुच्छेद २२९: उच्च न्यायालयांचे अधिकारी, कर्मचारी आणि खर्च.
• अनुच्छेद २३९: केंद्रशासित प्रदेशांचे प्रशासन.
• अनुच्छेद २५९: निरसित (रद्द).
• म्हणून, योग्य उत्तर अनुच्छेद २४९ हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: अनुच्छेद २४९ अन्वये राष्ट्रीय हितासाठी राज्यसभेने २/३ बहुमताने ठराव मंजूर केल्यास संसद राज्यसूचीतील विषयावर कायदा करू शकते.

The correct answer is Option C (249).

Key Points:
• 'Power of Parliament to legislate with respect to a matter in the State List in the national interest — If the Rajya Sabha has declared by resolution supported by not less than two-thirds of the members present and voting that it is necessary or expedient in the national interest that Parliament should make laws with respect to any matter in the State List, Parliament is empowered to make laws for the whole or any part of the territory of India with respect to that matter.'
• Resolution remains in force for up to one year at a time (can be renewed).
• Laws made under Article 249 cease to have effect six months after the resolution expires.
• Article 229: Officers and servants and expenses of High Courts.
• Article 239: Administration of Union Territories.
• Article 259: Repealed (Armed Forces in Part B States).
• Hence, Article 249 empowers Parliament to legislate on State List subjects.
• Key Takeaway: Under Article 249, Parliament can legislate on a State List subject if Rajya Sabha passes a resolution by a 2/3rd majority in national interest.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती

भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५

भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #47

खालीलपैकी कोणत्या प्रकारच्या शैक्षणिक संस्थांमध्ये, अनुच्छेद...

पुढील प्रश्न #49

जोड्या लावा (राज्यांसाठी विशेष तरतूदी बाबत अनुच्छेद). 'अ' (अ...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group C Mains 2025 - Paper 2 (सामान्य क्षमता चाचणी) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)