📅MPSC Group B Mains 2013 - Paper 2 (PSI)Google वर फॉलो करा

सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधिशांच्या आर्थिक स्वातंत्र्याबाबतच्या तरतुदींचा विचार करा :
अ. संसद कायदा करून त्यांचे वेतन आणि भत्ते ठरविते.
ब. नियुक्तीनंतर त्यांना नुकसानकारक होईल अशा प्रकारे वेतन, भत्ते, निवृत्तीवेतन यात बदल करता येत नाही.
क. हा सर्व खर्च भारताच्या संचितनिधीतून केला जातो.
ड. आर्थिक आणीबाणीच्या काळात राष्ट्रपती त्यांच्या वेतनात आणि भत्त्यात कपात करू शकतात.
वरील विधानांपैकी कोणते बरोबर आहे/आहेत ?

Consider the provisions regarding financial independence of Supreme Court Judges :
a. Their salaries and allowances are determined by the law of Parliament.
b. Their salaries, allowances, pension cannot be varied to their disadvantage after appointment.
c. All these expenses are charged on the Consolidated Fund of India.
d. During Financial Emergency, President can reduce their salaries and allowances.
Which of the statements given above is/are correct?

पर्याय (Options):
a
केवळ अ आणि ब
a and b only
b
केवळ ब आणि क
b and c only
c
केवळ अ, ब आणि क
a, b and c only
d
अ, ब, क आणि ड
a, b, c and d
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (अ, ब, क आणि ड) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांचे आर्थिक स्वातंत्र्य:
• विधान अ बरोबर: कलम १२५(१) नुसार संसदेला कायद्याद्वारे सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांचे वेतन व भत्ते ठरवण्याचा अधिकार आहे.
• विधान ब बरोबर: कलम १२५(२) नुसार नियुक्तीनंतर न्यायाधीशांच्या वेतनात, भत्त्यात किंवा निवृत्तीवेतनात त्यांना तोटा होईल (non-advantageous) असा कोणताही बदल करता येत नाही.
• विधान क बरोबर: कलम ११२(३)(ड) नुसार न्यायाधीशांचे वेतन व भत्ते भारताच्या संचित निधीवर भारित (Charged) असतात, ज्यावर संसदेत केवळ चर्चा होते, मतदान घेतले जात नाही.
• विधान ड बरोबर: कलम ३६०(४)(ब) नुसार देशात आर्थिक आणीबाणी लागू असताना राष्ट्रपती सर्वोच्च व उच्च न्यायालयांच्या न्यायाधीशांच्या वेतनात आणि भत्त्यात कपात करण्याचे निर्देश देऊ शकतात.
• त्यामुळे अ, ब, क आणि ड ही सर्व विधाने सत्य आहेत.
• महत्त्वाची टीप: सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांचे वेतन संचित निधीवर भारित असते; केवळ कलम ३६० मधील आर्थिक आणीबाणीच्या काळातच त्यात कपात केली जाऊ शकते.

The correct answer is Option D (a, b, c and d).

Key Points:
• Financial Independence of Supreme Court Judges:
• Statement a: Article 125(1) provides that salaries of Supreme Court judges are determined by law passed by Parliament.
• Statement b: Under Article 125(2) proviso, their privileges, allowances, rights in respect of leave of absence or pension cannot be varied to their disadvantage after appointment.
• Statement c: Under Article 146 and Article 112(3)(d), salaries, allowances, and pensions of SC judges are charged upon the Consolidated Fund of India (non-votable by Parliament).
• Statement d: Under Article 360(4)(b), during a Financial Emergency, the President can issue directions to reduce the salaries and allowances of all or any class of persons serving in connection with the Union, including judges of the Supreme Court and High Courts.
• Hence, all statements a, b, c, and d are correct.
• Key Takeaway: SC judges' salaries are charged on the Consolidated Fund and cannot be reduced after appointment, except during a Financial Emergency (Art. 360).

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2013 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔