भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक बाबत खालील विधाने लक्षात घ्या :
अ. तो राष्ट्रपतीकडून नियुक्त केला जातो.
ब. संसदेच्या दोन्ही सभागृहाचे विशेष बहुमताने ठराव पारित होण्याच्या आधारावर पंतप्रधानकडून त्याला पदावरून काढले जाऊ शकते.
क. संसदेच्या दोन्ही सभागृहाचे विशेष बहुमताने ठराव पारित होण्याच्या आधारावर राष्ट्रपतीकडून त्याला पदावरून काढले जाऊ शकते.
ड. लोकसभेतील साध्या बहुमताने ठराव पारित होण्याच्या आधारावर वित्त मंत्र्यांकडून त्याला पदावरून काढले जाऊ शकते.
खालील दिलेल्या संकेतातून योग्य उत्तर निवडा:
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक बाबत खालील विधाने लक्षात घ्या :
अ. तो राष्ट्रपतीकडून नियुक्त केला जातो.
ब. संसदेच्या दोन्ही सभागृहाचे विशेष बहुमताने ठराव पारित होण्याच्या आधारावर पंतप्रधानकडून त्याला पदावरून काढले जाऊ शकते.
क. संसदेच्या दोन्ही सभागृहाचे विशेष बहुमताने ठराव पारित होण्याच्या आधारावर राष्ट्रपतीकडून त्याला पदावरून काढले जाऊ शकते.
ड. लोकसभेतील साध्या बहुमताने ठराव पारित होण्याच्या आधारावर वित्त मंत्र्यांकडून त्याला पदावरून काढले जाऊ शकते.
खालील दिलेल्या संकेतातून योग्य उत्तर निवडा:
Consider the following statements regarding Comptroller and Auditor General of India:
a. He is appointed by the President.
b. He can be removed from his office by the Prime Minister on the basis of a resolution passed by both Houses of Parliament with special majority.
c. He can be removed from his office by the President on the basis of a resolution passed by both Houses of Parliament with special majority.
d. He can be removed from his office by the Finance Minister on the basis of a resolution passed by the Lok Sabha with simple majority.
Choose the correct answer from the codes given below:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (फक्त अ आणि क) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय संविधानातील कलम १४८ अन्वये नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) पदाची तरतूद आहे:
• विधान 'अ' बरोबर आहे: महालेखापरीक्षकांची नियुक्ती राष्ट्रपतींद्वारे स्वाक्षरी व पदमुद्रेखालील अधिपत्राद्वारे (Warrant under hand and seal) केली जाते.
• विधान 'क' बरोबर आहे: कलम १४८(१) नुसार कॅगला सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांप्रमाणेच पदावरून दूर केले जाऊ शकते; म्हणजेच संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी विशेष बहुमताने ठराव संमत केल्यानंतर राष्ट्रपतींच्या आदेशाद्वारेच त्यांना पदावरून काढता येते.
• विधान 'ब' व 'ड' चुकीची आहेत, कारण पंतप्रधान किंवा वित्तमंत्र्यांना कॅगला पदावरून हटवण्याचा कोणताही घटनात्मक अधिकार नाही.
• म्हणून केवळ 'अ आणि क' ही विधाने बरोबर आहेत (पर्याय ३).
• महत्त्वाची टीप: कॅगची नियुक्ती राष्ट्रपती करतात आणि त्यांना संसदेच्या विशेष बहुमताच्या ठरावावरून राष्ट्रपतीच पदावरून दूर करू शकतात.
The correct answer is Option C (Only a and c).
Key Points:
• Article 148 of the Constitution establishes the office of the Comptroller and Auditor General of India (CAG):
• Statement a is correct: The CAG is appointed by the President of India by warrant under his hand and seal.
• Statement c is correct: Under Article 148(1), the CAG can only be removed from office in like manner and on the like grounds as a Judge of the Supreme Court—i.e., by an order of the President passed after an address by each House of Parliament supported by a special majority (majority of total membership and not less than 2/3ʳᵈ of members present and voting) on grounds of proved misbehaviour or incapacity.
• Statements b and d are incorrect because neither the Prime Minister nor the Finance Minister has the constitutional power to remove the CAG.
• Thus, only a and c are correct (Option 3).
• Key Takeaway: The CAG is appointed by the President and removed by the President upon an address by both Houses of Parliament with a special majority.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...
पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी
भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...
भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...
संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती
भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...
केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...
पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला
भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...
संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या
भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खालीलपैकी कोणते उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालय या दोन्ह...
'राज्यपाल' संदर्भात खालील जोड्या योग्यपणे जुळवा : (कलमे)...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
