खालीलपैकी कोणते उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालय या दोन्हींच्या अधिकारक्षेत्राखाली येते ?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (मूलभूत हक्कांच्या संरक्षणासंबंधीचे विवाद) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्याचे अधिकार क्षेत्र सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालय या दोन्ही न्यायालयांना समवर्ती स्वरूपात प्राप्त आहे:
• कलम ३२ अन्वये नागरिक मूलभूत हक्कांच्या संरक्षणासाठी थेट सर्वोच्च न्यायालयात जाऊ शकतात.
• कलम २२६ अन्वये उच्च न्यायालयांना मूलभूत हक्क व इतर कायदेशीर हक्कांच्या अंमलबजावणीसाठी प्राधिलेख (Writs) जारी करण्याचा अधिकार आहे.
• इतर पर्यायांचे स्पष्टीकरण:
• राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीबाबतचे विवाद: केवळ सर्वोच्च न्यायालयाच्या विशेष अधिकारक्षेत्रात (कलम ७१) येतात.
• केंद्र व राज्ये किंवा दोन किंवा अधिक राज्यांमधील वाद: कलम १३१ अन्वये केवळ सर्वोच्च न्यायालयाच्या मूळ अधिकारक्षेत्रात (Exclusive Original Jurisdiction) येतात.
• महत्त्वाची टीप: मूलभूत हक्कांचे संरक्षण हे सर्वोच्च न्यायालय (कलम ३२) आणि उच्च न्यायालय (कलम २२६) या दोन्हींच्या अधिकारक्षेत्रात येते.
The correct answer is Option D (Disputes regarding protection of Fundamental Rights).
Key Points:
• The protection and enforcement of Fundamental Rights falls under the concurrent original jurisdiction of both the Supreme Court and the High Courts:
• Under Article 32, a citizen can move the Supreme Court directly for the enforcement of Fundamental Rights.
• Under Article 226, a citizen can approach the High Court for the enforcement of Fundamental Rights as well as for any other legal right.
• Analysis of other options:
• Disputes regarding the election of the President/Vice-President fall within the EXCLUSIVE original jurisdiction of the Supreme Court under Article 71.
• Disputes between Centre and States, or between State and State, fall exclusively under the Original Jurisdiction of the Supreme Court under Article 131.
• Key Takeaway: Enforcement of Fundamental Rights is under concurrent jurisdiction of both the Supreme Court (Art 32) and High Courts (Art 226).
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
लोकसभेच्या 'सभापती' बाबत खालील विधाने विचारात घ्या : अ. सभाग...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक बाबत खालील विधाने लक्षात घ...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2016 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
