भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
खालीलपैकी कोणती संकल्पना "राष्ट्रीय उत्पन्न" या संकल्पनेशी संबंधित आहे?
Which of the following concept is related to the concept of "National Income"?
साठा (Stock)
Stock
सूक्ष्म (Micro)
Micro
प्रवाह (Flow)
Flow
वरीलपैकी काहीही नाही
None of the above
राष्ट्रीय उत्पन्न ही 'प्रवाह' (Flow) संकल्पना आहे, कारण ते एका विशिष्ट कालावधीत (आर्थिक वर्षात) उत्पादित झालेल्या वस्तू व सेवांचे मूल्य मोजते.
National Income is a 'Flow' concept because it measures the total value of goods and services produced over a specific period (one financial year).
पीक विविधीकरण कार्यक्रम 2013-14 पासून __________ ची उपयोजना म्हणून राबविण्यात आला.
Crop Diversification Programme was implemented since 2013-14 as a sub-scheme of
ऑपरेशन ग्रीन्स
Operation Greens
राष्ट्रीय कृषी विकास योजना
National Agricultural Development Scheme
एक जिल्हा एक उत्पादन
One district one product
भारतीय प्राकृतिक कृषी पद्धती योजना
Indian Natural Agricultural Practices Scheme
पीक विविधीकरण कार्यक्रम (Crop Diversification Programme - CDP) हा 2013-14 पासून 'राष्ट्रीय कृषी विकास योजना' (RKVY) ची उपयोजना म्हणून सुरू करण्यात आला होता.
The Crop Diversification Programme (CDP) has been implemented since 2013–14 as a sub-scheme of the Rashtriya Krishi Vikas Yojana (RKVY).
पतपुरवठा अधिकारीत योजना _________ या वर्षी सुरू करण्यात आली.
Credit Authorisation Scheme was introduced in _______.
आक्टोबर, 1980
October, 1980
ऑगस्ट, 1982
August, 1982
जानेवारी, 1979
January, 1979
नोव्हेंबर, 1965
November, 1965
योग्य उत्तर पर्याय (d) नोव्हेंबर, 1965 आहे. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) गव्हर्नर पी. सी. भट्टाचार्य यांच्या काळात नोव्हेंबर १९६५ मध्ये 'पतपुरवठा अधिकृत योजना' (Credit Authorisation Scheme - CAS) सुरू केली. या योजनेचा उद्देश मोठ्या व्यावसायिक कर्जदारांना दिला जाणारा अवाजवी पतपुरवठा नियंत्रित करणे आणि राष्ट्रीय आर्थिक नियोजनानुसार पतप्रवाह वळवणे हा होता.
The correct answer is Option (d) November, 1965. The Credit Authorisation Scheme (CAS) was introduced by the Reserve Bank of India in November 1965 as a qualitative credit control instrument to ensure bank credit to large borrowers aligned with national economic planning priorities.
दारिद्र्य रेषेच्या व्याख्यांचे स्पष्टीकरण कोणत्या समितीने केले ?
अ. तेंडूलकर समिती. ब. रंगराजन समिती क. विजय केळकर समिती ड. आर. एन. मल्होत्रा समिती
Which Committee/s explained the definition of poverty line ?
फक्त अ
फक्त अ आणि ब
फक्त क
फक्त ड
भारतातील दारिद्र्यरेषेच्या मोजमापासाठी आणि व्याख्येसाठी सुरेश तेंडुलकर समिती आणि सी. रंगराजन समिती (अ आणि ब) नेमण्यात आल्या होत्या.
संतुलित अर्थसंकल्प (Balance budget) म्हणजे काय?
What is a balance budget?
सार्वजनिक महसूल सार्वजनिक खर्चापेक्षा कमी असणे.
Public revenue is less than public expenditure.
सार्वजनिक महसूल सार्वजनिक खर्चापेक्षा जास्त असणे.
Public revenue is higher than public expenditure.
सार्वजनिक महसूल आणि सार्वजनिक खर्च समान असणे.
Public revenue and public expenditure are the same.
वरीलपैकी काहीही नाही.
None of the above.
ज्या अर्थसंकल्पामध्ये अपेक्षित एकूण सार्वजनिक महसूल आणि अंदाजित एकूण सार्वजनिक खर्च तंतोतंत समान असतात, त्यास संतुलित अर्थसंकल्प म्हणतात.
A balanced budget refers to a financial plan where estimated government revenues are exactly equal to total planned public expenditures.
2021-22 दरम्यान एम-3 (M₃) मध्ये __________ समाविष्ट आहेत. अ. पोस्ट ऑफिस बचत बँक ठेवी ब. पोस्ट ऑफिसच्या एकूण ठेवी क. बँकाकडील मुदत ठेवी ड. बँकाकडील मागणी ठेवी
During 2021-22, M₃ included a. Post Office Saving Bank Deposit b. Total Post Office Deposits c. Time Deposits with Banks d. Demand Deposits with Banks
अ, ब आणि क
A, B and C
क आणि ड
C and D
अ, ब आणि ड
A, B and D
वरीलपैकी सर्व
All of the above
आरबीआयच्या व्याख्येनुसार विस्तृत पैसा (M₃) = M₁ + बँकांमधील मुदत ठेवी (क). M₁ मध्ये मागणी ठेवी (ड) समाविष्ट असतात. पोस्ट ऑफिसमधील ठेवी M₂ व M₄ मध्ये मोडतात. त्यामुळे (क) आणि (ड) समाविष्ट आहेत.
Under RBI monetary aggregates, Broad Money (M₃) comprises M₁ + Time Deposits with banks (c). Since M₁ includes Demand Deposits with banks (d), M₃ contains both time and demand deposits with banks, excluding Post Office deposits.
नाणे बाजारातील निधीच्या कमतरतेचे खालीलपैकी कारण कोणते?
Money Market faces shortage of funds due to:
अपुरी बचत
Inadequate savings
रोख रकमेची वाढती मागणी
Growing demand for cash
असंघटीत क्षेत्राची उपस्थिती
Presence of unorganised sector
वित्तीय गैरव्यवस्था
Financial mismanagement
योग्य उत्तर पर्याय (a) अपुरी बचत आहे. भारतीय नाणेबाजारात निधीच्या टंचाईचे प्रमुख मूलभूत कारण देशातील कमी दरडोई उत्पन्न आणि अपुरी राष्ट्रीय/घरगुती बचत (Inadequate Domestic Savings) हे आहे. संस्थात्मक बचतीचा दर मर्यादित असल्याने संघटित नाणेबाजारात अल्पकालीन कर्जयोग्य निधीची (Loanable Funds) पुरेशी उपलब्धता होत नाही.
The correct answer is Option (a) Inadequate savings. The primary structural constraint causing shortages of funds in the Indian money market is low per capita income and insufficient domestic household savings, which limits the aggregate supply of mobilized institutional short-term loanable capital.
भारताच्या औद्योगिक धोरणाबाबत पुढीलपैकी चुकीचे विधान कोणते ?
अ. 1948 हेच्या जोद्यागिक घोरणाने भारतासाठी मिश्र अर्थव्यवस्थेच्या स्थापनेचे उद्दिष्ट स्पष्ट केले. ब. 1948 च्या औद्योगिक धोरणापेक्षा 1956 च्या औद्योगिक धोरणाने सार्वजनिक क्षेत्रातील उद्योगांना व॒॒ त्यांच्या विकासाला अधिक महत्व दिल्याचे दिसून येते. क. 1991 च्या धोरणानसार सार्वजनिक क्षेत्रासाठी फक्त 17 उद्योग राखून ठेवले.
Which of the following statement regarding India's Industrial Policy is incorrect?
फक्त अ
अ आणि ब
फक्त क
वरील सर्व
आयोगाच्या अंतिम उत्तरतालिकेनुसार (सेट D, उत्तर १) विधान 'अ' चुकीचे मानले गेले आहे.
पंचवार्षिक योजना व विकासाचे निर्धारीत लक्ष यांच्या जोड्या लावा. (a) पाचवी योजना (b) सहावी योजना (c) नववी योजना (d) बारावी योजना
i) 4.4 ii) 5.2 iii) 6.0 iv) 8.0
Link the five-year plan with the defined focus of development. (a) Fifth Plan (b) Sixth Plan (c) Ninth Plan (d) Twelfth Plan
i) 4.4 ii) 5.2 iii) 6.0 iv) 8.0
(a)-(i), (b)-(ii), (c)-(iii), (d)-(iv)
(a)-(i), (b)-(ii), (c)-(iii), (d)-(iv)
(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)
(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)
(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)
(a)-(iii), (b)-(iv), (c)-(i), (d)-(ii)
(a)-(i), (b)-(iv), (c)-(iii), (d)-(ii)
(a)-(i), (b)-(iv), (c)-(iii), (d)-(ii)
पाचवी योजना (4.4), सहावी योजना (5.2), नववी योजना (6.5), बारावी योजना (8.0) हे अचूक लक्ष्यांक होते.
Fifth Plan (4.4), Sixth Plan (5.2), Ninth Plan (6.5), Twelfth Plan (8.0) were the perfect targets.
ब्रिक्स बँकेचे (BRICS Bank / NDB) संस्थापक देश कोणते आहेत? (a) ब्राझील, रशिया, भारत (b) चीन, दक्षिण आफ्रिका (c) जपान, जर्मनी, स्वित्झर्लंड (d) बेल्जियम, दक्षिण कोरिया
Which are the founder countries of BRICS BANK? (a) Brazil, Russia, India (b) China, South Africa (c) Japan, Germany, Switzerland (d) Belgium, South Corea
फक्त (a)
Only (a)
(a) आणि (b)
(a) and (b)
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
नवीन विकास बँक (New Development Bank / BRICS Bank) ची स्थापना ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका या पाच ब्रिक्स देशांनी एकत्रितपणे २०१४ च्या फोर्टालेझा शिखर परिषदेत केली.
The New Development Bank (BRICS Bank) was founded jointly by the five BRICS member nations: Brazil, Russia, India, China, and South Africa.
2023-24 च्या अर्थसंकल्पात खालीलपैकी कोणते प्राधान्य क्रम आहेत? अ. सर्वसमावेशक विकास ब. हरित वाढ क. युवा शक्ती ड. आर्थिक क्षेत्र
Which of the following are priorities of budget 2023-24? a. Inclusive development b. Green growth c. Youth power d. Financial sector
अ आणि ड
A and D
ब आणि क
b and c
अ आणि ब
A and B
अ, ब, क आणि ड
A, B, C and D
केंद्रीय अर्थसंकल्प 2023-24 मध्ये 'सप्तर्षी' अंतर्गत सर्वसमावेशक विकास (अ), हरित वाढ (ब), युवा शक्ती (क) आणि वित्तीय क्षेत्र (ड) या चारही बाबींचा प्राधान्यक्रमात समावेश होता.
The Union Budget 2023–24 outlined the 'Saptarishi' priorities, which included Inclusive Development (a), Green Growth (b), Youth Power (c), and Financial Sector (d).
राज्य सरकारच्या भांडवली प्राप्तीत _________ याचा समावेश असतो. (a) बाजारी कर्जे (b) केंद्र सरकारकडून उचल घेणे (c) लोकांची अल्पबचत व भविष्य निर्वाह निधी योगदान (d) केंद्र सरकारकडून जी एस टी चा वाटा वरीलपैकी कोणता पर्याय बरोबर आहे?
Capital Receipt of State Government includes _______. (a) Market loans (b) Borrowing from Central Government (c) Small Saving of the public and provident fund contribution (d) G.S.T. share from Central Government Which of the above option is correct?
फक्त (c), (d), (a)
Only (c), (d), (a)
फक्त (b), (a), (d)
Only (b), (a), (d)
फक्त (a), (b), (c)
Only (a), (b), (c)
फक्त (d), (b), (c)
Only (d), (b), (c)
योग्य उत्तर पर्याय (c) फक्त (a), (b), (c) आहे. • भांडवली प्राप्ती (Capital Receipts): ज्या जमेमुळे शासनावर भविष्यातील देयता (Liability) निर्माण होते किंवा वित्तीय मालमत्ता कमी होते. बाजारी कर्जे (a), केंद्राकडून घेतलेली कर्जे (b) आणि भविष्य निर्वाह निधी व अल्पबचत (c) या देयता निर्माण करणाऱ्या भांडवली प्राप्ती आहेत. • (d) GST चा वाटा: हा कर महसूल असून तो शासनाची 'महसुली प्राप्ती' (Revenue Receipt) मानला जातो.
The correct answer is Option (c) Only (a), (b), (c). Capital Receipts consist of debt-creating or asset-liquidating inflows. Market borrowings (a), loans from the Central Government (b), and public provident fund / small saving contributions (c) create future repayment liabilities and are classified as Capital Receipts. The state's share of GST devolution (d) is an unrequited tax transfer classified under Revenue Receipts.