सामान्य विज्ञान (General Science) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे
सामान्य विज्ञान (General Science) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.
खालीलपैकी कोणता धातू त्याच्या क्षाराच्या जलीय द्रावणातून वेगळा (निष्कर्षित) करता येत नाही?
Which of the following metal cannot be extracted from aqueous solution of its salt?
K (पोटॅशियम)
K
Cu (तांबे)
Cu
Ag (चांदी)
Ag
Au (सोने)
Au
पोटॅशियम (K) हा अत्यंत क्रियाशील धातू असून पाण्याचे क्षपण हायड्रोजन वायूमध्ये सहज करतो. त्यामुळे जलीय द्रावणाचे विद्युत अपघटन करून पोटॅशियम मिळवता येत नाही; त्यासाठी वितळलेल्या (Molten) क्षारांचे अपघटन करावे लागते.
Potassium (K) is highly electropositive; when an aqueous solution is electrolyzed, water is reduced preferentially over potassium ions. Hence, it requires electrolysis of molten salts.
अँटीमोनी संयुगे __________ च्या उपचारांसाठी वापरण्याची शिफारस केली जाते.
Antimony compounds are recommended for the treatment of
एलिफंटायसीस
Elephantiasis
फॅसिओलॉप्सियासिस
Fasciolopsiasis
शिस्टोमियासिस
Schistosomiasis
वरीलपैकी काहीही नाही
None of the above
अँटीमोनीची संयुगे (उदा. टार्टर एमेटिक) ही परजीवी कृमींमुळे होणाऱ्या 'शिस्टोमियासिस' (Schistosomiasis / Bilharzia) या आजाराच्या उपचारासाठी वापरली जातात.
Antimony compounds (such as trivalent antimonials) are medically used in the treatment of Schistosomiasis.
फॉस्फरस पेन्टॅक्लोराईडचा रेणु _________ संकरणाने तयार होतो.
Phosphorous pentachloride formed by _______ hybridisation.
sp²d
sp²d
sp²d²
sp²d²
sp³d²
sp³d²
sp³d
sp³d
योग्य उत्तर पर्याय (d) sp³d आहे. फॉस्फरस पेंटाक्लोराईडमध्ये ($PCl_5$) मध्यवर्ती फॉस्फरस अणूभोवती ५ सिग्मा बंध (Bond pairs) आणि ० एकाकी जोड्या (Lone pairs) असतात. त्यामुळे Steric Number ५ होतो, ज्यासाठी १ 's', ३ 'p' आणि १ 'd' कक्षकांचे एकत्रीकरण होऊन $sp^3d$ संकरण तयार होते. या रेणूची भूमितीय रचना त्रिकोणी द्विपिरॅमिडीय (Trigonal Bipyramidal) असते.
The correct answer is Option (d) sp³d. In phosphorus pentachloride ($PCl_5$), the central phosphorus atom shares 5 valence electron pairs forming 5 sigma bonds with chlorine atoms with zero lone pairs. Mixing one 3s, three 3p, and one 3d atomic orbital results in $sp^3d$ hybridization with a Trigonal Bipyramidal molecular geometry.
_______ हे ॲल्युमिनियमचे एक महत्त्वाचे खनिज/धातूके आहे.
_______ is an important ore of aluminium.
हॅलाईट (Halite)
Halite
क्रायोलाईट (Cryolite)
Cryolite
पायरोलुसाईट (Pyrolusite)
Pyrolusite
चाल्कोसाईट (Chalcocite)
Chalcocite
क्रायोलाईट ($Na_3AlF_6$) हे ॲल्युमिनियमचे महत्त्वाचे खनिज आहे. हॅलाईट हे सोडिअमचे, पायरोलुसाईट मॅंगनीजचे आणि चाल्कोसाईट तांब्याचे खनिज आहे.
Cryolite ($Na_3AlF_6$) is a key mineral of aluminium used in its extraction. Halite is an ore of sodium, pyrolusite is of manganese, and chalcocite is of copper.
साधारणपणे पोरीफेरामध्ये गेमेट कशामुळे तयार होतात?
Normally in porifera the gametes are formed by
कोयानोसाईट्स
Koyanocytes
आर्किओसाईट्स
Archaeocytes
मायोसाईट्स
Myocytes
पिनाकोसाईट्स
Pinacocytes
पोरीफेरा (स्पंज) मध्ये 'आर्किओसाईट्स' (Archaeocytes) या टोटीपोटंट (सर्वसक्षम) पेशी असतात, ज्या प्रजननादरम्यान युग्मक (Gametes - शुक्राणू आणि अंडाणू) तयार करतात.
In Porifera, archaeocytes are totipotent cells that differentiate to form sex cells (gametes).
जर संयुजा कक्षेत एकच इलेक्ट्रॉन असणाऱ्या मूलद्रव्यात क्वांटम क्रमांकांचा संच: n = 2, l = 0, m = 0, s = +1/2, असेल तर ते मूलद्रव्य _________ असेल.
If the valence shell of an element has only one electron having the following set of quantum numbers: n = 2, l = 0, m = 0, s = +1/2, then the element is _______.
लिथियम
Lithium
बेरिलियम
Beryllium
बोरॉन
Boron
हायड्रोजन
Hydrogen
योग्य उत्तर पर्याय (a) लिथियम आहे. क्वांटम अंकांचे विश्लेषण: • मुख्य क्वांटम अंक $n = 2$ आणि अझिमुथल अंक $l = 0$ म्हणजे ही $2s$ उपकक्षा आहे. • $m = 0$ आणि $s = +1/2$ सह संयुजा कक्षेत १ इलेक्ट्रॉन असल्याने शेवटचे संरूपण $2s^1$ होते. • मूलद्रव्याचे एकूण इलेक्ट्रॉन संरूपण $= 1s^2 2s^1$ (एकूण इलेक्ट्रॉन = ३). अणुक्रमांक $Z = 3$ असणारे मूलद्रव्य 'लिथियम' ($Li$) आहे.
The correct answer is Option (a) Lithium. Quantum coordinates $n=2, l=0$ designate the $2s$ subshell. A single valence electron with $m=0, s=+1/2$ corresponds to the outermost configuration $2s^1$. The full electronic structure is $1s^2 2s^1$ ($Z = 3$), which is Lithium ($Li$).
खाली नमूद केलेले प्राणी आणि त्यांच्या ऑर्डर प्रमाणे जोड्या जुळवा : प्राणी (a) भारतीय गांडूळ (b) भारतीय गायीचा घृतकर्ण (लिच) (c) मधमाशी (d) पलंगातील कीटक (ढेकूण)
(a)-(iv), (b)-(i), (c)-(iii), (d)-(ii)
(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(i), (d)-(iv)
(a)-(iii), (b)-(i), (c)-(ii), (d)-(iv)
(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)
प्राण्यांच्या वर्गीकरणानुसार योग्य जोड्या: गांडूळ-Opisthopora, लिच-Gnathobdellida, मधमाशी-Hymenoptera, ढेकूण-Hemiptera.
S-ब्लॉक मधील मूलद्रव्यांचा संच _______ हा आहे.
The set of the elements belonging to S-block is _______.
Ca, Ba, Ra, Ta
Ca, Ba, Ra, Ta
Ca, Ba, Ra, Pa
Ca, Ba, Ra, Pa
Be, Re, Ge, Se
Be, Re, Ge, Se
Na, Ca, Ba, Ra
Na, Ca, Ba, Ra
आवर्तसारणीत गट १ आणि २ मधील मूलद्रव्ये s-ब्लॉक मध्ये मोडतात. Na (सोडिअम), Ca (कॅल्शियम), Ba (बेरियम) आणि Ra (रेडियम) ही सर्व s-ब्लॉक मूलद्रव्ये आहेत.
The s-block comprises Group 1 and Group 2 elements. Na (Group 1), Ca (Group 2), Ba (Group 2), and Ra (Group 2) all belong purely to the s-block.
तापमानातील प्रत्येक 1°C वाढीसाठी हवेतील ध्वनीचा वेग __________ से.मी./सेकंद ने वाढतो.
For each 1°C rise in temperature, the speed of sound in air increases by _______ cm/s.
6.1
6.1
0.61
0.61
61
61
16
16
तापमानात प्रति 1°C वाढ झाल्यास हवेतील ध्वनीचा वेग अंदाजे 0.61 मी/से (म्हणजेच 0.61 × 100 = 61 सेमी/सेकंद) इतका वाढतो.
The speed of sound in air increases by approximately 0.61 m/s (which equals 61 cm/s) for every 1°C rise in temperature.
योग्य जोड्या लावा: (a) सॅलॅमन्डर → (i) शीतरक्ती (b) बदकचोचा → (ii) सॅन्वीबोरस (c) जळू → (iii) असममित (d) पॅरामेशिअम → (iv) अंडज सस्तन प्राणी
Match the following: (a) Salamander → (i) Poikilothermic (b) Duckbilled Platypus → (ii) Sanguivorous (c) Leech → (iii) Asymmetrical (d) Paramecium → (iv) Egg laying mammal
(ii), (i), (iii), (iv)
(ii), (i), (iii), (iv)
(i), (iv), (ii), (iii)
(i), (iv), (ii), (iii)
(i), (ii), (iv), (iii)
(i), (ii), (iv), (iii)
(ii), (iv), (i), (iii)
(ii), (iv), (i), (iii)
योग्य उत्तर पर्याय (b) (i), (iv), (ii), (iii) आहे. प्राण्यांचे गुणधर्म: (a) सॅलॅमन्डर (उभयचर) = शीतरक्ती (Poikilothermic / Cold-blooded) (i) (b) बदकचोचा (Platypus) = अंडज सस्तन प्राणी (Egg-laying mammal / Monotreme) (iv) (c) जळू (Leech - Annelida) = रक्तशोषक (Sanguivorous) (ii) (d) पॅरामेशिअम (Protozoa) = असममित शरीररचना (Asymmetrical) (iii).
The correct answer is Option (b) (i), (iv), (ii), (iii). Biological Characteristics: • Salamander (Amphibian): Poikilothermic (Cold-blooded) -> (i) • Duckbilled Platypus (Monotreme): Egg-laying oviparous mammal -> (iv) • Leech (Annelid): Sanguivorous blood-feeder -> (ii) • Paramecium (Protozoan): Asymmetrical body plan -> (iii).
कांगारु हा पिशवी असलेला सस्तन प्राणी आहे... वरीलपैकी कोणते विधान / विधाने बरोबर आहे/आहेत ?
अ. ऑस्ट्रेलीया आणि टास्मानिया च्या गवताळ मैदानात आढळतो. ब. ते स्थलीय आणि शाकाहारी प्राणी आहेत जुळवत. क. पुढील पाय खूप लांब व शक्तीशाली असतात तर मागील पाय लहान व कमकुवत असतात. ड. मादीला भ्रुणपिशवी असते तीला मार्सुपि: भ्रुणपिशवी असते तीला मार्सूपिअम म्हणतात.
Kangaroo is a pouched mammal... Which of the statement/s given above is/are correct?
फक्त अ
फक्त अ आणि ब
अ, ब आणि क
अ, ब आणि ड
कांगारूचे मागील पाय खूप लांब व शक्तिशाली असतात (पुढील नाही). त्यामुळे 'क' विधान चुकीचे आहे. अ, ब आणि ड बरोबर आहेत.