#18📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper(2022) +1 गुण

भारताच्या राष्ट्रपतीवरील महाभियोगाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?

Which one of the following statements regarding impeachment of President of India is false ?
पर्याय (Options):
a
राष्ट्रपतीने राज्यघटनेचा भंग (violation of the constitution) केल्यास महाभियोग प्रक्रियेद्वारा त्यांना पदावरुन दूर करता येवू शकते, मात्र 'राज्यघटनेचा भंग' म्हणजे काय याची व्याख्या राज्यघटनेने केलेली नाही.
The president can be removed from office by a process of impeachment for 'violation of the constitution, the term' violation of the constitution has not been defined by the constitution.
b
महाभियोगाच्या कार्यकाळात राष्ट्रपतीस निलंबित ठेवण्याची तरतूद नाही.
There is no provision for keeping the president under suspension during the period of impeachment.
c
संसदेच्या सर्व सभासदांना राष्ट्रपतीच्या निवडीमध्ये आणि महाभियोगामध्ये सहभागी होण्याचा अधिकार आहे.
All members of the parliament have the right to participate in the election and impeachment of the president.
✓ योग्य उत्तर
d
वरीलपैकी एकही नाही.
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (संसदेच्या सर्व सभासदांना राष्ट्रपतीच्या निवडीमध्ये आणि महाभियोगामध्ये सहभागी होण्याचा अधिकार आहे.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय संविधानाचे कलम 61 राष्ट्रपतींवरील महाभियोग प्रक्रिया स्पष्ट करते.
• विधान (3) चुकीचे आहे:
• राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत (कलम 54) संसदेच्या दोन्ही सभागृहांचे केवळ निर्वाचित (निवडून आलेले) सदस्य आणि राज्यांच्या विधानसभांचे निर्वाचित सदस्य भाग घेतात. नामनिर्देशित (Nominated) सदस्यांना मतदानाचा हक्क नसतो.
• मात्र महाभियोग प्रक्रियेत संसदेचे सर्व सदस्य (निर्वाचित + नामनिर्देशित) भाग घेतात, पण विधानसभांचे सदस्य भाग घेत नाहीत.
• त्यामुळे संसदेच्या सर्व सदस्यांना राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत भाग घेण्याचा अधिकार नसतो.
• विधान (1) बरोबर आहे: 'संविधानाचा भंग' (Violation of the Constitution) हा एकमेव महाभियोगाचा आधार आहे, परंतु त्याची व्याख्या घटनेत दिलेली नाही.
• विधान (2) बरोबर आहे: महाभियोगाची प्रक्रिया चालू असताना राष्ट्रपतींना निलंबित करण्याची संविधानात कोणतीही तरतूद नाही.
• महत्त्वाची टीप: नामनिर्देशित खासदार महाभियोगात भाग घेतात परंतु राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीत भाग घेत नाहीत; म्हणून विधान 3 चुकीचे आहे.

The correct answer is Option C (All members of the parliament have the right to participate in the election and impeachment of the president.).

Key Points:
• Article 61 outlines the procedure for impeachment of the President of India.
• Statement 3 is FALSE:
• In the Presidential Election (Article 54), ONLY the elected members of both Houses of Parliament and elected members of State Legislative Assemblies (including Delhi and Puducherry) participate. Nominated members do NOT vote.
• In the Impeachment Process (Article 61), all members of Parliament (both elected and nominated) participate, but members of State Legislative Assemblies DO NOT participate.
• Therefore, not all members of Parliament participate in the election of the President.
• Statement 1 is TRUE: The sole ground under Article 61(1) is "violation of the Constitution", which is left undefined.
• Statement 2 is TRUE: The Constitution has no provision for suspending the President during impeachment proceedings.
• Key Takeaway: Nominated MPs participate in presidential impeachment but NOT in presidential election; hence statement 3 is false.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔