खालीलपैकी कोणते विधान/ने कलम 371 नुसार, जे महाराष्ट्र व गुजरात राज्यांबाबतीत विशेष तरतुद सुचित करते, बरोबर आहे/त ?
(a) स्वतंत्र वैधानिक विकास मंडळाची तरतूद करणे.
(b) शैक्षणिक व व्यावसायिक प्रशिक्षण संस्थेमध्ये मागास भागातील विद्यार्थ्यांसाठी आरक्षित जागांची तरतुद करणे.
(c) राज्य शासनाच्या पदांमध्ये मागास भागातील व्यक्तींसाठी आरक्षणाची तरतूद करणे.
पर्यायी उत्तरे :
खालीलपैकी कोणते विधान/ने कलम 371 नुसार, जे महाराष्ट्र व गुजरात राज्यांबाबतीत विशेष तरतुद सुचित करते, बरोबर आहे/त ?
(a) स्वतंत्र वैधानिक विकास मंडळाची तरतूद करणे.
(b) शैक्षणिक व व्यावसायिक प्रशिक्षण संस्थेमध्ये मागास भागातील विद्यार्थ्यांसाठी आरक्षित जागांची तरतुद करणे.
(c) राज्य शासनाच्या पदांमध्ये मागास भागातील व्यक्तींसाठी आरक्षणाची तरतूद करणे.
पर्यायी उत्तरे :
Which of the following statement/s is/are true with respect to Article 371, providing special provision for the States of Maharashtra and Gujarat?
(a) Provision of establishment of Separate Statutory Development Board.
(b) Provision of reservation of seats in educational and vocational training institutes for the students belong to the backward region.
(c) Provision of reservation in State Government posts for persons who belong to the backward region.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (फक्त (a)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कलम 371(2) मधील मूळ तरतुदी: या कलमान्वये राष्ट्रपती महाराष्ट्र व गुजरातच्या राज्यपालांना पुढील विशेष जबाबदाऱ्या सोपवू शकतात:
• 1. विदर्भ, मराठवाडा व उर्वरित महाराष्ट्रासाठी (किंवा सौराष्ट्र, कच्छ) स्वतंत्र वैधानिक विकास मंडळे स्थापन करणे.
• 2. विकास खर्चासाठी समन्यायी निधी वाटप.
• 3. तांत्रिक शिक्षण व व्यावसायिक प्रशिक्षणासाठी पुरेशा सोयीसुविधा आणि राज्य सेवेत रोजगाराच्या पुरेशा संधींची 'समन्यायी व्यवस्था' करणे.
• आरक्षणाचा अभाव: संविधानाच्या कलम 371(2) मध्ये 'समन्यायी संधी व सोयीसुविधा' देण्याचा उल्लेख आहे, परंतु (b) आणि (c) मध्ये म्हटल्याप्रमाणे जागांचे किंवा नोकऱ्यांचे 'आरक्षण' (Reservation) असा शब्दप्रयोग मूळ कलमात नाही.
• म्हणूनच अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार फक्त (a) म्हणजेच पर्याय 1 हे बरोबर उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: कलम 371(2) स्वतंत्र विकास मंडळांची तरतूद करते; त्यात मागास भागासाठी थेट आरक्षणाचा उल्लेख नसून समन्यायी संधींचा उल्लेख आहे.
The correct answer is Option A (Only (a)).
Key Points:
• Article 371(2) Text: Under Article 371(2), the President may provide for any special responsibility of the Governor of Maharashtra or Gujarat for:
• 1. The establishment of separate development boards for Vidarbha, Marathwada, and the rest of Maharashtra (or Saurashtra, Kutch, etc.).
• 2. The equitable allocation of funds for developmental expenditure.
• 3. An equitable arrangement providing adequate facilities for technical education, vocational training, and adequate opportunities for employment in services under the control of the State Government.
• Distinction between 'Facilities' and 'Statutory Reservation': The constitutional text uses the phrase *"an equitable arrangement providing adequate facilities"* and opportunities, but does NOT provide for "reservation of seats" or "reservation in government posts" as worded in (b) and (c).
• Therefore, strictly per constitutional text and the official answer key, only statement (a) is true (Option 1).
• Key Takeaway: Article 371(2) specifically provides for Separate Development Boards and equitable facilities/opportunities, without constitutional quotas.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...
पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी
भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...
भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...
संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती
भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...
केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...
पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला
भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...
संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या
भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
जोड्या लावा : धोरण | संबंधीत मंत्रालय/विभाग (a) मादक द्रव्या...
खालील विधाने विचारात घ्या : (a) नागपूर करार हा सप्टेंबर 1953...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
