📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2016 PaperGoogle वर फॉलो करा

राष्ट्रपतींच्या दयेच्या अधिकाराबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने अचूक आहेत ?
(a) दया याचना करणाऱ्या अर्जदाराला राष्ट्रपतींद्वारे मौखिक सुनावणी करण्याचा हक्क आहे.
(b) राष्ट्रपती कोर्ट मार्शल झालेल्या गुन्हेगाराला क्षमा करू शकतात.
(c) राष्ट्रपती या अधिकाराचा वापर केंद्रीय मंत्रीमंडळाच्या सल्ल्याशिवाय करू शकतात.
(d) राष्ट्रपती सर्व पुरावे नव्याने तपासु शकतात आणि न्यायालयापेक्षा वेगळा दृष्टीकोण मांडू शकतात.

Which of the following is/are correct regarding the pardoning power of the President?
(a) The petitioner for mercy has a right to an oral hearing by the President.
(b) The President can pardon sentences inflicted by court martial.
(c) The President can exercise the power without the advice of the union cabinet.
(d) The President can examine the evidence a fresh and take a view different from the view taken by the court.

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (d)
(a) and (d)
b
(a) आणि (b)
(a) and (b)
c
(b) आणि (d)
(b) and (d)
✓ योग्य उत्तर
d
(b) आणि (c)
(b) and (c)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((b) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अनुच्छेद ७२: राष्ट्रपतींचा क्षमादानाचा अधिकार:
• केहर सिंग विरुद्ध युनियन ऑफ इंडिया (१९८९) खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने क्षमादानाच्या अधिकारांची तत्त्वे निश्चित केली आहेत:
• १. तोंडी सुनावणीचा हक्क नाही: दया याचिका सादर करणाऱ्या व्यक्तीला राष्ट्रपतींसमोर प्रत्यक्ष तोंडी सुनावणी मागण्याचा हक्क नाही (विधान (a) चुकीचे आहे).
• २. कोर्ट मार्शलची शिक्षा माफ करणे: लष्करी न्यायालयाने (कोर्ट मार्शल) दिलेल्या शिक्षेबाबत क्षमादानाचा अधिकार राष्ट्रपतींना आहे, जो राज्यपालांना नाही (विधान (b) बरोबर आहे).
• ३. मंत्रिमंडळाचा सल्ला बंधनकारक: हा अधिकार राष्ट्रपती स्वतःच्या मर्जीने नव्हे, तर केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानेच वापरतात (विधान (c) चुकीचे आहे).
• ४. पुराव्यांची नव्याने तपासणी: राष्ट्रपती पुराव्यांची नव्याने छाननी करू शकतात आणि न्यायालयापेक्षा वेगळी भूमिका घेऊ शकतात (विधान (d) बरोबर आहे). त्यामुळे (b) आणि (d) अचूक आहेत.
• महत्त्वाची टीप: कलम ७२ अन्वये राष्ट्रपती लष्करी न्यायालयाची शिक्षा माफ करू शकतात व पुराव्यांची नव्याने तपासणी करू शकतात.

The correct answer is Option C ((b) and (d)).

Key Points:
• Article 72: Pardoning Powers of the President:
• The principles laid down by the Supreme Court in the landmark case Kehar Singh v. Union of India (1989) established:
• 1. No Oral Hearing: The petitioner for mercy has no right to an oral hearing by the President (making statement (a) false).
• 2. Court Martial Jurisdiction: Under Article 72(1)(a), the President has exclusive power to grant pardons for sentences awarded by a Court Martial (military court), a power the Governor does not possess under Article 161 (making statement (b) correct).
• 3. Cabinet Advice: The President exercises this power on the advice of the Union Council of Ministers/Cabinet, not independently (making statement (c) false).
• 4. Fresh Appraisal of Evidence: In exercising pardoning power, the President is performing an executive clemency act and can examine the evidence afresh and take a view different from that arrived at by the court (making statement (d) correct).
• Key Takeaway: Under Article 72, the President can pardon Court Martial sentences and re-examine evidence, but no oral hearing is granted.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी

भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)

भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती

भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 18 मि. वाचन

पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला

भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या

भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔