खालीलपैकी योग्य कथन/ने ओळखा.
अ. संविधानाच्या अनुच्छेद 368 अंतर्गत उद्देश पत्रिके मध्ये दुरुस्ती करता येते काय ? हा प्रश्न ऐतिहासिक केशवानंद भारती खटल्यात (1973) पहिल्यांदा उपस्थित झाला.
ब. सप्टेंबर 2025 पर्यंत 42 व्या घटना दुरुस्ती कायद्याद्वारे 1976 मध्ये फक्त एकदाच उद्देश पत्रिकेत दुरुस्ती करण्यात आली.

Select the correct statement/s from the following.
A. The question as to whether the preamble can be amended under Article 368 of the Constitution arose for the first time in the historic Keshavananda Bharti Case (1973).
B. The Preamble has been amended only once in 1976 by the 42nd Constitutional Amendment Act, as of September 2025.

पर्याय (Options):
a
फक्त अ
Only A
b
फक्त ब
Only B
c
अ व ब दोन्ही
Both A and B
✓ योग्य उत्तर
d
वरीलपैकी एकही नाही
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय C (अ व ब दोन्ही / Both A and B) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. विधान अ (बरोबर): बेरूबारी युनियन खटल्यात (१९६०) सर्वोच्च न्यायालयाने उद्देशिका हा संविधानाचा भाग नाही असा निकाल दिला होता, त्यामुळे तिच्या दुरुस्तीचा प्रश्न निर्माण झाला नव्हता. परंतु ऐतिहासिक 'केशवानंद भारती वि. केरळ राज्य खटल्यात' (१९७३) प्रथमच कलम ३६८ अन्वये उद्देशिकेत दुरुस्ती करता येते का हा प्रश्न ऐरणीवर आला. सर्वोच्च न्यायालयाच्या १३ न्यायाधीशांच्या पूर्ण पीठाने निर्णय दिला की उद्देशिका हा संविधानाचा अविभाज्य भाग आहे आणि संविधानाच्या 'मूलभूत संरचनेला' (Basic Structure) धक्का न लावता कलम ३६८ अंतर्गत त्यात दुरुस्ती केली जाऊ शकते.
२. विधान ब (बरोबर): भारतीय संविधानाचा सरनामा आतापर्यंत केवळ एकदाच दुरुस्त करण्यात आला आहे. तो ४२ व्या घटनादुरुस्ती कायदा १९७६ द्वारे दुरुस्त करण्यात आला, ज्याद्वारे सरनाम्यात 'समाजवादी' (Socialist), 'धर्मनिरपेक्ष' (Secular) आणि 'एकात्मता' (Integrity) हे तीन नवीन शब्द जोडण्यात आले.

त्यामुळे अ आणि ब दोन्ही विधाने अचूक आहेत.

The correct answer is Option C (Both A and B).

Detailed Step-by-Step Analysis:
1. Statement A (True): In the Berubari Union case (1960), the Supreme Court had opined that the Preamble is not a part of the Constitution, precluding any amendment debate. In the landmark Kesavananda Bharati v. State of Kerala case (1973), the constitutional issue of whether the Preamble can be amended under Article 368 arose directly for the first time. The 13-judge bench held that the Preamble is an integral part of the Constitution and can be amended under Article 368, provided the 'Basic Structure' is not destroyed.
2. Statement B (True): To date, the Preamble has been amended exactly once—by the 42nd Constitutional Amendment Act, 1976—which incorporated three words: 'Socialist', 'Secular', and 'Integrity'.

Therefore, both Statements A and B are correct.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती

भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५

भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेतील १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२) व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या: नोट्स PDF

२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔