खालील माहितीवरून समाजसुधारक ओळखा.
अ. ते एलफिन्स्टन कॉलेजमध्ये असिस्टंट प्रोफेसर होते.
ब. त्यांनी इ. स. 1840 मध्ये दिग्दर्शन नावाचे पहिले मराठी मासिक सुरू केले.
क. ब्रिटीश सरकारने त्यांची 1840 मध्ये 'जस्टीस ऑफ द पीस' म्हणून नेमणूक केली.

Identify the social reformer from the following information.
a. He was an Assistant Professor at Elphinstone College.
b. He started the first Marathi magazine named Digdarshan in 1840 A. D.
c. The British Government appointed him as the 'Justice of the Peace' in 1840.

पर्याय (Options):
a
बाळशास्त्री जांभेकर
Balshastri Jambhekar
✓ योग्य उत्तर
b
गोपाळ गणेश आगरकर
Gopal Ganesh Aagarkar
c
महादेव गोविंद रानडे
Mahadev Govind Ranade
d
विष्णुशास्त्री चिपळूणकर
Vishnushastri Chiplunkar
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय A (बाळशास्त्री जांभेकर) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. बाळशास्त्री गंगाधरशास्त्री जांभेकर (१८१२ - १८४६) यांना 'मराठी वृत्तपत्रसृष्टीचे जनक' (Father of Marathi Journalism) मानले जाते.
२. ते १८३४ मध्ये मुंबईच्या एलफिन्स्टन इन्स्टिट्यूटमध्ये गणित व विज्ञानाचे पहिले हिंदी/मराठी असिस्टंट प्रोफेसर म्हणून नियुक्त झाले. दादाभाई नौरोजी त्यांचे विद्यार्थी होते.
३. त्यांनी मे १८४० मध्ये 'दिग्दर्शन' हे मराठी भाषेतील पहिले मासिक सुरू केले. यामध्ये इतिहास, भूगोल, भौतिकशास्त्र, निसर्गज्ञान व विज्ञानावर माहितीपूर्ण लेख प्रसिद्ध होत असत.
४. ब्रिटिश सरकारने त्यांच्या विद्वत्ता आणि समाजसेवेची दखल घेऊन १८४० मध्ये त्यांना 'जस्टिस ऑफ द पीस' (Justice of the Peace) ही प्रतिष्ठित मानद पदवी दिली.

इतर महत्त्वाचे पैलू:
- ६ जानेवारी १८३२ रोजी त्यांनी पहिले मराठी वृत्तपत्र 'दर्पण' (Darpan) सुरू केले (म्हणून ६ जानेवारी हा 'पत्रकार दिन' म्हणून साजरा केला जातो).
- १८४५ मध्ये त्यांनी 'बॉम्बे नेटिव्ह जनरल लायब्ररी'ची स्थापना केली.
- श्रीपती शेषाद्री परकीय धर्मांतरण शुद्धीकरण प्रकरणात (१८४३-४४) त्यांनी शेषाद्रीचे हिंदू धर्मात पुनर्प्रवेश करून सुधारणावादी भूमिका घेतली.

The correct answer is Option A (Balshastri Jambhekar).

Detailed Step-by-Step Analysis:
1. Balshastri Jambhekar (1812–1846) is revered as the Father of Marathi Journalism.
2. In 1834, he was appointed Assistant Professor of Mathematics and Natural Philosophy at Elphinstone College, Bombay, where Dadabhai Naoroji was among his illustrious students.
3. In May 1840, Jambhekar launched 'Digdarshan', the first Marathi monthly periodical/magazine. It published articles on geography, history, physics, chemistry, and nature study to cultivate scientific temper.
4. In 1840, the British administration appointed him a 'Justice of the Peace' (JP) in recognition of his public and intellectual stature.

Key Takeaways for MPSC:
- Launched the bilingual weekly newspaper 'Darpan' on 6 January 1832 (celebrated across Maharashtra as 'Patrakar Din').
- Pioneered the re-conversion (Shuddhi) movement in the Shripati Sheshadri case (1843-1844).
- Founded the Bombay Native General Library (1845) and served as the Native Secretary to the Board of Education.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'महाराष्ट्रातील प्रमुख समाजसुधारक व सामाजिक प्रबोधन' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

महात्मा ज्योतिराव फुले: जीवनकार्य, सत्यशोधक समाज व ग्रंथसंपदा: नोट्स PDF

जन्म (११ एप्रिल १८२७), मुलींची पहिली शाळा (१ जाने १८४८ भिडे वाडा), बालहत्या प्रतिबंधक गृह १८६३, पाण्याचा हौद खुला १८६८,...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

राजर्षी छत्रपती शाहू महाराज: आरक्षण, कायदे व बहुजन उद्धार: नोट्स PDF

जन्म (२६ जून १८७४ - सामाजिक न्याय दिन), वेदोक्त प्रकरण १८९९ (छात्र जगद्गुरू), ५०% आरक्षण जाहीरनामा (२६ जुलै १९०२), मोफत...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महाड सत्याग्रह, वृत्तपत्रे व संविधान निर्मिती: नोट्स PDF

जन्म (१४ एप्रिल १८९१ - ज्ञान दिन), कोलंबिया व LSE पदव्या (The Problem of the Rupee), बहिष्कृत हितकारिणी सभा १९२४, महाड स...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

गोपाळ गणेश आगरकर: बुद्धिप्रामाण्यवाद, सुधारक वृत्तपत्र व विचार: नोट्स PDF

जन्म (१४ जुलै १८५६ टेंभू), केसरीचे पहिले संपादक १८८१, डोंगरी तुरुंगवास १८८२, सुधारक साप्ताहिक (१५ ऑक्टो १८८८ - इष्ट असेल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

महर्षी धोंडो केशव कर्वे: स्त्री शिक्षण, SNDT विद्यापीठ व संस्था: नोट्स PDF

जन्म (१८ एप्रिल १८५८ मुरुड), आनंदीबाई पुनर्विवाह १८९३, अनाथ बालिकाश्रम हिंगणे १८९६, निष्काम कर्म मठ १९१०, भारतातील पहिले...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

लोकहितवादी गोपाळ हरी देशमुख: शतपत्रे, विचार व ग्रंथसंपदा: नोट्स PDF

जन्म (१८ फेब १८२३ पुणे), प्रभाकरमधील १०८ शतपत्रे (१८४८-५०), मराठीतील पहिला अर्थशास्त्र ग्रंथ लक्ष्मीज्ञान १८४९, ग्रामरचन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

बाळशास्त्री जांभेकर, नाना शंकरशेट व भाऊ दाजी लाड: नोट्स PDF

बाळशास्त्री जांभेकर (मराठी वृत्तपत्रसृष्टी जनक, दर्पण ६ जाने १८३२, दिग्दर्शन १८४०, शेषाद्री प्रकरण), नाना शंकरशेट (मुंबई...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

पंडिता रमाबाई व ताराबाई शिंदे: स्त्री मुक्ती व विचार: नोट्स PDF

पंडिता रमाबाई (आर्य महिला समाज १८८२, शारदा सदन १८८९, मुक्ती सदन केडगाव १८९८, The High-Caste Hindu Woman ग्रंथ, कैसर-ए-हि...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

कर्मवीर भाऊराव पाटील व डॉ. पंजाबराव देशमुख: शिक्षण व शेतकरी क्रांती: नोट्स PDF

कर्मवीर भाऊराव पाटील (रयत शिक्षण संस्था काले १९१९, वटवृक्ष चिन्ह, कमवा व शिका योजना, छत्रपती शिवाजी बोर्डिंग १९२४ सातारा...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 19 मि. वाचन

संत गाडगे महाराज व राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज: ग्रामोद्धार व विचार: नोट्स PDF

संत गाडगे महाराज (डेबूजी झिंगराजी जानोरकर शेणगाव, स्वच्छता व कीर्तन प्रबोधन, दशसूत्री, धर्मशाळा व अनाथालये, अमरावती विद्...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 17 मि. वाचन

दादोबा पांडुरंग तर्खडकर व सुरुवातीच्या सुधारणा सभा: मानवधर्म, परमहंस व प्रार्थना समाज: नोट्स PDF

दादोबा पांडुरंग तर्खडकर (मराठीचे पाणिनी), महाराष्ट्र भाषेचे व्याकरण, धर्मविवेचन, मानवधर्म सभा १८४४ (दुर्गाराम मंशाराम),...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔