भारताच्या नियंत्रक व महालेखा परीक्षकाबाबत (कॅग) खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) कॅग हा संसदेचा एजंट आहे आणि तो संसदेच्या वतीने खर्चाचे लेखा परीक्षण करतो म्हणून तो फक्त संसदेलाच जबाबदार असतो.
(b) भारतीय राज्यघटनेने अशी कल्पना केली होती की कॅग हा नियंत्रकाप्रमाणेच महालेखा परीक्षक देखील असेल. तथापि, प्रत्यक्षात कॅगने फक्त महालेखा परीक्षकाचीच भूमिका पूर्ण केली, नियंत्रकाची नाही.
(c) काही महामंडळांचे, उदा. एलआयसी, आरबीआय, एसबीआय, लेखा परीक्षण कॅग द्वारा पार पाडले जात नाही. त्यांचे लेखा परीक्षण हे संपूर्णपणे खाजगी व्यावसायिक लेखापरीक्षकाकडून केले जाते.
वरीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
भारताच्या नियंत्रक व महालेखा परीक्षकाबाबत (कॅग) खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) कॅग हा संसदेचा एजंट आहे आणि तो संसदेच्या वतीने खर्चाचे लेखा परीक्षण करतो म्हणून तो फक्त संसदेलाच जबाबदार असतो.
(b) भारतीय राज्यघटनेने अशी कल्पना केली होती की कॅग हा नियंत्रकाप्रमाणेच महालेखा परीक्षक देखील असेल. तथापि, प्रत्यक्षात कॅगने फक्त महालेखा परीक्षकाचीच भूमिका पूर्ण केली, नियंत्रकाची नाही.
(c) काही महामंडळांचे, उदा. एलआयसी, आरबीआय, एसबीआय, लेखा परीक्षण कॅग द्वारा पार पाडले जात नाही. त्यांचे लेखा परीक्षण हे संपूर्णपणे खाजगी व्यावसायिक लेखापरीक्षकाकडून केले जाते.
वरीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?
Consider the following statements regarding Comptroller and Auditor General of India :
(a) The CAG is an agent of the Parliament and conducts audit of expenditure on behalf of the Parliament therefore he is responsible only to the Parliament.
(b) The Constitution of India visualises the CAG to be both Comptroller as well as Auditor-General. However, in practice, the CAG is fulfilling the role of an Auditor General only and not that of a Comptroller
(c) Audit of some Corporations e.g. LIC, RBI, SBI is not carried out by the CAG. Their audit is done exclusively by private professional auditor.
Which of the above statements is false ?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (यापैकी कोणतेही नाही) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान (a) सत्य आहे: कॅग हा संसदेचा प्रतिनिधी (एजंट) म्हणून संसदेच्या वतीने खर्चाचे लेखापरीक्षण करतो आणि तो केवळ संसदेलाच उत्तरदायी असतो.
• विधान (b) सत्य आहे: ब्रिटनमध्ये कॅगच्या परवानगीशिवाय तिजोरीतून पैसा काढता येत नाही (नियंत्रक भूमिका). भारतात मात्र निधी आधी खर्च होतो आणि कॅग नंतर केवळ हिशोब तपासतो; त्यामुळे भारतात कॅग प्रत्यक्ष नियंत्रक नसून केवळ महालेखापरीक्षक म्हणून कार्य करतो.
• विधान (c) सत्य आहे: आरबीआय (RBI), एसबीआय (SBI), एलआयसी (LIC) यांसारख्या महामंडळांचे लेखापरीक्षण कॅग करत नाही, तर ते पूर्णतः खाजगी चार्टर्ड अकाउंटंटकडून केले जाते.
• विचारलेल्या प्रश्नानुसार कोणते विधान चुकीचे आहे? तर वरीलपैकी एकही विधान चुकीचे नाही, म्हणून पर्याय क्र. (4) यापैकी कोणतेही नाही हे बरोबर उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतात कॅग केवळ खर्च झाल्यानंतर लेखापरीक्षण करतो (नियंत्रक नाही); RBI व LIC चे ऑडिट खाजगी लेखापरीक्षकांमार्फत होते.
The correct answer is Option D (none of these).
Key Points:
• Statement (a) is true: The CAG is an agent of Parliament who conducts audits on its behalf and is responsible only to Parliament.
• Statement (b) is true: In the UK, the Comptroller controls the issue of money from the exchequer. In India, the executive draws funds directly without prior CAG sanction; thus, the CAG acts only as an Auditor-General examining expenditure ex-post.
• Statement (c) is true: Corporations like LIC, RBI, SBI, and FCI are exempted from direct CAG audit and are audited exclusively by private chartered accountants.
• Because statements (a), (b), and (c) are all correct descriptions, none of them is false (Option 4).
• Key Takeaway: In India, the CAG exercises ex-post audit without pre-issue control; bodies like RBI and LIC are audited exclusively by private auditors.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...
पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी
भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...
भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...
संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती
भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...
केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...
पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला
भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...
संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या
भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
पुढील दोन पैकी कोणते विधान योग्य आहे ? (a) वित्त मंत्रालयात...
पुढील दोनपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे. (a) पाचव्या वेतन आयोगा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?