'केन्द्र-राज्य संबंधा संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. भारतीय राज्यघटनेने सर्व अधिकार वैधानिक, कार्यकारी, आर्थिक आणि न्यायालयीन केन्द्र आणि राज्यांमध्ये विभागून दिले आहेत.
ब. भारतीय राज्यघटनेने केन्द्राला आणि राज्यांना दिलेल्या वैधानिक अधिकारांचा क्षेत्रीय विस्तार स्पष्ट केलेला आहे.
क. कायदेशीर अर्थाने 'ना संसद सार्वभौम आहे ना राज्य विधीमंडळ सार्वभौम' आहे, असे म्हणता येईल.
'केन्द्र-राज्य संबंधा संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. भारतीय राज्यघटनेने सर्व अधिकार वैधानिक, कार्यकारी, आर्थिक आणि न्यायालयीन केन्द्र आणि राज्यांमध्ये विभागून दिले आहेत.
ब. भारतीय राज्यघटनेने केन्द्राला आणि राज्यांना दिलेल्या वैधानिक अधिकारांचा क्षेत्रीय विस्तार स्पष्ट केलेला आहे.
क. कायदेशीर अर्थाने 'ना संसद सार्वभौम आहे ना राज्य विधीमंडळ सार्वभौम' आहे, असे म्हणता येईल.
Consider the following statements regarding 'Centre-State' Relations:
a. The Constitution of India divides all powers Legislative, Executive, Financial and Judicial between the Centre and the States.
b. The Constitution of India defines the territorial limits of the legislative powers vested in the Centre and the States.
c. Neither the Parliament nor a State Legislature can be said to be 'sovereign' in the legalistic sense.
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (विधाने ब आणि क बरोबर आहे, तर अ चूकीचे) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• विधान 'अ' चुकीचे आहे: अमेरिकेसारख्या संघराज्याप्रमाणे भारतात न्यायालयीन अधिकारांची केंद्र आणि राज्यात विभागणी झालेली नाही; भारतात एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (Integrated Judiciary) आहे.
• विधान 'ब' बरोबर आहे: कलम २४५ अन्वये भारतीय संविधानाने संसदेच्या आणि राज्य विधीमंडळांच्या कायदे करण्याच्या प्रादेशिक कक्षा (Territorial limits) स्पष्ट केलेल्या आहेत.
• विधान 'क' बरोबर आहे: भारतात संविधानाचे श्रेष्ठत्व असल्याने कायदेशीर अर्थाने संसद किंवा राज्य विधीमंडळ सार्वभौम नसून त्यांची सत्ता मूलभूत हक्क, संघराज्य रचना आणि न्यायालयीन पुनर्विलोकनाने मर्यादित आहे.
• म्हणून विधाने 'ब' आणि 'क' बरोबर असून 'अ' चुकीचे आहे (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: भारतात न्यायालयीन अधिकारांची विभागणी नसून एकात्मिक न्यायव्यवस्था आहे, तर कलम २४५ नुसार वैधानिक अधिकारांचा क्षेत्रीय विस्तार मर्यादित आहे.
The correct answer is Option B (Statements b and c are correct, a is incorrect).
Key Points:
• Statement a is incorrect: Unlike the US federal system, the Indian Constitution establishes an integrated, single judicial system. There is no division of judicial powers between the Centre and States; judicial power is unified.
• Statement b is correct: Under Article 245, the Constitution defines the territorial limits of the legislative powers of Parliament and State Legislatures.
• Statement c is correct: In India, the Constitution is supreme. Neither the Parliament nor the State Legislatures are completely sovereign in the British legal sense because their powers are limited by Fundamental Rights, federal distribution of subjects, and judicial review.
• Thus, statements b and c are correct, while a is incorrect (Option 2).
• Key Takeaway: Judicial power in India is integrated rather than divided between Centre and States, while legislative territorial limits are defined by Article 245.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताचे राष्ट्रपती व उपराष्ट्रपती (कलम ५२ ते ७१): निवडणूक, महाभियोग, अधिकार, दयेचा अधिकार व नकाराधिकार
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ५ (प्रकरण १: कलम ५२ ते ७८) मध्ये केंद्रीय कार्यकारी मंडळाची (Union Executive) रचना स्पष्ट केली...
पंतप्रधान व केंद्रीय मंत्रिमंडळ (कलम ७४, ७५, ७७, ७८): वास्तव कार्यकारी प्रमुख, कॅबिनेट समित्या व महान्यायवादी
भारताने ब्रिटनच्या धर्तीवर संसदीय शासन पद्धती (Westminster Model) स्वीकारली आहे. या पद्धतीत राष्ट्रपती हे केवळ नाममात्र...
भारतीय संसद (Parliament): राज्यसभा (कलम ८०) व लोकसभा (कलम ८१) रचना, तुलना व विशेषाधिकार (कलम १०५)
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ७९ नुसार, भारताची संसद ही राष्ट्रपती, राज्यसभा (राज्यांची परिषद / Council of States) आणि लोकसभा...
संसदीय कामकाज, साधने, विधेयके व समित्या: प्रश्नोत्तराचा तास, शून्य प्रहर, अर्थविधेयक (कलम ११०), PAC व अंदाज समिती
भारतीय संसद ही केवळ कायदे बनवणारी संस्था नसून ती कार्यकारी मंडळावर (मंत्रिमंडळावर) सतत अंकुश ठेवणारी आणि जनतेच्या पैशांच...
केंद्र-राज्य संबंध (कलम २४५ ते २६३): कायदेविषयक, प्रशासकीय, आंतरराज्य परिषद व विभागीय परिषदा
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ११ (कलम २४५ ते २६३) व भाग १२ मधील केंद्र-राज्य संबंधांचे सर्वंकष विश्लेषण: कायदेविषयक संबंध, ७...
पक्षांतर बंदी कायदा (१० वे परिशिष्ट): ५२ वी व ९१ वी घटनादुरुस्ती, अपात्रतेचे निकष, अपवाद व किहोटो होलोहान खटला
भारतीय राज्यघटनेच्या १० व्या परिशिष्टातील पक्षांतर बंदी कायद्याचे सखोल विश्लेषण: ५२ वी घटनादुरुस्ती १९८५, ९१ वी घटनादुरु...
संसदीय समित्यांची सखोल रचना व कार्यपद्धती: लोकलेखा (PAC), अंदाज, सार्वजनिक उपक्रम व विभागीय स्थायी समित्या
भारतीय संसदेच्या सर्व प्रमुख समित्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकलेखा समिती (PAC), अंदाज समिती (Estimates Committee), सार्वज...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारताच्या संविधान सभेत फाळणीपूर्वी खालीलपैकी कोण समाविष्ट हो...
पुढीलपैकी कोणते विधान सत्य नाही ?
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
