#5📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper(2012) +1 गुण

प्रतिपादन (A): मार्गदर्शक तत्त्वांची अंमलबजावणी न झाल्यास न्यायालयाकडे दाद मागता येत नाही.
कारण (R) : देशाच्या शासनकारभारात मार्गदर्शक तत्त्वे ही मूलभूत आहेत.

Assertion (A): The Directive Principles are not enforceable.
Reason (R): They are fundamental in the governance of the country.

पर्याय (Options):
a
दोन्ही, A आणि R बरोबर आहेत आणि R हे A चे बरोबर स्पष्टीकरण आहे.
Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
b
A आणि R बरोबर आहेत, परंतू R हे A चे बरोबर स्पष्टीकरण नाही.
Both A and R are true, but R is not the correct explanation of A.
✓ योग्य उत्तर
c
A बरोबर आहे, R बरोबर नाही.
A is true, R is false.
d
A बरोबर नाही, R बरोबर आहे.
A is false, R is true.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (A आणि R बरोबर आहेत, परंतू R हे A चे बरोबर स्पष्टीकरण नाही.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कलम 37 मधील तरतुदी: घटनेचे कलम 37 स्पष्ट करते की, (1) मार्गदर्शक तत्त्वे कोणत्याही न्यायालयाकडून अंमलबजावणीयोग्य (न्यायप्रविष्ट) नाहीत, आणि (2) असे असले तरी ही तत्त्वे देशाच्या शासनकारभारात मूलभूत आहेत व कायदे करताना ही तत्त्वे लागू करणे हे राज्याचे कर्तव्य असेल.
• विधानांची सत्यता: प्रतिपादन (A) बरोबर आहे कारण मार्गदर्शक तत्त्वांच्या उल्लंघनाविरुद्ध न्यायालयात रिट याचिका दाखल करता येत नाही. कारण (R) देखील घटनात्मकदृष्ट्या पूर्णपणे सत्य आहे.
• स्पष्टीकरणाचे विश्लेषण: मार्गदर्शक तत्त्वे शासनकारभारात मूलभूत असल्यामुळे ती गैर-न्यायप्रविष्ट झालेली नाहीत; उलट तत्कालीन आर्थिक संसाधनांची कमतरता व प्रशासकीय मर्यादांमुळे त्यांना सुरुवातीला गैर-न्यायप्रविष्ट ठेवण्यात आले होते. त्यामुळे R हे A चे कारण ठरू शकत नाही.
• निष्कर्ष: A आणि R दोन्ही सत्य आहेत, परंतु R हे A चे योग्य स्पष्टीकरण नाही.
• महत्त्वाची टीप: कलम 37 नुसार मार्गदर्शक तत्त्वे न्यायालयात अप्रवर्तनिय (Non-enforceable) असली, तरी देशाच्या शासन व्यवहारात ती मूलभूत आहेत.

The correct answer is Option B (Both A and R are true, but R is not the correct explanation of A.).

Key Points:
• Article 37 Provisions: Article 37 explicitly states two distinct principles: (1) Directive Principles of State Policy (DPSPs) are non-justiciable / non-enforceable in any court of law, and (2) nevertheless, these principles are fundamental in the governance of the country, and it shall be the duty of the State to apply them in making laws.
• Evaluation of Statements: Assertion (A) is factually correct because an individual cannot seek a writ or court order to enforce DPSPs. Reason (R) is also a direct constitutional fact stated in Article 37.
• Relationship Between Statements: Reason (R) does not explain *why* they are unenforceable. They were made non-enforceable due to the newly independent nation's financial, infrastructural, and administrative limitations in 1950, not because they are fundamental to governance.
• Key Result: Both statements are true independently, but R is not the correct explanation of A.
• Key Takeaway: Under Article 37, DPSPs are non-justiciable yet fundamental in the governance of the country.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔