'जनहित याचिके' संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) ती कायद्याने घालून दिलेल्या पद्धतीवर आधारित आहे.
(b) ती न्यायसंस्थेला जनतेप्रती असलेली घटनात्मक कर्तव्ये पार पाडण्यास भाग पाडते.
(c) भारतात, भारतीय राज्य घटनेने नागरिकांना दिलेल्या मूलभूत हक्कांमध्ये जनहित याचिकेचे स्त्रोत आहेत.
(d) कोणत्याही भारतीय अधिनियमात अथवा कोणत्याही कायद्यात जनहित याचिकेची व्याख्या केलेली नाही.
वरीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत ?
'जनहित याचिके' संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) ती कायद्याने घालून दिलेल्या पद्धतीवर आधारित आहे.
(b) ती न्यायसंस्थेला जनतेप्रती असलेली घटनात्मक कर्तव्ये पार पाडण्यास भाग पाडते.
(c) भारतात, भारतीय राज्य घटनेने नागरिकांना दिलेल्या मूलभूत हक्कांमध्ये जनहित याचिकेचे स्त्रोत आहेत.
(d) कोणत्याही भारतीय अधिनियमात अथवा कोणत्याही कायद्यात जनहित याचिकेची व्याख्या केलेली नाही.
वरीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत ?
With reference to the 'Public Interest Litigation (PIL)', consider the following statements:
(a) It is based on procedure established by Law.
(b) It has forced the judiciary to discharge their constitutional obligations towards the people.
(c) In India the source of PIL is fundamental rights provided to citizens by the constitution of India.
(d) PIL is not defined in any Indian statute or in any act.
Which of the statements given above are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (c) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• जनहित याचिका (PIL) संकल्पना:
• विधान (a): जनहित याचिका ही संविधानाने प्रस्थापित केलेल्या कायदेशीर कार्यपद्धतीवर आणि न्यायालयीन नियमांवर (कलम ३२ व २२६) अधिष्ठित आहे.
• विधान (c): भारतात जनहित याचिकेचा खरा उगम संविधानातील भाग III मधील मूलभूत हक्क (विशेषतः कलम २१ व ३२) यांच्या संरक्षणातून झाला आहे.
• विधान (d): 'जनहित याचिका' ही संकल्पना कोणत्याही कायद्यात किंवा अधिनियमात परिभाषित केलेली नाही; ती पूर्णपणे न्यायव्यवस्थेने विकसित केलेली अभिनव न्यायालयीन पद्धत आहे (न्या. पी.एन. भगवती आणि न्या. व्ही.आर. कृष्ण अय्यर यांचे योगदान).
• एमपीएससीच्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार पर्याय (३) - (a), (c) आणि (d) हे अचूक उत्तर दिले आहे.
• महत्त्वाची टीप: जनहित याचिका मूलभूत हक्कांवर आधारित असून कोणत्याही कायद्यात तिची व्याख्या दिलेली नाही.
The correct answer is Option C ((a), (c) and (d)).
Key Points:
• Public Interest Litigation (PIL) Fundamentals:
• Statement (a): PIL functions through judicial procedure established under constitutional writ jurisdictions (Articles 32 and 226).
• Statement (c): The foundational source of PIL in India emanates from Part III (Fundamental Rights, notably Article 21 and Article 32) aiming to make justice accessible to the impoverished and marginalized.
• Statement (d): PIL is a judge-made instrument originated through judicial innovation (pioneered by Justice P.N. Bhagwati and Justice V.R. Krishna Iyer); it is not defined in any Indian statute or Act.
• As per official MPSC Final Key, option (3) combining (a), (c), and (d) is the established correct choice.
• Key Takeaway: PIL is rooted in Fundamental Rights (Art 21/32) and is not defined in any statute.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
102 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमाबाबत खालीलपैकी कोणते विधान चुक...
राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 368 संबंधी खालील विधाने विचारात घ्या...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?