'मार्गदर्शक तत्त्वे कोऱ्या चेकप्रमाणे आहेत ज्यांचे वटविणे बँकेच्या इच्छेवर सोडलेले आहे.' असे कोणी म्हटले आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (प्रो. के.टी. शाह) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• प्रसिद्ध टीका: घटना समितीतील प्रख्यात अर्थतज्ज्ञ प्रा. के. टी. शाह (Prof. K.T. Shah) यांनी मार्गदर्शक तत्त्वांच्या गैर-न्यायप्रविष्ट स्वरूपावर टीका करताना म्हटले होते की: *'मार्गदर्शक तत्त्वे ही बँकेच्या सोयीनुसार वटवल्या जाणाऱ्या धनादेशासारखी (Cheque) आहेत.'*
• मार्गदर्शक तत्त्वांबद्दलची इतर प्रसिद्ध विधाने:
• डॉ. बी. आर. आंबेडकर: यांनी मार्गदर्शक तत्त्वांचे वर्णन राज्यघटनेचे 'वैशिष्ट्यपूर्ण घटक' (Novel Features) असे केले.
• ग्रॅनव्हिल ऑस्टिन: यांनी मूलभूत हक्क आणि मार्गदर्शक तत्त्वे यांना संविधानाचा 'अंतरात्मा' (Conscience of the Constitution) म्हटले.
• के. सी. व्हिअर: यांनी 'ध्येय आणि आकांक्षांचे जाहीरनामा' म्हटले.
• आयव्हर जेनिंग्ज: यांनी 'पवित्र आकांक्षा' (Pious aspirations) म्हणून टीका केली.
• निष्कर्ष: हा प्रसिद्ध शेरा प्रा. के. टी. शाह यांचा असल्याने पर्याय (2) बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: प्रा. के. टी. शाह यांनी मार्गदर्शक तत्त्वांना 'बँकेच्या सोयीनुसार वटविला जाणारा धनादेश' असे संबोधले होते.
The correct answer is Option B (Prof. K.T. Shah).
Key Points:
• Famous Critique of DPSPs: During the Constituent Assembly debates, Prof. K.T. Shah, a noted economist and member of the Assembly from Bihar, critically analyzed Part IV and famously remarked that Directive Principles are *'a cheque on a bank, payable only when the resources of the bank permit'*, highlighting their non-justiciable character.
• Other Notable Quotes on DPSPs:
• Dr. B.R. Ambedkar: Described them as 'Novel Features' of the Indian Constitution.
• K.C. Wheare: Called them a 'manifesto of aims and aspirations'.
• Granville Austin: Regarded Fundamental Rights and Directive Principles together as the 'Conscience of the Constitution'.
• Sir Ivor Jennings: Criticized them as 'pious aspirations'.
• Key Result: The cheque analogy was explicitly coined by Prof. K.T. Shah.
• Key Takeaway: Prof. K.T. Shah critiqued DPSPs as 'a cheque on a bank, payable only when the resources of the bank permit'.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...
मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...
घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...
मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले
भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...
मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतीय राज्यघटनेची उद्देशपत्रिका ही अ. राज्यघटनेचे हृदय ब. र...
भारतीय राज्य घटनेत नमुद मुलभूत कर्तव्यामध्ये नमुद आशय अंतर्भ...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?