#69📅 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO)(2018) +1 गुण

मंत्री परिषदेसंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान सत्य नाही ?

Which one of the following statements regarding council of ministers is not correct?
पर्याय (Options):
a
अनुच्छेद 163 मध्ये नमूद केलेले आहे की, राज्यपालास सहाय्य करण्यासाठी व सल्ला देण्यासाठी एक मंत्रीपरिषद असेल.
Article 163 states that there is to be council of ministers to aid and advice the Governor.
b
जरी विधानसभेचे विसर्जन झालेले असले तरीही राज्यपालास सल्ला देण्यासाठी नेहमीच मंत्रीपरिषद असेल.
A Council of Ministers must always be there to advice the Governor, even after the dissolution of the Legislative Assembly.
c
अनुच्छेद 164 अन्वये मंत्रीपरिषद ही सामुदायिकपणे विधानसभेस जबाबदार असेल आणि व्यक्तिगतरित्या मुख्यमंत्र्यास जबाबदार असेल.
Article 164 provides that the Council of Ministers is collectively responsible to the legislative assembly and individually responsible to the Chief Minister.
✓ योग्य उत्तर
d
राज्यघटनेने औपचारिकरित्या असे कोणतेही अधिकार मंत्रीपरिषदेला दिलेले नाहीत.
The Constitution does not assign any formal powers to the council of ministers.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अनुच्छेद 164 अन्वये मंत्रीपरिषद ही सामुदायिकपणे विधानसभेस जबाबदार असेल आणि व्यक्तिगतरित्या मुख्यमंत्र्यास जबाबदार असेल.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राज्यातील मंत्रिपरिषद व घटनात्मक तरतुदी:
• विधान (१): कलम १६३(१) नुसार राज्यपालांना त्यांच्या स्वेच्छाधिकाराव्यतिरिक्त इतर कामांत सहाय्य व सल्ला देण्यासाठी मुख्यमंत्री व मंत्रिपरिषद असते (सत्य).
• विधान (२): सर्वोच्च न्यायालयाच्या निकालानुसार (U.N.R. राव खटला), विधानसभा विसर्जित झाली असली तरीही राज्यपालांना सल्ला देण्यासाठी मंत्रिपरिषद नेहमी अस्तित्वात असावी लागते (सत्य).
• विधान (३): कलम १६४(२) नुसार मंत्रिपरिषद सामुदायिकरीत्या विधानसभेला जबाबदार असते. मात्र कलम १६४(१) नुसार मंत्री हे राज्यपालांच्या मर्जीने पद धारण करतात; म्हणजेच ते वैयक्तिकरीत्या 'राज्यपालांना' जबाबदार असतात, मुख्यमंत्र्यांना नाही (असत्य/चूक).
• विधान (४): घटनेने औपचारिक कार्यकारी अधिकार राज्यपालांच्या नावे दिले आहेत, परिषदेला थेट औपचारिक अधिकार दिलेले नाहीत (सत्य).
• त्यामुळे सत्य नसलेले विधान पर्याय क्रमांक (3) आहे.
• महत्त्वाची टीप: मंत्रिपरिषद सामुदायिकरीत्या विधानसभेला जबाबदार असते (कलम १६४(२)) आणि वैयक्तिकरीत्या राज्यपालांना जबाबदार असते (कलम १६४(१)).

The correct answer is Option C (Article 164 provides that the Council of Ministers is collectively responsible to the legislative assembly and individually responsible to the Chief Minister.).

Key Points:
• State Council of Ministers Constitutional Provisions:
• Statement (1): Article 163(1) explicitly provides for a Council of Ministers with the Chief Minister at the head to aid and advise the Governor (Correct).
• Statement (2): In U.N.R. Rao (1971) and Samsher Singh (1974), the Supreme Court affirmed that a Council of Ministers must always exist to aid and advise the constitutional head even after the dissolution of the Assembly (Correct).
• Statement (3): Under Article 164(2), the Council of Ministers is collectively responsible to the Legislative Assembly. Under Article 164(1), ministers hold office during the pleasure of the GOVERNOR (meaning they are individually responsible to the Governor, NOT constitutionally to the Chief Minister) (Incorrect).
• Statement (4): All executive actions are formally taken in the name of the Governor (Article 166); the Constitution assigns formal executive power to the Governor, not formally to the Council (Correct).
• Hence, statement (3) is not correct and is the required answer.
• Key Takeaway: Ministers are collectively responsible to the Legislative Assembly (Article 164(2)) and individually responsible to the Governor (Article 164(1)).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔