खालीलपैकी कोणते विधान औद्योगिक कामगारांसाठीच्या ग्राहक किंमत निर्देशांकाबद्दल खरे आहे?
अ. हे भारतातील सर्व कामगारांना लागू होते, मग त्यांचे कार्यक्षेत्र कोणतेही असो.
ब. केवळ किमान वेतन निश्चित करण्यासाठी हे वापरले जाते.
क. हे वस्तु आणि सेवांच्या एका निश्चित बास्केटवर आधारित आहे जे कधीही बदलत नाही.
ड. औद्योगिक कामगारांना वाजवी वेतन मिळून त्यांचे जीवनमान चांगले राखण्यास हे मदत करते.

Which of the following statements is true about the Consumer Price Index for Industrial Workers (CPI-IW)?
a. It applies to all workers in India, regardless of their sector.
b. It is solely used to determine the minimum wage.
c. It is based on fixed basket of goods and services which never changes.
d. It helps to ensure that industrial workers receive fair wages and maintain a decent standard of living.

पर्याय (Options):
a
फक्त अ
Only a
b
फक्त क
Only c
c
फक्त ड
Only d
✓ योग्य उत्तर
d
अ आणि ब दोन्ही
Both a and b
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय C (फक्त ड / Only d) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (CPI-IW / औद्योगिक कामगारांसाठी ग्राहक किंमत निर्देशांक):
१. CPI-IW ची निर्मिती श्रम आणि रोजगार मंत्रालयाच्या अंतर्गत असणाऱ्या 'लेबर ब्युरो' (Labour Bureau, Shimla) कडून दरमहा केली जाते.
२. मुख्य उपयोग: हा निर्देशांक सरकारी कर्मचारी आणि औद्योगिक क्षेत्रातील कामगारांचा 'महागाई भत्ता' (Dearness Allowance - DA) ठरवण्यासाठी आणि वेतन पुनरावलोकनासाठी आधार म्हणून वापरला जातो. यामुळे वाढत्या महागाईच्या काळात कामगारांचे वास्तविक उत्पन्न टिकून राहून त्यांना वाजवी वेतन व चांगले जीवनमान राखण्यास मदत होते -> (विधान ड पूर्णपणे सत्य आहे).
३. इतर विधाने का चुकीची आहेत:
- विधान अ: हा निर्देशांक केवळ औद्योगिक कामगारांसाठी (कारखाने, खाणी, रेल्वे, बंदरे, मळे इत्यादी) लागू होतो; सर्व क्षेत्रांतील सर्व कामगारांसाठी नाही.
- विधान ब: हा केवळ किमान वेतनासाठी नाही, तर महागाई भत्ता आणि वेतनवाढीच्या नियमित गणनेसाठी वापरला जातो.
- विधान क: वस्तु आणि सेवांची बास्केट कायमस्वरूपी निश्चित नसते, ती काळाच्या गरजेनुसार नियमित सुधारित (Rebase) केली जाते (उदा. २०१६ चे नवीन आधारभूत वर्ष).

म्हणून केवळ विधान ड बरोबर आहे.

The correct answer is Option C (Only d).

Detailed Step-by-Step Economic Analysis:
1. The Consumer Price Index for Industrial Workers (CPI-IW) is compiled and released monthly by the Labour Bureau (Ministry of Labour and Employment).
2. Purpose & Impact: Its primary function is the calculation of Dearness Allowance (DA) for central/state government employees and organized industrial workers, neutralizing the erosive impact of inflation on real purchasing power, thereby securing fair compensation and decent living standards (Statement d is correct).
3. Rebuttal of Distractors:
- Statement a is false: It specifically measures the consumption basket of industrial workers, not the universal national workforce.
- Statement b is false: It is not solely restricted to statutory minimum wage determinations.
- Statement c is false: The consumption basket is periodically revised and rebased (e.g., modern base year 2016=100).

Hence, Option C is correct.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2024 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔