खालीलपैकी कोणते मध्यवर्ती बँकेच्या गुणात्मक पत-नियंत्रणाचे साधन नाही?

Which of the following is not a method of qualitative credit control of Central Bank?
पर्याय (Options):
a
उपभोग कर्जाचे नियंत्रण
Control on consumer credit
b
आदेशांच्या मार्फत नियंत्रण
Control through issuing directives
c
कर्ज तारण सीमांचे नियमन
Regulation of margin requirements
d
खुल्या बाजारातील व्यवहार
Open market operations
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय D (खुल्या बाजारातील व्यवहार / Open market operations) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (मध्यवर्ती बँकेची पत-नियंत्रण साधने):
रिझर्व्ह बँकेच्या पत-नियंत्रण साधनांचे दोन भागात वर्गीकरण केले जाते:
१. संख्यात्मक / परिमाणात्मक साधने (Quantitative / General Tools) - ही अर्थव्यवस्थेतील एकूण पत पुरवठ्यावर परिणाम करतात:
- बँक दर (Bank Rate)
- रोख राखीव प्रमाण (CRR)
- वैधानिक रोखता प्रमाण (SLR)
- रेपो व रिव्हर्स रेपो दर (Repo & Reverse Repo Rate)
- खुल्या बाजारातील व्यवहार (Open Market Operations - OMO) -> सरकारी रोख्यांची खरेदी-विक्री.
२. गुणात्मक / निवडक साधने (Qualitative / Selective Tools) - ही विशिष्ट क्षेत्रातील पत पुरवठ्याची दिशा ठरवतात:
- कर्ज तारण सीमांचे नियमन (Regulation of margin requirements)
- उपभोग कर्जाचे नियमन (Consumer credit regulation)
- नैतिक समजूत / सूचना / आदेशांच्या मार्फत नियंत्रण (Moral suasion & Directives)
- प्रत्यक्ष कारवाई (Direct action)
- कर्जाचे शिधावाटप (Credit rationing).

म्हणून खुल्या बाजारातील व्यवहार (OMO) हे संख्यात्मक साधन असून गुणात्मक साधन नाही.

The correct answer is Option D (Open market operations).

Detailed Step-by-Step Monetary Policy Classification:
Central bank credit control instruments are classified into two broad categories:
1. Quantitative (General) Instruments: Modulate the aggregate volume and cost of money in the banking system:
- Bank Rate Policy
- Cash Reserve Ratio (CRR) and Statutory Liquidity Ratio (SLR)
- Liquidity Adjustment Facility (Repo / Reverse Repo)
- Open Market Operations (OMO): Direct sale and purchase of government securities.
2. Qualitative (Selective) Instruments: Regulate the allocation and directional flow of credit to target sectors:
- Margin requirements
- Consumer credit regulation
- Moral suasion and regulatory directives
- Rationing of credit and direct action.

Hence, Open Market Operations is a quantitative tool, not a qualitative method.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2024 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔