घटनेच्या कोणत्या अनुच्छेदामध्ये प्रत्येक उच्च न्यायालय हे अभिलेख न्यायालय असेल असे स्पष्ट करण्यात आले आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय A (अनुच्छेद २१५ / Article 215) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. अनुच्छेद २१५ (Article 215) चे शब्द: "प्रत्येक उच्च न्यायालय हे 'अभिलेख न्यायालय' (Court of Record) असेल आणि त्याला अशा न्यायालयाचे सर्व अधिकार असतील, ज्यामध्ये स्वतःच्या अवमानाबद्दल (Contempt of Court) शिक्षा देण्याच्या अधिकाराचा समावेश असेल."
२. 'अभिलेख न्यायालय' (Court of Record) म्हणजे काय?
- १. उच्च न्यायालयाचे सर्व निर्णय, निकाल व कामकाज कायमस्वरूपी नोंदवून पुरावा म्हणून जतन केले जातात. कनिष्ठ न्यायालयांमध्ये त्यांच्या निर्णयांना कायदेशीर दाखला (Precedent) म्हणून सर्वमान्य स्थान असते, ज्यावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जाऊ शकत नाही.
- २. उच्च न्यायालयाला स्वतःचा अवमान केल्याबद्दल कोणत्याही व्यक्तीला दंड किंवा तुरुंगवासाची शिक्षा देण्याचा अधिकार असतो.
३. सर्वोच्च न्यायालयासाठी हेच कलम 'अनुच्छेद १२९' आहे.
४. इतर अनुच्छेदांचा संदर्भ:
- अनुच्छेद २१६: उच्च न्यायालयांची रचना.
- अनुच्छेद २१७: उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची नियुक्ती आणि पदाच्या शर्ती.
- अनुच्छेद २१८: सर्वोच्च न्यायालयाशी संबंधित काही तरतुदी उच्च न्यायालयांना लागू करणे.
म्हणून उच्च न्यायालय हे अभिलेख न्यायालय असेल ही तरतूद अनुच्छेद २१५ मध्ये आहे.
The correct answer is Option A (Article 215).
Detailed Step-by-Step Constitutional & Jurisprudential Analysis:
1. Article 215 of the Indian Constitution expressly stipulates: 'Every High Court shall be a court of record and shall have all the powers of such a court including the power to punish for contempt of itself.'
2. Dual Significance of a 'Court of Record':
- Its judgments, proceedings, and judicial acts are recorded for perpetual memory and testimony, holding conclusive evidentiary value that cannot be questioned in subordinate courts when produced as binding legal precedents;
- It possesses the inherent summary power to penalize civil or criminal contempt of itself.
3. The corresponding parallel provision for the Supreme Court is Article 129.
Hence, Article 215 is the correct article.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
जिल्हा न्यायाधीशाची नियुक्ती ________ द्वारा होते.
खालीलपैकी कोणते विधान औद्योगिक कामगारांसाठीच्या ग्राहक किंमत...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Prelims 2024 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
