📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालीलपैकी कोणती विधाने भारतीय राज्य घटनेतील तरतुदीनुसार कोणताही व्यवसाय करण्याच्या अथवा कोणताही धंदा, व्यापार करण्याच्या मूलभूत अधिकाराच्या अनुषंगाने खरी आहेत ?

Which of the following statements are true regarding a fundamental right to practices any profession or to carry on any occupation, business or trade by any citizen ?
पर्याय (Options):
a
कोणताही व्यवसाय, धंदा, व्यापार करण्याकरीता नागरिकाकडे सुयोग्य औद्योगिक अथवा व्यावसायिक अर्हता असणे अनिवार्य करण्याचा अधिकार राज्य संस्थेला है.
State may make a law making it obligatory that a citizen should possess appropriate professional or technical qualifications for practising any profession or carry on any occupation, trade or business.
b
राज्य शासनाची एखादी संस्था एखादा व्यापार उद्योग करीत असेल तर तो करण्यापासून नागरिकाला वंचित करता येण्याचा अधिकार राज्यसंस्थेला असेल.
Citizen can be restricted to carry on any trade, business or service if it is being practised by a corporation owned by the state
c
अशी कोणतीही बंधने कायदा करुनच नागरिकावर लादता येईल.
These restrictions can be put by the state only by making a law
✓ योग्य उत्तर
d
अशी बंधने प्रशासकीय आदेशाद्वारेही लादता येतील.
The restrictions can be imposed by the State by an administrative order as well.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अशी कोणतीही बंधने कायदा करुनच नागरिकावर लादता येईल.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अनुच्छेद 19(1)(g) आणि 19(6): भारताच्या संविधानानुसार प्रत्येक नागरिकाला कोणताही व्यवसाय, व्यापार किंवा उद्योग करण्याचा मूलभूत अधिकार कलम 19(1)(g) द्वारे प्रदान करण्यात आला आहे.
• वाजवी बंधने: कलम 19(6) नुसार राज्याला या अधिकारावर सार्वजनिक हिताच्या दृष्टीने वाजवी बंधने घालण्याचा अधिकार आहे. यात व्यावसायिक पात्रता अनिवार्य करणे (विधान a) आणि सरकारी मक्तेदारी निर्माण करणे (विधान b) समाविष्ट आहे.
• कायद्याची अनिवार्यता: हे प्रतिबंध केवळ कायद्याद्वारेच लादले जाऊ शकतात (विधान c सत्य), केवळ प्रशासकीय किंवा कार्यकारी आदेशाद्वारे मूलभूत अधिकारांवर बंधने लादता येत नाहीत (विधान d असत्य).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: विधाने (a), (b) आणि (c) हे योग्य संवैधानिक निकष स्पष्ट करतात, तर (d) प्रशासकीय आदेशाला मंजुरी देत असल्यामुळे चुकीचे ठरते.
• महत्त्वाची टीप: कलम 19(6) नुसार व्यवसायावरील बंधने केवळ कायद्याद्वारेच लादली जाऊ शकतात, प्रशासकीय आदेशाने नाही.

The correct answer is Option C (These restrictions can be put by the state only by making a law).

Key Points:
• Article 19(1)(g) & Article 19(6): The Constitution of India guarantees to all citizens the right to practice any profession, or to carry on any occupation, trade, or business under Article 19(1)(g).
• Reasonable Restrictions: Article 19(6) empowers the State to impose reasonable restrictions in the interest of the general public, specifically enabling the prescription of professional or technical qualifications (Statement a) and the creation of state monopolies (Statement b).
• Requirement of Law: Such restrictions cannot be imposed arbitrarily through executive whim; they must be instituted strictly by making a law (Statement c is true), rendering executive or administrative orders insufficient for restricting fundamental rights (Statement d is false).
• Other Options Overview: Statements (a), (b), and (c) accurately summarize the constitutional conditions under Article 19(6), while statement (d) violates the rule of law by bypassing legislative enactment.
• Key Takeaway: Under Article 19(6), restrictions on trade and profession must be imposed by law, allowing professional qualifications and state monopolies.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔