खालीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
(1) वैयक्तिक आणि सामूहिक क्रियाकलापांच्या सर्व क्षेत्रात उत्कृष्टतेसाठी प्रयत्न करणे, जेणे करून राष्ट्र सतत प्रयत्न आणि यशाच्या उच्च पातळीवर पोहोचेल.
(2) जो जन्मदाता असेल किंवा पालक असेल, त्याने आपल्या मुलाला किंवा, ज्या प्रकरणात असेल त्या पाल्यास, सहाव्या वर्षापासून चौदाव्या वर्षांपर्यंत शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देणे.
(3) गरीबांना समान न्याय आणि मोफत कायदेशीर मदतीचा प्रचार करणे.
(4) देशाचे रक्षण करणे आणि आवाहन केले असता राष्ट्रीय सेवा करणे.

Which of the following is not fundamental duties?
(1) To strive towards excellence in all spheres of individual and collective activity so that the nation constantly rises to higher levels of endeavour and achievement.
(2) Who is parent or guardian to provide opportunities for education to his child or as the case may be ward between the age of six and fourteen years.
(3) Promote equal justice and free legal aid to the poor.
(4) To defend the country and render national service when called upon to do so.

पर्याय (Options):
a
विधान (1)
Statement (1)
b
विधान (2)
Statement (2)
c
विधान (3)
Statement (3)
✓ योग्य उत्तर
d
विधान (4)
Statement (4)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय C [विधान (3)] आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. विधान (3) हे मूलभूत कर्तव्य नसून संविधानाच्या 'कलम ३९-A' (Article 39A) मधील 'राज्य धोरणाचे मार्गदर्शक तत्त्व' (DPSP) आहे:
- कलम ३९-A (४२ व्या घटनादुरुस्तीने समाविष्ट): "समान न्याय आणि मोफत कायदेशीर सहाय्य (Equal justice and free legal aid)" देणे हे शासनाचे कर्तव्य आहे.
२. उर्वरित विधाने ही कलम ५१-A मधील अधिकृत मूलभूत कर्तव्ये आहेत:
- विधान (1): कलम ५१-A (j) - वैयक्तिक व सामूहिक उत्कृष्टतेसाठी प्रयत्न करणे.
- विधान (2): कलम ५१-A (k) - ६ ते १४ वयोगटातील पाल्यास शिक्षणाची संधी देणे (८६ व्या घटनादुरुस्ती २००२ द्वारे जोडलेले ११ वे कर्तव्य).
- विधान (4): कलम ५१-A (d) - देशाचे रक्षण करणे आणि आवाहन केल्यास राष्ट्रीय सेवा बजावणे.

म्हणून विधान (3) हे मूलभूत कर्तव्य नाही.

The correct answer is Option C (Statement (3)).

Detailed Step-by-Step Analysis:
1. Statement (3) ("Promote equal justice and free legal aid") is a Directive Principle of State Policy (DPSP) explicitly codified under Article 39A (introduced via the 42nd Amendment Act, 1976), NOT a Fundamental Duty.
2. Comparison with Part IV-A (Article 51A):
- Statement (1): Fundamental Duty under Article 51A(j).
- Statement (2): 11th Fundamental Duty added under Article 51A(k) by the 86th Constitutional Amendment Act, 2002.
- Statement (4): Fundamental Duty under Article 51A(d).

Therefore, Statement (3) is not a Fundamental Duty.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2025 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔