भारतात वस्तू आणि सेवा कर (GST) लागू करण्यासाठी कोणती घटनादुरुस्ती करण्यात आली?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (१०१ वी घटनादुरुस्ती) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• १०१ वी घटनादुरुस्ती कायदा, २०१६ (GST): भारतात 'एक देश, एक कर' (One Nation, One Tax) या तत्त्वावर आधारित अप्रत्यक्ष करप्रणाली म्हणजेच वस्तू आणि सेवा कर (Goods and Services Tax - GST) लागू करण्यासाठी संसदेने १०१ वी घटनादुरुस्ती कायदा, २०१६ (122 वे घटनादुरुस्ती विधेयक) संमत केला.
• अंमलबजावणी व प्रमुख कलमे: राष्ट्रपतींनी ८ सप्टेंबर २०१६ रोजी या कायद्याला संमती दिली आणि १ जुलै २०१७ पासून देशभरात जीएसटी लागू झाला. या घटनादुरुस्तीने संविधानात कलम २४६A (केंद्र व राज्यांना GST वर कायदा करण्याचा समवर्ती अधिकार), कलम २६९A (आंतरराज्यीय व्यापारावरील IGST चे संकलन व वाटप) आणि कलम २७९A (केंद्रीय अर्थमंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखालील घटनात्मक जीएसटी परिषद - GST Council) समाविष्ट केले.
• विजय केळकर समिती: भारतात जीएसटी लागू करण्याची सर्वप्रथम व्यापक शिफारस २००३–०४ मध्ये डॉ. विजय केळकर कार्यगटाने केली होती, तर असीम दासगुप्ता यांनी राज्य अर्थमंत्र्यांच्या अधिकारप्राप्त समितीचे नेतृत्व केले होते.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: १०० वी घटनादुरुस्ती (२०१५) भारत-बांगलादेश भूसिमा कराराशी (LBA), १०२ वी घटनादुरुस्ती (२०१८) राष्ट्रीय मागासवर्ग आयोगाच्या (NCBC - कलम ३३८B) घटनात्मक दर्जाशी, तर १०३ वी घटनादुरुस्ती (२०१९) आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांच्या (EWS) १०% आरक्षणाशी संबंधित आहे.
• महत्त्वाची टीप: भारतात १ जुलै २०१७ पासून लागू झालेला वस्तू व सेवा कर (GST) हा १०१ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने (२०१६) अंतर्भूत करण्यात आला.
The correct answer is Option B (101st Amendment).
Key Points:
• 101st Constitutional Amendment Act, 2016: The historic Goods and Services Tax (GST)—a comprehensive, destination-based, multi-stage indirect tax—was introduced in India through the 101st Constitutional Amendment Act, 2016 (introduced as the 122nd Constitutional Amendment Bill) and rolled out nationwide on 1 July 2017.
• New Constitutional Articles Inserted: The Amendment inserted Article 246A (conferring concurrent taxing powers on Parliament and State Legislatures), Article 269A (levy and apportionment of IGST on inter-state trade), and Article 279A (constituting the federal GST Council chaired by the Union Finance Minister).
• Taxes Subsumed: GST subsumed 17 major central and state indirect taxes (including Central Excise Duty, Service Tax, Countervailing Duty, State VAT, Entry Tax, Luxury Tax, and Octroi).
• Distractor Analysis: The 100th Amendment (2015) ratified the India–Bangladesh Land Boundary Agreement, the 102nd Amendment (2018) granted constitutional status to NCBC (Article 338B), and the 103rd Amendment (2019) introduced 10% EWS reservation.
• Key Takeaway: The 101st Constitutional Amendment Act, 2016 enabled the introduction of GST in India.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!
१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.
भारतात वित्तीय जबाबदारी आणि अर्थसंकल्प व्यवस्थापन (FRBM) काय...
भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे (RBI) वापरले जाणारे मुख्य गुणात्म...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?