"येथील लोक केवळ शिक्षण घेऊन स्वस्थ बसणार नाहीत, राज्यकारभारात वाटा देऊनही ते संतुष्ट होणार नाहीत; किंबहुना सर्वच राज्यकारभारावर आपला हक्क प्रस्थापित करू पाहतील" असे ____ यांनी ____ यांना पाठविलेल्या पत्रात म्हटले होते.
योग्य उत्तर पर्याय B (माऊंट स्टुअर्ट एल्फिन्स्टन – कोर्ट ऑफ डिरेक्टर्स) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. माऊंट स्टुअर्ट एल्फिन्स्टन (Mountstuart Elphinstone) हे १८१९ ते १८२७ या काळात मुंबई प्रांताचे गव्हर्नर होते.
२. त्यांनी पश्चिम भारतात देशी (प्रादेशिक) व पाश्चात्त्य शिक्षणाचा पाया घातला. १८२२ मध्ये स्थापन झालेल्या 'बॉम्बे नेटिव्ह स्कूल बुक अँड स्कूल सोसायटी'ला त्यांनी राजाश्रय दिला.
३. पाश्चात्त्य शिक्षणामुळे भारतीयांमध्ये राजकीय जाणीव निर्माण होईल आणि ते संपूर्ण स्वराज्याची मागणी करतील हे ओळखून त्यांनी लंडन येथील ईस्ट इंडिया कंपनीच्या 'कोर्ट ऑफ डायरेक्टर्स'ला (Court of Directors) पाठवलेल्या पत्रात हे ऐतिहासिक भाकीत नमूद केले होते.
४. त्यांनी लिहिले होते की शिक्षण देणे हा आमचा नैतिक कर्तव्य मार्ग आहे, जरी त्याचा परिणाम आपल्या सत्तेच्या अखेरीस होईल.
एमपीएससी परीक्षा संदर्भ:
- १८२३ चे एल्फिन्स्टनचे प्रसिद्ध शिक्षणविषयक मिनिट (Minute on Education).
- १८२७ मध्ये त्यांच्या सन्मानार्थ 'एलफिन्स्टन इन्स्टिट्यूट' (नंतर कॉलेज) स्थापन झाले.
The correct answer is Option B (Mount Stuart Elphinstone – Court of Directors).
Detailed Step-by-Step Analysis:
1. Mountstuart Elphinstone served as the Governor of the Bombay Presidency from 1819 to 1827.
2. A visionary administrator and champion of vernacular as well as English education, he authored the famous 1823 Minute on Education.
3. In an official dispatch to the Court of Directors of the East India Company in London, Elphinstone astutely predicted that modern education would awaken political self-consciousness among Indians, who would eventually demand total self-determination rather than modest administrative concessions.
4. He famously remarked that educating Indians was the British moral duty, even if it paved the 'high road back to Europe'.
Key Takeaways for MPSC:
- Assisted in founding the Bombay Native School and School Book Society (1822).
- Elphinstone Institution was established in 1827 to commemorate his administrative tenure.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
ब्रिटिश सत्ता विस्तार, जमीन महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: नोट्स PDF
प्लासी १७५७ (Plassey) व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (Kayamdhara 1793), रयतवारी (Rayatwari 1820), महालवारी पद्धत, तैनाती फौ...
१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: नोट्स PDF
उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...
ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: नोट्स PDF
मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
वसाहतवादामुळे भारतात खालीलप्रमाणे कोणते परिवर्तन घडून आले? अ...
पुढील कोणते विधान चुकीचे आहे? अ. भगत सिंह व राजगुरु यांनी सा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
