राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांबाबत खालीलपैकी योग्य कथने ओळखा.
अ. ती गैर-न्यायप्रविष्ट आहेत (न्यायप्रविष्ट नाहीत).
ब. त्यांना नैतिक व राजकीय आधार आहेत.
क. ती समूहाच्या कल्याणाला प्रोत्साहन देतात.
ड. त्यांच्या अंमलबजावणीसाठी कायदे आवश्यक आहेत.

State the correct statements from the following about the Directive Principles of State Policy.
A. These are non-justiciable.
B. These have moral and political sanctions.
C. They promote the welfare of the community.
D. They require legislation for their implementation.

पर्याय (Options):
a
फक्त अ, ब, क
Only A, B, C
b
फक्त ब, क, ड
Only B, C, D
c
फक्त अ, ब, ड
Only A, B, D
d
अ, ब, क, ड
A, B, C, D
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय D (अ, ब, क, ड / A, B, C, D) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग IV (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) दिली आहेत (आयरलंडच्या घटनेवरून घेतलेली):
१. विधान अ (बरोबर): कलम ३७ नुसार मार्गदर्शक तत्त्वे गैर-न्यायप्रविष्ट (Non-justiciable) आहेत; म्हणजेच त्यांच्या उल्लंघनाविरुद्ध न्यायालयात दाद मागता येत नाही.
२. विधान ब (बरोबर): जरी त्यांना कायदेशीर अधिष्ठान नसले तरी त्यांना सर्वोच्च 'नैतिक आणि राजकीय पाठबळ' (Moral and Political Sanctions) असते. निवडणुकीत मतदारांना उत्तरदायी असल्यामुळे सरकार त्यांची उपेक्षा करू शकत नाही (डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे विधान).
३. विधान क (बरोबर): ही तत्त्वे सामाजिक आणि आर्थिक लोकशाही प्रस्थापित करून 'कल्याणकारी राज्याची' (Welfare State) निर्मिती करतात आणि संपूर्ण समाजाच्या हिताला प्रोत्साहन देतात.
४. विधान ड (बरोबर): मार्गदर्शक तत्त्वे स्वतःहून आपोआप लागू होत नाहीत; त्यांच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीसाठी संसदेला आणि राज्य विधीमंडळांना स्वतंत्र कायदे (Legislation) करावे लागतात (उदा. मनरेगा, प्रसूती लाभ कायदा, पंचायत राज कायदे).

त्यामुळे चारही विधाने (A, B, C, D) राज्यशास्त्राच्या दृष्टीने पूर्णतः अचूक आहेत.

The correct answer is Option D (A, B, C, D).

Detailed Step-by-Step Analysis:
Directive Principles of State Policy (DPSP) enshrined in Part IV (Articles 36–51) of the Indian Constitution (borrowed from Ireland) exhibit the following fundamental characteristics:
1. Statement A (Correct): Under Article 37, DPSPs are explicitly non-justiciable, meaning they cannot be directly enforced by any court of law via writs.
2. Statement B (Correct): As observed by Dr. B. R. Ambedkar, although not legally enforceable, they possess immense moral, social, and political sanction from the electorate, acting as an instrument of instructions to the government.
3. Statement C (Correct): DPSPs aim at establishing social and economic democracy and constructing a Welfare State rather than a mere police state, directly advancing collective community welfare.
4. Statement D (Correct): DPSPs are non-self-executing; they require statutory enactment and budgetary appropriation by Parliament/State legislatures to translate into operational rights (e.g., Maternity Benefit Act, MGNREGA, Panchayati Raj Acts).

Hence, all statements A, B, C, and D are valid.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय नागरिकत्व (भाग २, कलम ५ ते ११): संपादन, समाप्ती, नागरिकत्व दुरुस्ती कायदा (CAA २०१९) व NRI/PIO/OCI संकल्पना

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २ (कलम ५ ते ११) मध्ये नागरिकत्वाविषयीच्या सर्व मूलभूत आणि तांत्रिक तरतुदी समाविष्ट आहेत. आधुनिक...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 28 मि. वाचन

मूलभूत हक्क (भाग ३, कलम १२ ते ३० - भारताचा मॅग्नाकार्टा): समता, स्वातंत्र्य, शोषणाविरुद्ध, धर्मस्वातंत्र्य व शैक्षणिक हक्क

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग ३ (कलम १२ ते ३५) ला 'भारताचा मॅग्नाकार्टा' (Magna Carta of India) म्हटले जाते. १२१५ मध्ये इंग्ल...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

घटनात्मक उपाययोजनेचा हक्क (कलम ३२ व २२६): ५ रिट्स (प्राधिलेख) - बंदी प्रत्यक्षीकरण, परमादेश, प्रतिषेध, उत्प्रेषण व अधिकार पृच्छा

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी संविधान सभेत विचारलेल्या एका ऐतिहासिक प्रश्नाला उत्तर देताना ठामपणे प्रतिपादन केले होते की, "ज...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

मार्गदर्शक तत्त्वे - DPSP (भाग ४, कलम ३६ ते ५१): समाजवादी, गांधीवादी व उदारमतवादी तत्त्वे, समान नागरी कायदा (UCC) व खटले

भारतीय संविधानाच्या भाग ४ (कलम ३६ ते ५१) मध्ये राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (Directive Principles of State Policy -...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 22 मि. वाचन

मूलभूत कर्तव्ये (भाग ४A, कलम ५१A): स्वर्णसिंग समिती, वर्मा समिती, ११ मूलभूत कर्तव्ये व घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आलेल्या मूळ राज्यघटनेत मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश नव्हता; केवळ नागरिकांचे मूलभूत हक्क आणि रा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔