#19📅 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 1 (भाषा)(2025) +1 गुण

पुढीलपैकी संस्कृत धातुसाधित कोणते ?

पर्याय (Options):

गुरु

अश्व

सावळा

मुमुक्षु

✓ योग्य उत्तर

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (मुमुक्षु) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संकल्पना: जे शब्द मूळ संस्कृत धातूंपासून बनलेले असतात आणि मराठीत वापरले जातात, त्यांना संस्कृत धातुसाधित (कृदन्ते) असे म्हणतात.
• योग्य पर्याय विश्लेषण: 'मुमुक्षु' हा शब्द 'मुच्' (मोकळे होणे/मुक्ती मिळवणे) या संस्कृत धातूपासून बनलेला आहे. 'ज्याला मुक्तीची इच्छा आहे असा' या अर्थाने हा शब्द तयार होतो. म्हणून 'मुमुक्षु' हा संस्कृत धातुसाधित शब्द आहे. (पर्याय ४).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• गुरु: हा संस्कृत तत्सम शब्द आहे, परंतु तो धातुसाधित नाही. हे एक नाम किंवा विशेषण आहे.
• अश्व: हा सुद्धा संस्कृत तत्सम शब्द (नाम) आहे. यापासून धातुसाधित रूप बनत नाही.
• सावळा: हा मूळ संस्कृत 'श्यामल' वरून आलेला तद्भव शब्द किंवा देशी विशेषण आहे. तो संस्कृत धातुसाधित नाही.
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: संस्कृत व्याकरणातील 'सन्' प्रत्यय लागून 'इच्छा' दर्शवणारे शब्द तयार होतात (उदा. जिगीषू, पिपासू, मुमुक्षु). हे सर्व संस्कृत धातुसाधित शब्द आहेत.
• महत्त्वाची टीप: लक्षात ठेवा: 'मुच्' या संस्कृत धातूवरून 'मुमुक्षु' (मुक्तीची इच्छा असणारा) हा संस्कृत धातुसाधित शब्द बनला आहे.

The correct answer is Option D (मुमुक्षु).

Key Points:
• संकल्पना: जे शब्द मूळ संस्कृत धातूंपासून बनलेले असतात आणि मराठीत वापरले जातात, त्यांना संस्कृत धातुसाधित (कृदन्ते) असे म्हणतात.
• योग्य पर्याय विश्लेषण: 'मुमुक्षु' हा शब्द 'मुच्' (मोकळे होणे/मुक्ती मिळवणे) या संस्कृत धातूपासून बनलेला आहे. 'ज्याला मुक्तीची इच्छा आहे असा' या अर्थाने हा शब्द तयार होतो. म्हणून 'मुमुक्षु' हा संस्कृत धातुसाधित शब्द आहे. (पर्याय ४).
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण:
• गुरु: हा संस्कृत तत्सम शब्द आहे, परंतु तो धातुसाधित नाही. हे एक नाम किंवा विशेषण आहे.
• अश्व: हा सुद्धा संस्कृत तत्सम शब्द (नाम) आहे. यापासून धातुसाधित रूप बनत नाही.
• सावळा: हा मूळ संस्कृत 'श्यामल' वरून आलेला तद्भव शब्द किंवा देशी विशेषण आहे. तो संस्कृत धातुसाधित नाही.
• परीक्षेच्या दृष्टिकोनातून: संस्कृत व्याकरणातील 'सन्' प्रत्यय लागून 'इच्छा' दर्शवणारे शब्द तयार होतात (उदा. जिगीषू, पिपासू, मुमुक्षु). हे सर्व संस्कृत धातुसाधित शब्द आहेत.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स शब्दांच्या जाती (Parts of Speech - सव्यय व अव्यय)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'शब्दांच्या जाती (Parts of Speech - सव्यय व अव्यय)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 11 मि. वाचन

नाम व नामांचे प्रकार: सामान्यनाम, विशेषनाम, भाववाचक नाम व धातुसाधित नामे

प्रत्यक्षात असणाऱ्या किंवा कल्पनेने जाणलेल्या वस्तूंना, प्राण्यांना, ठिकाणांना किंवा त्यांच्या गुणधर्मांना दिलेल्या नावा...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 10 मि. वाचन

सर्वनाम व त्याचे ६ प्रकार (पुरुषवाचक, दर्शक, संबंधी, प्रश्नार्थक, अनिश्चित व आत्मवाचक)

नामाचा वारंवार होणारा पुनरुच्चार टाळण्यासाठी नामाच्या जागी येणाऱ्या विकारी शब्दाला 'सर्वनाम' (Pronoun) म्हणतात. मराठीत ए...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 10 मि. वाचन

विशेषण व त्याचे प्रकार: गुण, संख्या, सार्वनामिक, धातुसाधित व विधी/अधिविशेषण

नामाबद्दल विशेष माहिती सांगून नामाची व्याप्ती मर्यादित करणाऱ्या विकारी शब्दाला 'विशेषण' म्हणतात. विशेषणाचे ३ मुख्य प्रका...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 5 मि. वाचन

क्रियापद व त्याचे प्रकार: सकर्मक, अकर्मक, द्विकर्मक, संयुक्त, प्रयोजक, शक्य व भावकर्तुक

वाक्याचा अर्थ पूर्ण करणाऱ्या क्रियावाचक शब्दाला 'क्रियापद' (Verb) म्हणतात. क्रियापदाच्या मूळ रूपाला 'धातू' (Root) म्हणता...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 5 मि. वाचन

अविकारी शब्द (अव्यये): क्रियाविशेषण, शब्दयोगी, उभयान्वयी व केवलप्रयोगी अव्यय

लिंग, वचन, पुरुष किंवा विभक्तीमुळे ज्या शब्दांच्या रूपात कोणताही बदल (विकार) होत नाही, त्यांना 'अविकारी शब्द' किंवा 'अव्...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #18

कोणत्याही क्षेत्रात हळूहळू होणारा इष्ट बदल, या शब्दसमुहासाठी...

पुढील प्रश्न #20

थट्टामस्करी, धनदौलत हे पुढीलपैकी कोणत्या प्रकारातील शब्द आहे...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2025 - Paper 1 (भाषा) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

घरगुती उपभोगाला चालना देण्यासाठी प्राप्तिकरात घट करणे हे _______ याचे उदाहरण आहे.

उत्तर पहा ➔ 2

महाराष्ट्र मानवी विकास अहवाल 2012 अनुसार मानवी विकासाच्या खालीलपैकी कोणत्या निर्देशांकांमध्ये जिल्ह्यांतर्गत राज्यभर असमानता कायम आहे?
(a) उत्पन्न (b) अर्भक जीवन शक्यता (c) एकूण साक्षरता (d) स्थूल पटनोंदणी प्रमाण

उत्तर पहा ➔ 3

लोकसंख्या संक्रमण सिद्धांताच्या दुसऱ्या टप्प्यात मृत्यू दर कमी आणि _______ दिसून येतो.

उत्तर पहा ➔ 4

व्यापार चक्रातील आकुंचन या कालावधीत अर्थव्यवस्थेत खालीलपैकी कोणते बदल होतात?
(a) वस्तू व सेवांच्या किंमतीत वाढ
(b) वास्तविक GDP मधील घट
(c) रोजगारात घट
(d) गुंतवणुकीत घट

उत्तर पहा ➔ 5

शाश्वत विकास उद्दिष्टे (SDG) भारत निर्देशांक 2023-24 संदर्भात पुढील विधाने विचारात घ्या :
(a) या निर्देशांकाद्वारे सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांची शाश्वत विकास उद्दिष्टांच्या (SDGs) संदर्भातील प्रगती 113 निर्देशांकांच्या आधारे मोजली जाते, जी राष्ट्रीय निर्देशक ढाचा (NIF) शी सुसंगत आहे.
(b) प्रत्येक राज्य व केंद्रशासित प्रदेशासाठी सर्व 17 शाश्वत विकास उद्दिष्टांवर (SDGs) उद्दिष्टनिहाय गुण गणना केली जाते.
(c) एखाद्या राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाचा एकत्रित गुण क्रमांक (composite score) हा निर्देशांकात समाविष्ट असलेल्या SDGs वरील उद्दिष्टनिहाय गुणांचे एकत्रीकरण करून निश्चित केला जातो.
(d) या निर्देशांकात 0 गुण मिळणे म्हणजे त्या राज्याने किंवा केंद्रशासित प्रदेशाने मूल्यमापनातील SDG उद्दिष्टे पूर्णपणे साध्य केली आहेत असे दर्शविते.

उत्तर पहा ➔ 6

सहकारी विकास निधी (CDF) बद्दल योग्य विधान/ने कोणती आहेत?
(a) त्याची स्थापना नाबार्डने केली आहे.
(b) त्याची स्थापना 1993 मध्ये केली गेली.
(c) सहकारी पतसंस्थांचे मजबुतीकरण हे या योजनेचे एक उद्दिष्ट आहे.

उत्तर पहा ➔

📚 मराठी भाषा व व्याकरण (Marathi Grammar) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)